ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਅਗਸਤਯ ਮুনি ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂर्वਕ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾਗਣ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਕੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਕੇ, ਬਾਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਮੇਰਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਦੱਸੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਲਿਆਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਰਬਾਨ ਤੁਰੰਤ ਭਾਜ ਕੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਦਰਬਾਨ ਭਰਤ ਅਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਤ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਲਗਾ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉੱਚਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਵਾਂਗ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜੰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯਜੰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਯਜੰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸੋਮ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜੰਜ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇੰਝ ਹੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਕਰਕੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦਿਓ।" ਭਰਤ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਹੋ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾਗਣ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ। ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਓਰ ਹੀ ਤੱਕਦੇ ਹਾਂ। ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਹ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਯਜੰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" "ਪਰ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਵੀ ਰਾਜਸੂਯ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਤਾਰਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਸੋਮ ਨੇ ਵਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਚੱਕ ਲਈ। ਉਥੇ, ਦੇਵ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਸ ਹੋਏ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਯਜੰਜ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਵੀ ਲੜ ਪਏ। ਜਦ ਯੁੱਧ ਮੁਕਿਆ, ਸਾਰੇ ਜਲਚਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜੰਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਆਡੀਬਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਸੂਯ ਯਜੰਜ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਸੋਚੋ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੋ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੁਣ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜੰਜ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਕਾਨਯਕੁਭਜ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਨਯਕੁਭਜ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਦੀ ਉਪਮਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਡਿੱਠੇ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਹਲ ਚਲਾਏ ਫਸਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ: ਰਾਵਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਤਦ ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਰਾਛਸ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ, ਰਾਮ, ਉਹ ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ।" "ਉਸ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਦੀਵ ਲਈ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੱਥੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ...