ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜਲਦ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਗਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਟੱਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਸੋਮਾ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਚ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਅਟੱਲ ਰਸ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਉੱਤਮ ਅੰਸ਼, ਨਰਮ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸਰੂਪ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ—ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ, ਸੱਤ ਡਾਢੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥੰਭਦਾ ਅਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਸਵਾਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼, ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉੱਤਮ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਯੂ ਵੱਜ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਧਾਰਾ 'ਚ ਉਤਸ਼ਟਿਤ ਕੀਤਾ, ਬਰਸਾਤ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ; ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਛੱਡੇ ਹੋਏ; ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ ਛੱਡਿਆ। ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਪਹਾੜ, ਪੱਥਰੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਡਾਢੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਲਈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪਦਮਨਾਭ, ਤਿੰਨ-ਪਦ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਥ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਜੋ ਹੋਮ ਦੇ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਯਜਨ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੱਤ, ਪਾਣੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਰੂਪ, ਸ਼ਿਆਮ, ਇਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਭੁਜਾ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ, ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ। ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੱਪ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਬਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ। ਉਹ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਦਵਿਜ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਰੱਖਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਮਾਊਂਟ ਮੰਦਰਾ ਵਾਂਗ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧਾਂ 'ਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਅਦਭੁਤ ਪੰਖ-ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ। ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਜੁੜਿਆ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਆਕਾਸ਼ 'ਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਪੰਖ-ਵਾਲੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਕਾਸ਼। ਨੀਲੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਧਵਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ, ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ 'ਚ ਉਤਰਾ। ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ-ਧਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਸ ਅਕਾਸ਼-ਚਾਰੀ ਸੁਪਰਣ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਉੱਤਮ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ 'ਚ, ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਵਾ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਹੋਈ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਯਜਨ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ਼ਨੂ, ਸਹਿਸ਼ਨੂ, ਭ੍ਰਜਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਫੌਜ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਜੰਗ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ, ਵੱਡਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਦਾਨਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ, ਜੰਗ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜੰਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਮਿਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਈ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ। ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਉਕਸਾਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਉੱਡਦੇ, ਹੱਥ 'ਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਗਦਾਵਾਂ ਸੁੱਟਦੇ, ਤੀਰ ਚਲਦੇ, ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤਣਦੇ, ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ ਗਏ। ਉਹ ਜੰਗ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਗਈ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਵਾਂਗ। ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਦਾਵਾਂ, ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਹਾੜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਜੇ ਹੋਏ, ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ 'ਚ ਵੱਡੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ, ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਫਾਟੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛਾਤੀ ਚਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਅਸਰ ਹੋਏ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ 'ਚ ਫਸੇ, ਉਹ ਨਾ ਚਲ ਸਕੇ, ਨਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕੇ। ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਤੇ ਹਥਿਆਰ-ਰਹਿਤ ਕੀਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦੇ ਆਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ-ਰਹਿਤ ਰੂਪ, ਨਜ਼ਰ ਆਈ।