ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, “ਕੌਸਲਿਆ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜੀਵੋ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।” ਅਗਲੇ ਪਲ, ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਉਤਰੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।” “ਉਹ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਗੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇਣਗੇ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੂਲ ਬਣਾਉਣਗੇ।” “ਇਹ ਸਭ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕਰੇਗਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।” “ਸੀਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਵੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ—ਤੈਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਮਾਣ ਮਿਲੇ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਰਮਾ ਨੇ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਇੱਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨਕੀ ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ‘ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੀ?’” “ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ? ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।” “ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਭਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?’” ਫਿਰ ਵਿਦ੍ਰਾਮਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਸਰਮਾ ਹੈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਪਤਨੀ।” “ਇਹ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਵੇਖ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਉਹ ਕੀ ਕਰੇਗੀ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” “ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ; ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਭਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ।” “ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭ੍ਰੂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਦਿਸਾ ਖਾਲੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਸਾਰਮਾ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੋਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਕੇਕਯਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। “ਇੱਕ ਕੰਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਾ ਕਰੀ; ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ।” “ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਣ ਨਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ।” ਜਦ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਯੂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਇਹ ਵੈष्णਵ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਲੈ ਲੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਕਾਨਯਕੁਭਜ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।” ਵਾਯੂ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਲਿਆ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੇਘਨਾਦ ਨੇ ਹਰਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ—” “ਤਦ ਇਹ ਵਾਮਨ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ; ਲੈ ਲੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ।” ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਧਨ, ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਜਦ ਰਾਮ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਰਹੋ।” ਰਾਘਵ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।” “ਇਸ ਪੁਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਹੋਵੇ।” “ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ?” ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦਾ ਅੰਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਯੋਜਨ ਕੱਟ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਬਣਾਏ; ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਟਿਕਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ—” “ਤਦ ਤਕ ਤੇਰਾ ਪੁਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਰਹੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ।” ਇਹ ਅੰਬਰ-ਜਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਰਸਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ— ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਨਮਸਕਾਰ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!” “ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸ਼ੂਪਤੀ, ਉਗਰ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਮਹਾਦੇਵ, ਭਿਆਨਕ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਦਿਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਈਸ਼ਾਨ, ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ—ਨਮਸਕਾਰ।” “ਨੀਲਕੰਠ, ਉਗਰ, ਰਚਨਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ; ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜਣਨਹਾਰ ਨੂੰ।” “ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਵ, ਸੰਘਾਰਕ; ਨੀਲ-ਕਿਰਨ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ।” “ਉਗਰ, ਤ੍ਰਿਨੈਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਬੀਜ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ, ਚਾਹਵਾਂਗ, ਸਦਯੋਜਾਤ—ਨਮਸਕਾਰ! ਬਲ-ਧਾਰੀ, ਖੋਪੜੀ-ਧਾਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ।