ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਓ।" ਫਿਰ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅਖੁਟ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਖੁਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਭ ਉੱਤੇ ਆਗਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ; ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਧਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਰਕੇ, "ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਤੋਂ ਉਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਸੰਘਾਰਕ ਸਨ, ਉਸ ਅਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਆਂਵਲੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਹੀਰੇ, ਮੂੰਗੇ ਤੇ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਸ 'ਚ ਲਾਲ, ਗੋਮੇਦ, ਵਿਦੁਰਯ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਐਸੇ ਰਤਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।" ਇਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀਮਤੀ ਸੀ, ਇਤਨੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲਾ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੇ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਜੀ ਦੁਬਾਰਾ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਬੜੀ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?" "ਮੈਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਰਤਨ ਜੋ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ?" "ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ ਰਤਨ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਰੋਤ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਘਟਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ।" "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਸੀ।" "ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਸੌ-ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਸੀ, ਨਾ ਬੱਘ; ਉਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ।" "ਹੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੂਲ-ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਖੇਤਰ ਸੀ।" "ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇਖਿਆ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਛੂਆਂ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਮੈਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।" "ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਾਗ ਕੇ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲਾਸ਼ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਖੜੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ?" "ਇਸ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ? ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੈ? ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" "ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਸਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਵੇ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਜਾਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਮਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ।" "ਪਰ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਜਾਣਨਾ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਇੰਝ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਤਦ ਇੱਕ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਹੋਇਆ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਕੁਝ ਦਿਵ੍ਯ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਾ।" "ਉਸਨੇ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਇਆ, ਅਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰ ਲਿਆ।" "ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ।" "ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਸੁਖੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰਾ ਖਾਣਾ ਇੰਨਾ ਅਘੋਰ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਗਮਨ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?'" "'ਜੇ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਭੋਜਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਭਾਸ਼ੀ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹੋ?'" "'ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਣਾ ਇੰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।