ਅਗਸਤਯ ਮুনি ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।" ਮੁਨੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਤੂੰ ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਲ ਜਾਵੀਂ।" ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਗਹਿਣਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, "ਇਹ ਗਹਿਣਾ, ਹੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗਤਾਪੂਰਵਕ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਨੀ ਅਗਸਤਯ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, "ਮੁਨਿਵਰ! ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੀ, ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਪਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।" "ਕਿਸੇ ਵਿਪਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਛੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਖ਼ਤਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਮਨੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਧਰਮਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।" "ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੋ ਵਾਰੀ ਵੀ ਅਉਚਿਤ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਨੂ ਜੀ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੁੱਸੋ ਨਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਮ! ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯੋਗਤਾਪੂਰਵਕ ਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੀ, ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਕੇ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣ।" "ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਓ।'" "ਤਦ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜੋਤ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਖੁੱਟ ਰਾਜਾ ਰਚਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ।" "ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਧਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਗਹਿਣਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਸਤਯ ਤੋਂ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਧਵੰਸਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ। ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਥੇ ਹੋਏ, ਹੀਰੇ, ਮੂੰਗੇ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਲਾਲ, ਗੋਮੇਦ, ਵਿਦੂਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੇ ਰਤਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।" "ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਇੰਨਾ ਅਮੁਲਕ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਮੈਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਮੁੜ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਬੜਾ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?" "ਹੇ ਗਿਆਨੀ! ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਰਤਨ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਰਤਨ ਨਿੰਦਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ; ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।" "ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।" "ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਬਲੀ! ਤੂੰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸੁਣ—ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਸੀ...