ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ?" ਪਿਆਰ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ, "ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰਾ ਇਹ ਮੋਹਕ ਚਿਹਰਾ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਪਾ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਇਆ ਹੀ ਸਮਝੀ।" ਉਹ ਫਿਰ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ; ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਗਤ ਮੰਨ ਲੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਏ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਕੀਤੀਆਂ। ਤਦ ਭਾਰਗਵੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਰਗਵ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅਰਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਂ।" ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਸ਼ੁਕਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੈਂ। ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਜਿਹਾ ਬੋਲਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇਂ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਤੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾ ਲੈਣਗਾ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਮੂੰਹ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਜਬਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਗਵੀ ਅਰਜਾ, ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਸੀਮ ਸੀ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਰਜਾ ਨੂੰ ਉਡਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ, ਚੰਦਨੀ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੇਹਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਅਨੋਖੀ ਮਾਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਸਹੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਾਜ, ਸੈਨਾ, ਸਾਥੀ, ਰਥ ਆਦਿ ਹਨ, ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਗਾ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ, ਭਾਰੀ ਮਾਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦੇਵੇ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਮਾਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ, ਉਥੇ ਅਚਾਨਕ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਮਾਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤਪਤ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਬਸਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰਹੋ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਉਥੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਰਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੀਏ, ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ।" ਪਰ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਰਜਾ, ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਸੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿ।" ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਅਰਜਾ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, "ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ," ਆਖ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਰਾਖ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾ, ਦੰਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੱਕ, ਉਸ਼ਨਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਇਹ ਅਣਚਾਹੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਹੁਣ, ਹੇ ਵੀਰ, ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪੂਰੇ ਜਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਿਮਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ...