ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮraj ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਦੀ ਲਾਠੀ ਅਤੇ ਇਕ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਪਲਪਾਉਂਦੇ ਸੱਪ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਏ। ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਕਾਲ ਦੇ ਫਾਂਸੇ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਸੁੱਚੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮੂੰਗੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਜੜੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਵਰੁਣਦੇਵ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸਾ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਉਤਾਵਲੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਤੋੜਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਜੁੜ ਗਏ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਏ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਉੱਤੇ ਖੜੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ ਸੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਰੁਣ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਚਾਰ ਚੌਂਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਲੋਕਪਾਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਸੂਰਜਦੇਵ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇ ਤਪਤ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੂਰਜ, ਤ੍ਰੈ-ਲੋਕੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪਹੀਆ ਬਣਾਈ, ਅਪਣੀ ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹਿਮ ਵਰਗੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਂਵ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹਿੱਸਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਸੀ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੋਮਾ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਨਿਰਦੇਹੀ, ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਯੁ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਹਾਨ। ਉਹ ਵਾਯੁ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਗਾੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਾਰੁਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਛੁਟੇ ਹੋਣ, ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਜ਼ਹਿਰ ਛੱਡਿਆ। ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰਦੇ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੌਂ-ਸੌਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕੋਲ ਦੌੜੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪਦਮਨਾਭ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਥੇ ਉਪਸਥਿਤ ਸੀ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਹੋਮ ਦੇ ਭੋਗ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਅਵਤਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਅਮਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾ-ਗਦਾ ਫੜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ, ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸੱਪ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਵ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਸਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਦਭੁਤ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਈ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੱਪ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਹੋਏ ਰਤਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਖਿਲਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਅੰਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬੱਦਲ। ਨੀਲੇ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ (ਗਰੁੜ) ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਸ ਸੁਵਰਨ-ਕਾਇਆ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਵਲੋਂ ਨੇਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਹੋਮ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਫੌਜ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜਿਸ਼ਨੁ, ਸਹਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਭ੍ਰਜਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਂ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਏ।