ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ? ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦਿਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਣ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਭੂਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਦ ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਉਜਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨਿਕਾਲੀ। ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਇੰਦਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਕੁਤਸਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!"। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਝੜੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਦੈਵੀ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।" "ਤੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇ।" "ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨਾਲ ਝੂਠਾ ਨਾ ਹੋਵਾਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਦੇਵਗਣ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ।" "ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੀਏ।" ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪੂਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਨੇਕ ਹਵਾਈ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਧੇ।" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਵਿਧੀ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। "ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹਨ, ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ।" "ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਕਦੇ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸਨ, ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਸੀ; ਸੋਲਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਅਕੇਲਾ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਪੂਰੇ ਨਗਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।" "ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਇਆ।" "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ, ਪਰ ਲੋਕ ਵਚਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ।" "ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਧਨੁਸ਼ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਸਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।" "ਮੈਂ ਉਹ venerable ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਆਏ, ਤਦ ਆਦਰਨੀਯ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭੇਟ ਲਈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਕੁਤਸਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ।" "ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੋ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਚੰਗੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਤੇ ਸਾਧੂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਭੇਟ ਕਬੂਲ ਕਰ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ।