ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵੈਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਨक्षਤਰ — ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ — ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਇਹ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਦੇਵੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਮੰਗਲ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅਰਧ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰਖਦੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਸੁਰਭੀ ਬਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਈ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਸੁਰਭੀ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਧੁਪਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਅਤੇ ਉਜਲੇ ਤੇ ਭਯੰਕਰ ਚਮਕ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰੋਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਤੇ ਦੌੜਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਹ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਮ੍ਰਿਗਵਿਆਧ, ਕਪਰਦੀ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਯ, ਕਪਾਲੀ, ਪਿੰਗਲਾ, ਸੇਨਾਨੀ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ। ਉਸ ਸੁਰਭੀ ਤੋਂ ਗਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਾ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਹੰਸਾ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਉੱਤਮ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸੁਰਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕਾਮਾ ਜਨਮੇ; ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤਾ। ਭਵ, ਪ੍ਰਭਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਸ਼ਵ, ਸੁਵਹ, ਅਰੁਣ, ਵਰੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਚਲਾ, ਧ੍ਰੁਵ — ਇਹ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਹਵਿਸ਼ਮੰਤ, ਤਨੁਜਾ, ਵਤਸਰਾ, ਭੂਤੀ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ — ਇਹ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸੁਪਰਵਣ, ਬ੍ਰਿਹਤਕਾਂਤੀ, ਸਾਧਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਮਰੁਤਵਤੀ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਅਗਨੀ, ਚਕਸ਼ੁ, ਰਵੀ, ਜੋਤੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਮਰਾ, ਸ਼ਰਾਵਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁਕਰਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ — ਇਹ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਵਿਰਾਜਾ, ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਯੂ, ਸੁਮਤੀ, ਅਸ਼ਵਗਾਮ, ਚਿਤਰਰਸ਼ਮੀ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਰਾਜਾ — ਇਹ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਆਤਮਵਿਧੀ, ਚਰਿਤ੍ਰ, ਪਦਮਾਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਿਹੰਤ, ਅਤੇ ਸਨਾਭਿਗਾ ਜਨਮੇ। ਮਰੁਤਵਤੀ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ: ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਭਾਗ, ਤ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰਿ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼, ਯਮ, ਅਰਵੀ, ਪੁਸ਼ਨ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰਦਾ, ਧਾਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਜਨਯ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ। ਅਦਿਤਿਆ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਤਪस्या ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਦਾਨੂ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਲਾ ਨੇ ਕਾਲਕੇਯ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਅਨਾਯੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਜਨਮੇ। ਸਿੰਹਿਕਾ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ; ਰਿਸ਼ੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਚੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰੋਧਾ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਤੋਂ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਨਮੇ। ਇਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਸੌਰਭੀ ਗਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼ — ਵਿਸ਼ਨੁ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ — ਨੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਤਮ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਾਰ ਰਸਤੇ — ਨੇਤਰ, ਮਨ, ਬੋਲੀ, ਤੇ ਕਰਮ — ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਮਨੁੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਤੋਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਸ਼ਕਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੁਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਹਰੀਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵੈਕੁੰਠਤਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਤਾ — ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹ ਪੰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਾਣੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਪਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।