ଦେଵତାଽତିଥିପୂଜାସୁ ଗୁରୁପୂଜାସୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ରତୋ ଵୈ ପିତୃପୂଜାସୁ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ଅତିଥି, ଗୁରୁ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପୂଜାରେ ସବୁବେଳେ ଲାଗିରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ଶୁକ୍ଲାଂଗାରକସଂଯୁକ୍ତା ଚତୁର୍ଥୀ ଜାଯତେ ଯଦା। ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତ୍ତସ୍ଯାଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେବେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି ଶୁକ୍ଳ ଓ ରକ୍ତ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଆସେ, ସେ ଦିନ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ଜିତକ୍ରୋଧଵିମର୍ଶୋଯସ୍ତୃଷ୍ଣାସଂଗଵିଵର୍ଜିତଃ। କ୍ଷମାଵାନ୍ଦାନଶୀଲଶ୍ଚ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛି, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରେ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଲାଗି ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଦାନରେ ରୁଚି ରଖେ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ନଦୀସ୍ତଥା। ଦେଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଯୋ ଵନ୍ଦ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଶ୍ରୁତାଶ୍ଚ ଵିଵିଧା ଧର୍ମାଃ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଦୁଃଖିତା ମୁନେ। ଯେନ ଵୈ ଜାଯତେ ପ୍ରେତସ୍ତନ୍ନୋ ଵଦ ମହାମତେ
ପିଶାଚମାନେ କହିଲେ: ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ମୁନି, ଦୁଃଖରେ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, କେଉଁ କାରଣରୁ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆମକୁ କୁହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୂଦ୍ରାନ୍ନେନ ତୁ ଭୁକ୍ତେନ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଵିଶେଷତଃ। ମ୍ରିଯତେ ହ୍ଯୁଦରସ୍ଥେନ ସ ଵୈ ପ୍ରେତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ବିଶେଷକରି ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମରିଯାଏ ଏବଂ ତାହା ତାଙ୍କ ଗାଁଡ଼ରେ ରହିଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ମାତରଂ ପିତରଂ ଭ୍ରାତୄନ୍ଭଗିନୀଂ ସୁତମେଵ ଚ। ଅଦୃଷ୍ଟଦୋଷାଂସ୍ତ୍ଯଜତି ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ନିଜ ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖିନାହିଁ ବୋଲି ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ଅଯାଜ୍ଯଯାଜନାଚ୍ଚୈଵ ଯାଜ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଵର୍ଜନାତ୍। ରତୋ ଵୈ ଶୂଦ୍ରସେଵାସୁ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ନିଷିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ କରେ, ନିୟମିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ନ୍ଯାସାପହର୍ତା ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ଶୂଦ୍ରପାକରତଃ ସଦା। ଵିସ୍ରଂଭଘାତୀ କୂଟସ୍ଥଃ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ1.32.
ଯିଏ ଅମାନତ ଚୋରାଏ, ବନ୍ଧୁକୁ ଧୋକା ଦିଏ, ସବୁବେଳେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ରୁଚି ରଖେ, ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ଠକେଇ କରେ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମହା ଗୋଘ୍ନକଃ ସ୍ତେନଃ ସୁରାପୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ। ଭୂମିକନ୍ଯାପହର୍ତ୍ତା ଚ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ଗାଈ ମାରେ, ଚୋରି କରେ, ମଦପାନ କରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ କିମ୍ବା ଜମି କିମ୍ବା କନ୍ୟାକୁ ଚୋରାଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ସାମାନ୍ଯାଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଏକ ଏଵ ନିଗୂହତି। ନାସ୍ତିକୀଭାଵନିରତଃ ସ ଵୈ ପ୍ରେତୋଭିଜାଯତେ
ଯିଏ ସାଧାରଣ ଦାନ ପାଇ ଲୁଚିରଖେ, କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକ ଭାବନାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣେ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଆକାଶେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ। ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଦେଵୈର୍ମୁକ୍ତା ସହସ୍ରଶଃ
ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିବା ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଢୋଳ ବାଜିଲା, ଦେବତାମାନେ ହଜାର ହଜାର ଫୁଲ ଝରାଇ ଭୂମିରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ପ୍ରେତାନାଂ ତୁ ଵିମାନାନି ଆଗତାନି ସମଂତତଃ। ଅସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ସଂଭାଷାତ୍ପୁଣ୍ଯସଂକୀର୍ତନେନ ଚ
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଓ ପୁଣ୍ୟର ସ୍ତୁତିରେ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ବିମାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆସିଗଲା।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସତାଂ ସଂଭାଷଣଂ କୁରୁ। ଯଦି ତେ ଶ୍ରେଯସା କାର୍ଯଂ ଗଂଗାସୁତ ଅତଂଦ୍ରିତଃ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କର।
ତିଲକଂ ସର୍ଵଧର୍ମସ୍ଯ ପଞ୍ଚପ୍ରେତକଥାମିମାମ୍। ପଠେଲ୍ଲକ୍ଷଂ ଯୋଽସ୍ଯ କୁଲେ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ଏହି ପଞ୍ଚ ପିଶାଚ କଥା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାର, ନିଜ ପରିବାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷଥର ପଢ଼େ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶୃଣୋତି ଵାପ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯାନ୍ଵିତଃ। ଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତୋ ଵାପି ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
କିମ୍ବା ଯିଏ ଏହାକୁ ବାରମ୍ବାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଅଂତରିକ୍ଷେ କିମର୍ଥଂ ତୁ ପୁଷ୍କରଂ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ। ମୁନିଭିର୍ଧର୍ମଶୀଲୈଶ୍ଚ ଲଭ୍ଯତେ ତତ୍କଥଂ ତ୍ଵିହ
ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା ପାଏ? ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଏହାକୁ କିପରି ପାଆନ୍ତି?
ଯେନ ତଲ୍ଲଭ୍ଯତେ ଲବ୍ଧଂ ଲବ୍ଧଂ ଚୈଵ ଫଲପ୍ରଦମ୍। ତନ୍ମେ ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ କୌତୁକାଦେଵ ପୃଚ୍ଛତଃ
କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହା ପାଇଯାଏ, ଏବଂ ପାଇଲେ କିପରି ଫଳ ମିଳେ? ମୋତେ ସବୁ କୁହ, କାରଣ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପଚାରୁଛି।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଋଷିକୋଟିସ୍ସମାଯାତା ଦକ୍ଷିଣାପଥଵାସିନୀ। ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ପୁଷ୍କରେ ରାଜନ୍ପୁଷ୍କରଂ ଚ ଵିଯଦ୍ଗତମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଅନେକ ଋଷି ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ହେ ରାଜା, ଏହି ପୁଷ୍କର ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ମତ୍ଵାତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣାଃ। ଧ୍ଯାଯମାନାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତା ଦ୍ଵାଦଶଵତ୍ସରାନ୍
ଏହିଭାବେ ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲାଗି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ରହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ମହର୍ଷଯସ୍ତତ୍ର ଦେଵାସ୍ସେନ୍ଦ୍ରାସ୍ସମାଗତାଃ। ଋଷଯୋଂତର୍ହିତାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ନିଯମାଂସ୍ତେ ସୁଦୁଷ୍କରାନ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକଠା ହେଲେ; ଲୁଚିଥିବା ଋଷିମାନେ ବହୁତ କଠିନ ନିୟମ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଆକାରଣଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ କ୍ରିଯତାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ତିସୃଭିର୍ଋଗ୍ଭିଃ ସାଂନିଧ୍ଯମେଷ୍ଯତି
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୁଷ୍କରର ଆକୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କର; 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ନାମକ ତିନିଟି ଋକ୍ ପାଠ କଲେ ତାହାର ସାନିଧ୍ୟ ମିଳିବ।
ଅଘମର୍ଷଣଜପ୍ଯେନ ଭଵେଦ୍ଵୈ ଫଲଦାଯକମ୍। ଵିପ୍ରୈର୍ଵାକ୍ଯାଵସାନେ ତୁ ସର୍ଵୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ତଥା କୃତମ୍
ଅଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଏହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କଥା ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଏହିପରି କରିଥିଲେ।
କୃତେନ ପୁଣ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯେ ନିଦେଶାଚ୍ଚ ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଗର୍ହିତା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ତେ ଵିପ୍ରା ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସରି ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଥିଲେ, ସେହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିନ୍ଦିତ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାର୍ଵତୀଯାଶ୍ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନାର୍ହଂତି କେତନମ୍। ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ରାଜନ୍ଵିଯତ୍ଯେଵଂ ସମାସ୍ଥିତମ୍
ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଯେଉଁମାନେ ପାର୍ବତୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବେଦିକାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ—ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ଏହି ଭିନ୍ନତା ଏପରି ହୋଇଛି।
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରଂ ସ୍ନାନାତ୍ପୂତତାମଭିଯଚ୍ଛତି। ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତଂ ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଦାଯକମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ, ରାଜା, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ।
ତତ୍ରାଗତାସ୍ତୁ ଯେ ଵର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ତେ ପୁଣ୍ଯଭାଜନାଃ। ଦ୍ଵିଜୈସ୍ତୁଲ୍ଯା ନ ସଂଦେହୋ ଵିନା ମଂତ୍ରେଣ ତେ ନୃପ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ପୁଷ୍କରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମାନ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ରାଜା।
ଆଗ୍ନେଯଂ ତୁ ଯଦା ଋକ୍ଷଂ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍। ମହତୀ ସା ତିଥିର୍ଜ୍ଞେଯା ସ୍ନାନେ ଦାନେ ତଥୋତ୍ତମା
କେବେ ଆଗ୍ନେୟ ନକ୍ଷତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକରେ ପଡ଼େ, ସେ ତିଥି ବଡ଼ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଏହା ଉତ୍ତମ।
ଯଦା ଯାମ୍ଯଂ ତୁ ଭଵତି ଋକ୍ଷଂ ତସ୍ଯାଂ ତିଥୌ କ୍ଵଚିତ୍। ତିଥିଃ ସାପି ମହାପୁଣ୍ଯା ଯତିଭିଃ ପରିକୀର୍ତିତା
ଯେତେବେଳେ ଯମ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସେଇ ତିଥିରେ ପଡ଼େ, ସେ ତିଥି ମଧ୍ୟ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଯତିମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଯଦା ଋକ୍ଷଂ ତିଥୌ ତସ୍ଯାଂ ନରାଧିପ। ସା ମହାକାର୍ତିକୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭା
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସେଇ ତିଥିରେ ହୁଏ, ରାଜା, ଏହାକୁ 'ମହାକାର୍ତ୍ତିକୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।