ਇੰਦਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਾਮਸੀ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰੁਹੁਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਸ ਡਰਾਵਨੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪਛਾਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ। ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੀਲੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਥਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਜਿੱਥੇ ਦੈਤਿਆ ਹਾਰ ਗਏ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਨੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਬਣ ਗਏ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਜਾਦੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ—ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀ, ਜੋ ਮੌਰਵੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰਚੀ ਹੋਈ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਣਾਈ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਭਰ ਆਏ। ਮੌਰਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ, ਉਸ ਦੀ ਠੰਢੀ ਝੀਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਔਰਵਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ। ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਭੁਲਾਵੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਹਥੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ: 'ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਘਰਾਨਾ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਜੇਕਲਾ ਬਚਿਆ ਹੋ, ਕੋਈ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਤਪ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰਾਨੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧਾਓ; ਆਪਣੀ ਜਮਾਈ ਹੋਈ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਰੀਰ ਬਣਾਓ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਘਾਤਿਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਿਰਫ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਾ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਏ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਹਨ; ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਹਵਾ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਦੰਦ ਨਾਲ ਪੀਸਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਕੁਟਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਪੰਜ ਅੱਗੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਤੇ ਉੱਚੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਉੱਚੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਪ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਯੋਗਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਯੋਗਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਕੇਵਲ ਜਟਾ ਰੱਖਣਾ, ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਕਰਮ ਬਿਨਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਦੇ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਦੇ ਜੀਉਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਖੰਡ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ, ਮਿਲਾਪ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਮਨ ਦਾ ਭਟਕਾਵਾ ਕਿੱਥੇ? ਕੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੋਜਾਤ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਸੀ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ। ਮਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਕੁੱਖ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬੀਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਇਹੀ ਤਪੱਸੀਆਂ ਲਈ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਯੋਗਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਮਨੋਂ ਬਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਆਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਰਵਾ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਯਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਡੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਥਾਂ ਰਗੜੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਨ ਖੁਲ੍ਹੀ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅੱਗ ਨਿਕਲੀ—ਅਗਨੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ। ਉਰਵਾ ਦੀ ਰਾਨ ਚੀਰ ਕੇ, ਔਰਵਾ ਨਾਮ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੇਵੋ।