ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਚੌਦਾਂ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਛੱਤੀ ਜੋਜਨ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਹ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਪੁਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਲੰਕਾ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਠਤਾਲੀ ਦਿਨ ਚੱਲਿਆ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਨੀਲ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਹੋਦਰ ਅਤੇ ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸੰਘਾਰਿਆ, ਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਥਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਸ਼ਮੁਖ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਵਾਹਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਰ ਵੀ ਆਏ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇਥੇ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਗਨਿ-ਪਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਹੇ ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ।" ਦੇਵਤੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਬੇਟਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾ।" ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਘੁਕੁਲਨੰਦਨ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਈ, ਤੇਰੀ ਬਦੌਲਤ ਮੈਂ ਇੰਦਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗੂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਰੋਸ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ।" "ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਉੱਚੀ ਰਹੇਗੀ।" ਰਾਮ ਜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਧੀਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਦੱਸਿਆ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਆ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਚਾਹੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਚ, ਮਾਨੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਬੈਠੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ inexhaustible (ਅਖੁੱਟ) ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਿਖਾਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਰੱਖੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੇ ਧਨ-ਰਤਨ ਦੇ ਢੇਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ 'ਚ ਰਹੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਸਭਾ 'ਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਕੇਕਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਹਨ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਦਾ-ਸੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਸੀਤਾ ਜੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਵ-ਸਭਾ 'ਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਵਿਸ਼ਨੂ ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਦਸ਼ਮੁਖ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਗੇ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਂ, ਤੂੰ ਨੌਵਾਂ ਵਰ ਮੰਗ, ਚੰਦਨ ਲਗਿਆ ਘੜਾ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਚਾਵਲ ਲੈ, ਅਰਘਾ ਚੜ੍ਹਾ, ਤੇ ਦੁਰਵਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ। ਸਰਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ।" "ਤੂੰ ਰਘੁਕੁਲਨੰਦਨ ਕੋਲ ਜਾ, ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਤਨੇ ਦਾਨਵ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਭਾ-ਭਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਜਿਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਦਸ਼ਮੁਖ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—" "ਉਹ ਸਾਡੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਜਾ।" ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾਏ, ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। "ਮੈਂ ਇਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਵੀ।