ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਸੀ, ਨਾਂ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਬਾਘ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਸੁੰਨ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸੁਖਮਣਿ, ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਬੇਲਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਉਪਵਨ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੰਸਾਂ, ਬਗਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਛੂਆਂ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬਗਲੇਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਉਠ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲਾਸ਼ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੜੀ ਸੀ। ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ—ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪਈ ਹੈ? ਇਸ ਕੰਢੇ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾ? ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ? ਕੀ ਇਹ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਜਾਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਮਰਿਆ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਅਚਾਨਕ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ, ਦੇਵਤਾਈ ਦਰਸ਼ਨ ਆਏ: ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਵਿਮਾਨ ਆਈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਗਾਵਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਥੱਲੇ ਉਤਰਾ। ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੁਖੀ ਦੇਵਤਾ! ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਤਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਮੰਜਿਲ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਕਿਵੇਂ?" "ਜੇ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਭੋਜਨ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਖਮਣਿ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ?" "ਇਹ ਦੇਵਤਾਈ ਅਵਸਥਾ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਇੰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਾਉ।" ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੁਰਸ਼ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ। ਜਦ ਇੱਛਾ ਗਲਤ ਰਾਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਸੁਣ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਮੈਂ 'ਸ਼ਵੇਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ 'ਸੁਰਥ' ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੁੰਦਰ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸੁਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹਿਆ, ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸਵਰਗ ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਫਲ ਕਿਸ ਕਰਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਦੱਸੋ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਵੇਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੇਖ—ਬਿਨਾਂ ਦਾਨ ਦੇ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਘਰ ਆ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਖਾ ਕੇ ਤੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹਾਸਲ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ। ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਖੁਤ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।