ଅଵିଯୋଗା ଚ ସୁରସା ଵାପୀ ରଘୁକୁଲୋଦ୍ଵହ। ତଥା ସୌଭାଗ୍ଯକୂପୋନ୍ଯଃ ସୁଜଲୋ ରଘୁନଂଦନ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ, ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅବିଯୋଗା କୁଆଁ ଅଛି, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଜଳର ସୌଭାଗ୍ୟ କୁଆଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତେଷୁ ପିଂଡପ୍ରଦାନେନ ପିତରୋ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯୁଃ। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ କାଲମେତଦାହ ପିତାମହଃ
ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଲେ, ପିତୃଗଣ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି କଥା ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ପିତାମହ କହିଥିଲେ।
ତତ୍ର ରାଘଵ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭୂଯୋପ୍ଯାଗମନଂ କ୍ରିଯାଃ। ତଥେତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ରାମୋପି ଗମନାଯ ମନୋ ଦଧେ
ତେଣୁ, ରାଘବ, ସେଠାକୁ ଯାଅ ଏବଂ ପୁନିପୁନି କ୍ରିୟା କର। ରାମ ଏହିପରି କହି, ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ଋକ୍ଷଵଂତମଭିକ୍ରମ୍ଯ ନଗରଂ ଵୈଦିଶଂ ତଥା। ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋସୌ ଯଜ୍ଞପର୍ଵତମ୍
ଋକ୍ଷ ପାହାଡ଼ ଓ ବୈଦିଶ ନଗର ଅଟେଇ, ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଯଜ୍ଞପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଵେଗେନ ମଧ୍ଯମେ ପୁଷ୍କରେ ସ୍ଥିତଃ। ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପଯାମାସ ଅଦ୍ଭିର୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ମଧ୍ୟମ ପୁଷ୍କରରେ ଠିଆ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କଲେ।
ସ୍ନାନାଵସାନେ ରାମେଣ ମାର୍କଂଡୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ। ଆଗଚ୍ଛନ୍ଶିଷ୍ଯସଂଯୁକ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରୈଵ ଧୀମତା
ସ୍ନାନ ଶେଷରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ ଦେଖିଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଗତ୍ଵା ଵୈ ସଂମୁଖଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ସାଦରମ୍। ପୃଷ୍ଟୋଽଵିଯୋଗଦଃ କୂପଃ କତମସ୍ଯାଂ ଦିଶି ପ୍ରଭୋ
ସେ ମୁହଁମୁହିଁ ଗଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅବିଯୋଗ ଦେଇଥିବା କୁଆଁ କେଉଁ ଦିଗରେ ଅଛି?'
ସୁତୋ ଦଶରଥସ୍ଯାହଂ ରାମୋ ନାମ ଜନୈଃ ସ୍ମୃତଃ। ସୌଭାଗ୍ଯଵାପୀଂ ତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମହଂ ପ୍ରାପ୍ତୋତ୍ରିଶାସନାତ୍
ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ରାମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଅତ୍ରିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ସୌଭାଗ୍ୟ କୁଆଁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି।
ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ତୌ ଚ ଵୈ କୂପୌ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ମେ। ଏଵମୁକ୍ତଶ୍ଚ ରାମେଣ ମାର୍କଂଡଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଭଗବାନ ମୋତେ ସେଠାର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସେଇ କୁଆଁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ଏପରି ରାମ କହିବା ପରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ। ସାଧୁ ରାଘଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସୁକୃତଂ ଭଵତା କୃତମ୍। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପ୍ରସଂଗେନ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋସୀହ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ରାଘବ, ତୁମେ ଭଲ କାମ କରିଛ; ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଉପଲକ୍ଷେ ଏଠାରେ ଆସି, ତୁମେ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
ଏହ୍ଯାଗଚ୍ଛସ୍ଵ ପଶ୍ଯ ସ୍ଵଵାପୀଂ ତାମଵିଯୋଗଦାମ୍। ଅଵିଯୋଗଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ କୂପ ଏଵାତ୍ର ଜାଯତେ
ଆସ, ତୁମ ନିଜ ଅବିଯୋଗଦାୟକ କୁଆଁଟି ଦେଖ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କୁଆଁରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଦୂରିଯାଏ।
ଆମୁଷ୍ମିକେ ଚୈହିକେ ଚ ଜୀଵତୋପି ମୃତସ୍ଯ ଵା। ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମୁନୀଂଦ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ
ପରଲୋକରେ ଓ ଏହି ଲୋକରେ, ବଞ୍ଚିଥିବା କିମ୍ବା ମୃତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ—ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ...
ସସ୍ମାର ରାମୋ ରାଜାନଂ ତଦା ଦଶରଥଂ ନୃପ। ଭରତଂ ସହ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ୍ରଂଭାତୄନନ୍ଯାଂଶ୍ଚନାଗରାନ୍
ସେ ସମୟରେ ରାମ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ, ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ମାଆମାନେ ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅନ୍ୟ ନାଗରିକମାନେଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଏଵଂଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାକାଲୋ ଵ୍ଯଜାଯତ। ଉପାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ମୁନିଭିଃସହ ରାଘଵଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସଂଧ୍ୟା ସମୟ ଆସିଗଲା; ରାଘବ ମୁନିମାନେ ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ସଂଧ୍ୟାର ପୂଜା କଲେ।
ସୁଷ୍ଵାପ ତାଂ ନିଶାଂ ତତ୍ର ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାସମନ୍ଵିତଃ। ଵିଭାଵର୍ଯଵସାନେ ତୁ ସ୍ଵପ୍ନାଂତେ ରଘୁନଂଦନଃ
ସେଠାରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ସହ ଏକା ରାତି ଶୁଇଲେ; ରାତି ଶେଷରେ ଉଠିବା ସମୟରେ ରଘୁନନ୍ଦନ—
ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ତଥା ଚାନ୍ଯୈରଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ସ୍ଥିତଃ କିଲ। ଵିଵାହମଂଗଲେ ଵୃତ୍ତେ ବହୁଭିର୍ବାଂଧଵୈଃ ସହ
—ପିତା, ମାଆ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ପରେ ଅନେକ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ବୋଲି ଦେଖିଲେ।
ସମାସୀନଃ ସଭାର୍ଯୋଽସାଵୃଷିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାପ୍ଯେଵମେଵ ଦୃଷ୍ଟୋଽସୌ ସୀତଯା ତଥା
ସେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ବସିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ମୁନିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଭାତେ ତୁ ମୁନୀନାଂ ତତ୍ସର୍ଵମେଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସତ୍ଯମେତଦ୍ରଘୂତ୍ତମ
ପ୍ରଭାତେ ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା କହିଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ଠିକ୍, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସତ୍ୟ।'
ମୃତସ୍ଯ ଦର୍ଶନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯମାଵଶ୍ଯକଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଵୃଦ୍ଧିକାମାସ୍ତୁ ପିତରସ୍ତଥା ଚୈଵାନ୍ନକାଂକ୍ଷିଣଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୃତ ଦେଖିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ପିତୃମାନେ ବୃଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଦଦଂତି ଦର୍ଶନଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ରାଘଵ। ଅଵିଯୋଗସ୍ତୁ ତେ ଭ୍ରାତ୍ରା ପିତ୍ରା ଚ ଭରତେନ ଚ
ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖା ଦେଇଥାନ୍ତି, ରାଘବ; ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ, ପିତା ଓ ଭରତଙ୍କୁ କେବେ ବି ଅଲଗା ହେବା ନାହିଁ।
ଚତୁର୍ଦଶାନାଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ଭଵିତା ରାଘଵ ଧ୍ରୁଵମ୍। କୁରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଥା ଵୀର ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ଚୌଦ ଦିନ ଶେଷ ହେବ; ଏହିପରେ, ରାଘବ, ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।
ଅମୀ ଚ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ତଵ ଭକ୍ତାଃ କୃତକ୍ଷଣାଃ। ଅହଂ ଚ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଲୋମଶଃ
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ, ତୁମ ଭକ୍ତ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ, ଜମଦଗ୍ନି, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଲୋମଶ—
ଦେଵରାତଃ ଶମୀକଶ୍ଚ ଷଡେତେ ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଚ ତେ ମହାବାହୋ ସଂଭାରାଂସ୍ତ୍ଵମୁପାହର
ଦେବରାତ ଓ ଶମୀକ—ଏହି ଛଅ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମହାବାହୁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଆଣ।
ମୁଖ୍ଯଂ ଚେଂଗୁଦିପିଣ୍ଯାକଂ ବଦରାମଲକୈଃ ସହ। ଶ୍ରୀଫଲାନି ଚ ପକ୍ଵାନି ମୂଲଂ ଚୋଚ୍ଚାଵଚଂ ବହୁ
ମୁଖ୍ୟ ଉପହାର ହେଉଛି ଇଂଗୁଦି ଚିଆଁ, ବଦର ଓ ଆମଳା ଫଳ ସହ; ପକ୍କ ନାଡିଆ ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ମୂଳ ଉପର ଓ ତଳ।
ମାର୍ଗେଣ ଚାଥ ମାଂସେନ ଧାନ୍ଯେନ ଵିଵିଧେନ ଚ। ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେନ ସୁଵ୍ରତ
ପଥରେ ମିଳିଥିବା ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ଶୁଭ ଚରିତ୍ର।
ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ। ପିତୄଂସ୍ତର୍ପଯତେ ଯସ୍ତୁ ସୋଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଓ ନିୟତ ଖାଦ୍ୟ ସହ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ତୁ ଵଯଂ ରାମ ଗଚ୍ଛାମୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁଷ୍କରମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ରାଘଵଂ ନୃପ
ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆମେ ବଡ଼ ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବା; ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମୋ ମେଧ୍ଯମାହର ମେ ମୃଗମ୍। ଶୁଦ୍ଧେକ୍ଷଣଂ ଚ ଶଶକଂ କୃଷ୍ଣଶାକଂ ତଥା ମଧୁ
ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମୃଗ, ଖରା, କୃଷ୍ଣ ଶାକ ଓ ମଧୁ ଆଣ।'
ଜଂବୀରାଣି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ମୂଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପକ୍ଵାନି ଚ କପିତ୍ଥାନି ଫଲାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଯାନି ଚ
'ମୁଖ୍ୟ ଜାମ୍ବିରୀ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୂଳ, ପକ୍କ କପିତ୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆଣ।'
ତାନ୍ଯାହରସ୍ଵ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ କ୍ଷିପ୍ରମେଵାସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ତଥା ତତ୍କୃତଵାନ୍ସର୍ଵଂ ରାମାଦେଶାଚ୍ଚ ରାଘଵଃ
'ଏସବୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।' ଏପରି ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଘବ ସମସ୍ତ କାମ କଲେ।