ਇਕ ਵਾਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ-ਆਧਾਰਤ ਯਜਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼੍ਵੇਤ ਦਾ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ।” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖੋ! ਇਸ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਤਕ੍ਰਤੁ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬਣਿਆ।” “ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇਵਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਚੁਕਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।” ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਹੜੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ ਸੀ? ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ?” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਏ।” ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਆ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਸਵੇਰ ਹੋਵੇ; ਰਘੁਨੰਦਨ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਡਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚੰਦ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। ਅਗਸਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅੰਦਰ ਲਿਆਓ। ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ?” ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਲਿਆਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਿਆਂ ਦੇ, ਸੁੰਦਰ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ, ਪੀਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਅਰਘਿਆ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਘੁਨੰਦਨ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਹਾ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਚੁਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” “ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀ ਬਣ ਗਏ। ਅੱਜ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੁੰਝੇ ਗਏ; ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ; ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਗੱਲ ਕਰ ਲਈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੇ।” “ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਦੋ ਅਖ਼ੂਤ ਤੀਰ-ਭੰਡਾਰ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਕਵਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਣਾ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਵਿਆ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਫਰਜ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਸੁਣਾਂਗਾ।” ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਸੀਮ ਸੀ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।” ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਧੀਆ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਦਾਨ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਾਲ ਇਕ ਸਾਲ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਮੁਕਾ ਗਿਆ।” “ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਲਈ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ; ਬੱਚੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਲਈ ਬਰਬਾਦੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।” “ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਹਾਲਾਤ ਇੰਝ ਹਨ?” “ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕੁਦ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਹਨ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।