ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀ ਆਗੇ ਵਧੀ: ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵ—ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਵਰ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਸੰਭੂਤ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਸਤੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਣੁ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਵਿਣੁ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਰਬੀ ਦੀ ਵਾਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ 'ਮੇਦਿਨੀ' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਗਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ, ਮੰਦਕਰਮੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਕ ਬੋਧਰਹਿਤ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ: "ਰਾਮਾ, ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਗੌਤਮ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਸੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਨਿਰਭੀਕ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਅਤੀਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰਨ-ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਗਿੱਧ ਬਣ ਜਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਮਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਰਾਮਾ ਵਲੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗਿੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ, ਰਾਘਵ! ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਗਿੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਲੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕੌਸ਼ਿਕ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਰਾਮਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁੰਭ-ਪੁੱਤਰ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਫਲ ਤੇ ਕੁੰਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਆਦਲੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭੋਜਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦੀਆਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ; ਸਵੇਰੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਜਦ ਕਕੁਤਥਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਮਾ! ਤੇਰੀ ਬਾਤ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਭੀ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਗाथਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪਕੜ। ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਤੁਰਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਦਾਂ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਉਤਰ ਕੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਲੱਖਣ ਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਮੇਰਾ ਆਗਮਨ ਸੁਣਾਉ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਲਿਆਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਰਬਾਨ ਦੌੜੇ ਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆਏ। ਜਦ ਰਘੁਕੁਲਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਤ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਲਈ ਉੱਚਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਧਰਮ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜੋ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਹੋ, ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।