ਇਹ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਈ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਮਨਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਦਮਨਾ ਸ਼੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿਕ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ, ਵਾਜੇ ਤੇ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ। ਉਸ ਦਿਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਧਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰਿਵਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਦਮਨਾ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀਏ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦਮਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਮਾਸਾਖੋਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦਮਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਅੱਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਦਮਨਾ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਧੰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਮਨਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਧੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹੈ। ਦੇਵੀਏ, ਜਦੋਂ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਦਮਨਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦਮਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਚਮਬੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰੂਕਾ ਅਤੇ ਦਮਨਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇਣ, ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਸੰਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਮਨਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮੈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ-ਜਨਮੀ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਚਤੁਰਭੁਜੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਦਮਨਾ ਮਹੋਤਸਵ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਸੁਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਅਰਘ, ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਤੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਰੁੱਸ ਗਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਏ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਗਰੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸਤ੍ਯਾ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੇਰੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਵਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤੀ, ਮੇਰੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਬਾਰੇ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਲੋਕ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ, ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ, "ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਲਿਆ। ਜਲਦੀ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਵਜਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਛੱਡ ਦੇ!" ਗਰੁੜ ਨੇ ਵਜਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਪੰਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਵਜਰ ਦੇ ਘਾਟ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਪੰਛੀ ਨਿਕਲੇ: ਮੋਰ, ਨਿਊਲਾ ਅਤੇ ਤਿੱਤਰ। ਕਾਲਾ ਗਰੁੜ ਦੁਆਰਕਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆ ਗਏ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੇ ਇਹਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਇਹ ਤੂਲਾਪੁਰੁਸ਼ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਖਿੜਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ, ਹੇ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਸਮੇਤ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ ਕਿ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਘਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਥ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਫਿਰ ਭਲਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਉਠੇ।