ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਲੰਮੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼, ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਰਤ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰਬਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਨੀ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤਪਸਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਲਟਾ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਵਲ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਤਪ ਕਿਹੜੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਡੌਲਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਕੀ ਹੈ—ਦਿਵਯ ਲੋਕ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ? ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਿਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਅਜਿੱਤ ਕਸ਼ਤਰੀ? ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਵਰਗ ਦਾ ਵੈਸ਼ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਦਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤਪ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤਪ ਸਾਤਵਿਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਪ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਰਾਜਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਸੁਰਕੁਲ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਲੁਕਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੀਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਅਸੁਰਕੁਲ ਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਥੱਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਿਆਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈਂ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਮੁਬਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈਂ, ਰਾਜਨ। ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀ ਇੰਝ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਫਲ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦਿਵਤਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਮੈਂ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਣ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਭੂਕ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰ ਨਿਕਾਲੀ। ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨਿ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਕੁਤਸਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਗਈ। ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ ਮਾਹਿਰ ਹੈ, ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇਹ ਦਿਵਵੀ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।" "ਤੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਰ ਜੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਝੂਠਾ ਨਾ ਹੋਵਾਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਵਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਪਲ ਇਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਓਸੇ ਪਲ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫੇਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਕਈ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਸੀ।