ਰਾਘਵ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉੱਚੇ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਓ ਸਧਾਰਣ ਸਤਰੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਰੋਸ ਨਾ ਰੱਖੀਂ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਮ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ, "ਰਾਮ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ। ਉਹ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।" "ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆਂ ਜਾਂਦੇ, ਨਿਰਪੱਖ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੇ ਬੈਠੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਰਾਮ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ—" "ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਖੁਦ—ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਰਹੇ।" ਲੰਕਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਓ।" ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੈ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਜਦ ਰਾਮ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਸੁਭਾਗੀ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਸੀਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਭਾਗੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਵਿਸ਼ਨੂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਦਸ਼ਾਨਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।" ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਨਵਾਂ ਵਰ ਲੈਓ, ਚੰਦਨ ਲਗਿਆ ਕਾਂਡਾ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਲੈ ਕੇ ਆਓ।" "ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ; ਸਰਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਦਿਵਯਾ ਸਤਰੀਆਂ ਵੀ।" "ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—" "ਉਹ ਸਾਡੀ ਦਿਵਯਾ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ।" ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਜਲਦੀ ਜਾਓ।" ਇਹ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਤਮ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੋ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਕਉਸਲਿਆ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੋ।" ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।" "ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।" "ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਵਿੱਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਮਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ।" "ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸਭ ਕਰੇਗਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ।" "ਸੀਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਵੀ; ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ—ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।" ਸਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਾਨਕੀ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਉਹ ਸੁਖੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, 'ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂ?'" "ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ? ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।" "ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸਕ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?