ଚିରାଯୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ବାଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ ଋଷିସନ୍ନିଧୌ। ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ ପ୍ରୀତାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହାତ୍
ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ ଯେ, ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ରଖିବ। ପିତାମହଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁନିମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ପିତାମହ ଋଷୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ। କାର୍ଯେଣ ଯେନ ଚାଯାତଃ କୋଯଂ ବାଲୋ ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍
ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନେକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଷ୍ଟି କଲେ: 'କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ, ଏହି ଶିଶୁ କିଏ? ଦୟାକରି ବ୍ୟଖ୍ୟା କର।'
ତତସ୍ତ ଋଷଯୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍। ପୁତ୍ରୋ ମୃକଂଡୋଃ କ୍ଷୀଣାଯୁଃ ସାଯୁଷଂ କୁରୁ ବାଲକମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ କମ୍; ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଦିଅ।'
ଅଲ୍ପାଯୁଷସ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ମୁନିର୍ବଧ୍ଵେମାଂ ଚାପି ମେଖଲାମ୍। ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଂ ଦଂଡଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଚୈନମବୋଧଯତ୍
ଏହି ଶିଶୁ ଅଳ୍ପ ଜୀବନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଋଷି ଉପନୟନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ୟ ତାଗ, ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ଯଂ କଂଚିତ୍ପଶ୍ଯସେ ବାଲ ଭ୍ରମଂତଂ ଭୂତଲେ ଜନମ୍। ତସ୍ଯାଭିଵାଦଃ କର୍ତଵ୍ଯ ଏଵମାହ ପିତା ଵଚଃ
'ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଦେଖିବୁ, ଶିଶୁ, ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ'—ଏଭଳି ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ।
ଅଭିଵାଦନଶୀଲୋଯଂ କ୍ଷିତୌ ଦୃଷ୍ଟଃ ପରିଭ୍ରମନ୍। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପ୍ରସଂଗେନ ଦୈଵଯୋଗାତ୍ପିତାମହ
ଏହି ଶିଶୁ, ପୃଥିବୀରେ ଘୁଡ଼ିବା ସମୟରେ, ବଡ଼ମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ ହେଲା; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅନୁସାରେ, ପିତାମହ।
ଚିରାଯୁର୍ଭଵ ପୁତ୍ରେତି ପ୍ରୋକ୍ତୋସୌ ତତ୍ର ବାଲକଃ। କଥଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍ସତ୍ଯମସ୍ମାକଂ ଭଵତା ସହ
ସେଠାରେ, ଶିଶୁକୁ କହାଗଲା: 'ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ହେଉ, ପୁଅ।' ଆମର ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କ କଥା ସହିତ କିପରି ସତ୍ୟ ହେବ?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ଋତଵାକ୍ଯାଦିଯଂ ଭୂମିଃ ସଂସ୍ଥିତା ସର୍ଵତୋଭଯା
ଏଭଳି ସେମାନେ କହିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତାମହ, କହିଲେ: 'ଏହି ପୃଥିବୀ ସତ୍ୟ କଥାରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ମତ୍ସମଶ୍ଚାଯୁଷା ବାଲୋ ମାର୍କଂଡେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। କଲ୍ପସ୍ଯାଦୌ ତଥାଚାଂତେ ମତୋ ମେ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିଶୁ ମୋ ଜୀବନ ସମାନ ଦୀର୍ଘ ହେବ; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ମୁଁ ଏହିପରି ଭାବିଛି, ମୁନିମାନେ।'
ଏଵଂ ତେ ମୁନଯୋ ବାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପିତାମହାତ୍। ସଂସାଧ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସୁର୍ଭୂଯୋପ୍ଯେନଂ ଧରାତଲମ୍
ଏଭଳି, ମୁନିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ପିତାମହଙ୍କ ସହିତ କାମ ସାଧି, ଶିଶୁକୁ ପୁନି ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ପଠାଇଲେ।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଗତା ଵିପ୍ରା ମାର୍କଂଡେଯୋ ନିଜଂ ଗୃହମ୍। ଜଗାମ ତେଷୁ ଯାତେଷୁ ପିତରଂ ସ୍ଵମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକମହଂ ନୀତୋ ମୁନିଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ। ଦୀର୍ଘାଯୁଶ୍ଚ କୃତଶ୍ଚାସ୍ମି ଵରାନ୍ଦତ୍ଵା ଵିସର୍ଜିତଃ
'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ ନେଇଥିଲେ; ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଦେଇ, ଦୟା କରି, ଛାଡିଦେଲେ।'
ଏତଦନ୍ଯଚ୍ଚ ମେ ଦତ୍ତଂ ଗତଂ ଚିଂତାକରଂ ତଵ। କଲ୍ପସ୍ଯାଦୌ ତଥା ଚାଂତେ ଭଵିଷ୍ଯେ ସମନଂତରେ
'ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ମୋତେ ମିଳିଛି, ତୁମ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିଛି; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ମୁଁ ଅବିରତ ରହିବି।'
ଲୋକକର୍ତୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋହଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ପିତଃ। ପୁଷ୍କରଂ ଵୈ ଗମିଷ୍ଯାମି ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
'ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ, ପିତା, ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି।'
ତତ୍ରାହଂ ଦେଵଦେଵେଶମୁପାସିଷ୍ଯେ ପିତାମହମ୍। ସର୍ଵକାମାଵାପ୍ତିକରଂ ସର୍ଵାରାତିନିବର୍ହଣମ୍
'ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରନ୍ତି।'
ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ଦେଵମିନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ପରାଯଣମ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଲୋକପିତାମହମ୍
'ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।'
ମାର୍କଂଡେଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୃକଂଡୁର୍ମୁନିସତ୍ତମଃ। ଜଗାମ ପରମଂ ହର୍ଷଂ କ୍ଷଣମେକଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ଵସନ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ମୃକଣ୍ଡୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ।
ଧୈର୍ଯଂ ସୁମନସା ସ୍ଥାଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵିତଂ ଚ ସୁଜୀଵିତମ୍
ଧୈର୍ୟ ଧରି ଏବଂ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ରଖି, ସେ କହିଲେ— 'ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଏହି ଜୀବନ ଭଲ ଭାବେ ବ୍ୟତୀତ ହେଲା।'
ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତାଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ଯେନ ଦୃଷ୍ଟଃ ପିତାମହଃ। ତ୍ଵଯା ଦାଯାଦଵାନସ୍ମି ପୁତ୍ରେଣ ଵଂଶଧାରିଣା
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପିତାମହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ— ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପୁଅ ଏବଂ ବଂଶଧାରୀ ହେବାରୁ, ମୁଁ ବଂଶର ଧାରକ ହେଲି।
ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ପଶ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଥଂ ପିତାମହମ୍। ଦୃଷ୍ଟେ ତସ୍ମିନ୍ଜଗନ୍ନାଥେ ନ ଜରାମୃତ୍ଯୁରେଵ ଚ
ତୁମେ ଏବେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖ। ସେଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ।
ନୃଣାଂ ଭଵତି ସୌଖ୍ଯାନି ତଥୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତପୋଽକ୍ଷଯମ୍। ତ୍ରୀଣି ଶୃଙ୍ଗାଣି ଶୁଭ୍ରାଣି ତ୍ରୀଣି ପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ
ମଣିଷମାନେ ସେଠାରେ ସୁଖ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ତପସ୍ୟା ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ତିନିଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ଝରଣା ଅଛି।
ପୁଷ୍କରାଣି ତଥା ତ୍ରୀଣି ନଵିଦ୍ମସ୍ତତ୍ର କାରଣମ୍। କନୀଯାଂସଂ ମଧ୍ଯମଂ ଚ ତୃତୀଯଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁଷ୍କରମ୍
ସେଠାରେ ତିନିଟି ପୁଷ୍କର ଅଛି, କିଏ ଏହାର କାରଣ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ଏକଟି ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ, ଏକଟି ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ତୃତୀୟଟି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଷ୍କର।
ଶୃଂଗଶବ୍ଦାଭିଧାନାନି ଶୁଭପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ବ୍ରହ୍ମାଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହିତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ପାହାଡ଼ ଓ ଶୁଭ୍ର ଝରଣା ନାମରେ ପରିଚିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ର— ଏହି ତିନିଜଣ ସଦା ସେଠାରେ ବସିବା କଥା।
ପୁଷ୍କରେଷୁ ମହାରାଜା ନାତଃ ପୁଣ୍ଯତମଂ ଭୁଵି। ଵିରଜଂ ଵିମଲଂ ତୋଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ପୃଥିବୀରେ ପୁଷ୍କର ଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ସେଠାର ପାଣି ନିର୍ମଳ, ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଯ ପନ୍ଥାନଂ ଧନ୍ଯାଃ ପଶ୍ଯଂତି ପୁଷ୍କରଂ। ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରମଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସତେ
ଯେମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବା ପଥ ଦେଖନ୍ତି। ଯିଏ ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷ ଯାଏଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ—
କାର୍ତିକୀଂ ଵା ଵସେଦେକାଂ ପୁଷ୍କରେ ସମମେଵ ଚ। କର୍ତୁମ୍ମଯା ନ ଶକିତଂ କର୍ମଣା ନୈଵ ସାଧିତମ୍
କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପୁଷ୍କରରେ ରହେ, ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିପାରିଲି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହେଲି ନାହିଁ।
ତଦଯତ୍ନାତ୍ତ୍ଵଯା ତାତ ମୃତ୍ଯୁସ୍ସର୍ଵହରୋ ଜିତଃ। ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟସ୍ସ ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ସେହିପାଇଁ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଛ। ସେଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହା, ଦେଖାଯାଇଥିଲେ।
ନାନ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ତୁଲ୍ଯୋ ଭଵିତା ଜଗତୀତଲେ। ଅହଂ ଵୈ ତୋଷିତୋ ଯେନ ପଞ୍ଚଵାର୍ଷିକଜନ୍ମନା
ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ସମାନ କୌଣସି ମରଣଶୀଳ ନ ହେବ। ତୁମେ ପଞ୍ଚବର୍ଷ ବୟସରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଵରେଣ ତ୍ଵଂ ମଦୀଯେନ ଉପମାଂ ଚିରଜୀଵିନାମ୍। ଗମିଷ୍ଯସି ନ ସନ୍ଦେହସ୍ତଥାଶୀର୍ଵଚନମ୍ମମ
ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ପଦବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଯିବ। ଏହା ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ।
ଏଵଂ ଵଦନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ ଵ୍ରଜ ଲୋକାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍। ଏଵଂ ଲବ୍ଧପ୍ରସାଦେନ ମୃକଣ୍ଡୁତନଯେନ ଚ
ଏଭଳି ସମସ୍ତେ କହନ୍ତି— 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଚାହଁ, ସେଠାକୁ ଯାଅ।' ଏଭଳି ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହେଲା।