ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਅਪਕਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕੁਟੰਬੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪੰਗਤਬੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੁਹੂਤ—ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ—ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਆਗੂ ਬਣਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਰਥ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵੱਜਦੇ ਨਗਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਇੰਦਰ ਅੱਗੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਰਪ ਰਾਜਾ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਮਾਤਲੀ ਵਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯਮਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਯੋਗ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਪ ਲਪਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜਲ ਦੀ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ। ਕਾਲ ਦੇ ਫਾਂਸਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮੂੰਗੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੀਲਾ ਸਰੀਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਰਤਨ-ਜੜਤ ਕਮਰਪਟਾ ਸੀ। ਵਰੁਣਦੇਵ, ਫਾਂਸ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋੜਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੋਵੇ। ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਗੁਹ્યਕਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਧਨ-ਪਤੀ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ-ਸਵਾਰੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਰੁਣ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਨੁੱਖ-ਸਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਦਿਗਪਾਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੂਰਜੋਦੇ ਤੋਂ ਸੂਰਜਾਸਤ ਤੱਕ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੱਕ ਫੇਰਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਸੋਮਦੇਵ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹਿਮ ਵਰਗੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ; ਦੁਜਾ ਜਨਮੇਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਂਵ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਸ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੱਚੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਉੱਤਮ ਹਿੱਸਾ, ਮ੍ਰਿਦੁ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੋਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਿਮ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ—ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ, ਸੱਤ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਤੇ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ, ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਯੁ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਧੀਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ; ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਸੱਪ, ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਵਿਸ਼ ਛੱਡੇ। ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ; ਪਹਾੜ, ਚਟਾਨੀ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੌ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਕੋਲ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਣ; ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪਦਮਨਾਭ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਥ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੱਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਲ ਰੰਗ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾਤਾ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਅਮਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ। ਦੂਜੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸਰਪ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸ਼ਰੰਗ ਬਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਈ। ਉਹ, ਉਜਲਾ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਠਾਈ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਰਪਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੈਨਾ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ, ਰਥਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਸੀ।