ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੰਗ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਤਦ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਜੰਨਤ ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕਿਸ ਕਰਮ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮਿਹਰਬਾਨ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਲੰਬੀ ਚਿੰਤਨ-ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਖਾਣਾ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਲ ਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰੇਗਾ। ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਵੇਖ: ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਭੀਖ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖੇ ਜਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ, ਘਰ ਆਏ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਖਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਖਾ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਲਈ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਖੂਤ ਮਾਸ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ।” ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: “ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਰ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਜੀਵਾਤਮਾ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸਫੈਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਰਾਜਨ, ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਖਾ; ਜਦ ਮਹਾਤਾਪਸੀ ਅਗਸਤਯ ਸਫੈਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇਰੀ ਕਠਿਨਾਈ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਛੁਡਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਖਾਣਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ? ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉੱਤਮ ਕਰਤਬ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਵਤ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ; ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਲ ਸਮਤੋਲ ਕਰ।” “ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਾਸ—ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ—ਖਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਹਾਰ ਹੈ; ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ-ਸੋਚਦੇ, ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਅਗਸਤਯ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਜਰੂਰ ਆਵੇਗਾ। ਕੁੰਭਯੋਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ ਦੇਖ ਕੇ— ਉੱਚੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਜੰਨਤ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਰੰਤਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ: “ਅਗਸਤਯ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।” “ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇ;” ਫਿਰ, ਜੰਨਤ ਲਈ ਨਿਯਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?” ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਛੁਡਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਜੋ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ। “ਮੈਂ ਮੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਆਖਿਆ; ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ‘ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।’” “ਤੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਜੰਨਤ ਲਈ ਨਿਯਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ।” ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ: “ਰਾਮਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਵੋ।” “ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਲੋਕ ਤੇ ਜੰਨਤ ਮਿਲੇਗੀ;” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। “ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਇਹ ਦਾਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” “ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੀ, ਲੋਭ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ; ਜਦ ਮੈਂ ਗਹਿਣਾ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦ ਸਰੀਰ ਗਿਆ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਜੰਨਤ ਵੱਲ ਦੇਵ-ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਗਹਿਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਸ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤਬ ਨਾਲ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਵੇਤ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਅਸਚਰਜ ਭਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਆਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।” ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਅਸਚਰਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਜੰਗਲ ਕਠੋਰ, ਸੁੰਨ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ? ਦੱਸੋ, ਮਹਾਤਮਾ।” “ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ? ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।