ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਗੇ। ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਵਾਮਨ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਤਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਕਮਲ ਉਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਪਜਿਆ? ਕਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਕਮਲ ਵਿਚ ਉਪਜੀ? ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਪਦਮਨਾਭਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਮਲ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਜਨਮ ਲਏ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਆਗੂ!” ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਦੋ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ-ਅਚਲਦਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਜਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋ ਸੱਪ ਤੇ ਦੈਤ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋ ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋ ਧਰਮ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋ ਕੇਵਲ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾ-ਤੱਤ ਉਲਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਮੇਂ, ਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?” ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਬੋਲੋ।” ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਾਡੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ। ਸੁਣੋ, ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਨਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਰਾਜ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਨਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਮ-ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਯਜਨ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਸਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਤਾ, ਕਾਰਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ ‘ਓਮ’, ਵਿਸ਼ਵ-ਪੁਰੁਸ਼, ਅਧਿਆਪਕ, ਇੱਕ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਂ, ਪਕਵਤਾ, ਯਜਨ, ਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਠ ਹੈ; ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹੀ ਪਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਵਲੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਉਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਵਿਚਾਰ; ਜੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਜੋ ਆਰੰਭ, ਵਿਚਕਾਰ, ਜਾਂ ਅੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੀਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਮ ਚੌਂਹ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਲੱਤ ਹੈ। ਉਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਰਾਜ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਸ਼੍ਯ ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਚ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਭ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਜੋ ਸਜਣਾਂ ਵਲੋਂ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਚਲਣ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜੋ ਜੀਵ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਗਣਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਰਮ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੇ। ਉਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸੱਚ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਤਵ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿਚ ਜਾਤੀਆਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਭ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ। ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਚਲਣ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੁਗ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਜੀਵ ਧਨ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਅਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ; ਝੂਠੇ, ਅਧਰਮੀ, ਅਤੇ ਨੀਚ ਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੇ; ਕਈ ਉਲਟਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਧਰਮ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਲੋਂ ਭਕਤੀ ਮੰਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਲੀ ਯੁਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਰ; ਉਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਅਧਰਮ ਚੌਂਹ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਲੱਤ। ਉਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਕਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਪਸਵੀ ਨੀਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੀਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਟਿਕਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੁਣਵਾਨ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ।