ਇਕ ਵਾਰ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਾਂਸਿਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ, ਅਤੇ ਜਨਨੈੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰ, ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਪੇਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੋਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਅਤੇ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਉਨਨੇਤ੍ਰ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਛਾਵਾਕ ਅਤੇ ਸਾਮਗਿਨ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੇ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਵੈ-ਭਵਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਯਜਨ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ: ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਨਾਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਭੁਤ ਦੇਸ਼, ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ। ਜੋ ਜਪ ਅਤੇ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਉਹ ਯਾਦ ਆਏ; ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦਿਵਿਆ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ; ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਅਨੰਦਤ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਪਰ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਕੀ ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਾਵ ਹੈ? ਜਾਂ ਮੈਂ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਪਰ, "ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸਭ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਸੰਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ?" ਫਿਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ, ਰਿਸ਼ੀ ਫਿਰ womb ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ; ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, womb ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ womb ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਵਰਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਹੇਠ, ਉੱਤਮ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵੇਖੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਭ ਕੁਝ womb ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ womb ਤੋਂ ਮੁੜ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵਟ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਗਾਇਬ ਸਨ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। "ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ,"—ਉਹ ਸੋਚਿਆ, ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ, ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੈਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਬੱਚੇ।" ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: "ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਡਰੋ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਦਿਵਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਤਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਆਖ ਕੇ, ਸਨੇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਕੌਣ, ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਆਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਬੋਲਿਆ; ਫਿਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਬੱਚੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇਰਾ ਆਚਾਰਿਆ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?" "ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗੀਰਸ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ।" "ਉਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੁੱਟ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਾਨ ਕੀਤਾ।" "ਕੌਣ ਹੋਰ ਯੋਗੀ ਦੇ ਸਿਵਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਯੋਗ-ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਖੁਲੀਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ—ਕਿਵੇਂ, ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ?