ਇੱਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਦਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੁ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ, ਧਰਮਵਤੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਕਰਨ 'ਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਮਨੁ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਸੌ ਗਲਤ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ, ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮੰਗੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਦਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਜੋੜੋ।’" "ਤਦ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਅਖੁੱਟ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਖੁੱਟ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਜ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਧਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਆਭੂਸ਼ਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਆਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਆਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਹਾਰਿਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਜੋ ਆਂਵਲਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਹੀਰੇ, ਮੂਗਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ। ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਪੱਤਰ, ਗੋਮੇਦ, ਵਿਦੁਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬੜੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਭੂਸ਼ਣ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਆਇਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੇ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਮੁੜ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਆਭੂਸ਼ਣ ਬੜਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਅਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਕਿਸਨੇ ਬਣਾਇਆ?" "ਮੈਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਇਹ ਰਤਨ ਮੇਰੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਰਤਨ ਨਿੰਦਤ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਉਠਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ।" "ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸੁਣ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਨਾਹ ਹਰਣ ਸਨ, ਨਾਹ ਸ਼ੇਰ। ਉਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉੱਚਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਲ-ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੀ।" "ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੱਛੂਆਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿਅਤੀਤ ਕੀਤੀ।" "ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਝੀਲ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਉਹ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਖੜੀ ਸੀ, ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਜਾ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਇਹ ਕੱਲ ਰਾਤ ਜਾਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਮਰਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ।