ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਤਗੁਣੀ ਗੁਣ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਂ ਸਤਤਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਤਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਚਾਹੇ ਸਤਤਵ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੁੱਤਾ ਰਹੇਗਾ, ਅਨੇਕ ਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ— ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਮੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ; ਫਿਰ, ਸਦੀਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਬੋਲੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਪਦਮਨਾਭ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਸਰਵੋਚ ਪੁਰਖ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੂਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ।" ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਮਧੁਕੈਟਭ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਮਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਰੂਰ ਬਣੋਗੇ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਦੀਵੀ ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ رانਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਂਹ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਤਪਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਲਗਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨ-ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਪਿਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ; ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਅੱਠਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਪਰਮ, ਸੱਚੇ, ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਦੂਜੀ ਲੋਕ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਭੁਵਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਰਚੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ?"—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਮੋਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ, ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ, ਅਤੇ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੇਹੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਸਰਬਤ੍ਰ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗੌਤਮ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੇ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੇਰਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਈ। ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ, ਕਾਲ, ਅਨਾਯੁ, ਸਿੰਹਿਕਾ, ਖਸਾ, ਪ੍ਰਾਚੀ, ਕ੍ਰੋਧਾ, ਸੁਰਸਾ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੱਤੀ ਤੀਹ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।