ତସ୍ଯାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାତିଗା । ଯା ଦୁସ୍ତରା ଦୁଷ୍କୃତିଭିଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣିଭଯାପହା
ଏହି ନଦୀରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ପାପୀମାନେ ପାରହେଇପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରେ।
ଯସ୍ଯାଂ ଭଯାତ୍ପ୍ରମଜ୍ଜଂତି ପ୍ରାଣିନୋ ଯାତନାପରାଃ । ତର୍ତୁକାମସ୍ତୁ ତାଂ ଘୋରଂ ଜଯା ଦେଵି ନମୋନମଃ
ଏହି ନଦୀର ଭୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତଳେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ପାରହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ତସ୍ଯାଂ ଦେଵାଧିତିଷ୍ଠଂତି ଯା ସା ଵୈତରଣୀ ନଦୀ । ସା ଚାପି ପୂଜିତା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ କେଶଵସ୍ଯ ଚ
ଏହି ବୈତରଣୀ ନଦୀରେ ଦେବତାମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଏହି ନଦୀ କେଶବଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପିତ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତଟେ ପ୍ରଵିଶଂତି ଋଷଯଃ ପିତରସ୍ତଥା । ସା ଚାପି ସିଂଧୁରୂପେଣ ପୂଜିତା ପାପହାରିକା
ଯାହାର କୂଳରେ ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେଇ ନଦୀ ସିନ୍ଧୁ ରୂପେ ପୂଜିତ ହୋଇ, ପାପ ନାଶ କରେ।
ତରୀତୁଂ ତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵପାପଵିମୁକ୍ତଯେ । ପୁଣ୍ଯାର୍ଥଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୁଭ୍ଯଂ ଵୈତରଣୀ ନଦୀମ୍
ଏହି ନଦୀକୁ ପାରହେବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ବୈତରଣୀ ନଦୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମର ଲାଭ ଦେଇଥାଏ।
ମଯାସି ପୂଜିତା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ କେଶଵସ୍ଯ ଚ । କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣଜଗନ୍ନାଥ ସଂସାରାଦୁଦ୍ଧରସ୍ଵ ମାମ୍
ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମକୁ ପୂଜିଛି, କେଶବଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ହେ କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋତେ ସଂସାରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ନାମଗ୍ରହଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଂ ପାପଂ ହରସ୍ଵ ମେ । ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଂ ପରମଂ କାରିତଂ ନଵତଂତୁଭିଃ
ତୁମର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାମାତ୍ରରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କର। ଏହି ପବିତ୍ର ଜନେଉ ନବତି ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ପ୍ରୀତୋ ଯଚ୍ଛ ମମେପ୍ସିତମ୍ । ଇଦଂ ତଵ ଚ ତାଂବୂଲଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସୁଶୋଭନମ୍
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ମୋର ସାଧ୍ୟଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଗ୍ରହଣ କର। ଦୟାକରି ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କର।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ମାମୁଦ୍ଧର ଭଵାର୍ଣଵାତ୍ । ପଂଚଵର୍ତୀ ପ୍ରଦୀପୋଽଯଂ ଦେଵେଶାରାର୍ତିକଂ ତଵ
ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଏହି ପଞ୍ଚବାତି ଦୀପ ତୁମ ଆରତି ପାଇଁ ଅର୍ପିତ। ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ମୋହାଂଧକାରଦ୍ଯୁମଣେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ଭଵାର୍ତିହୃତ୍ । ପରମାନ୍ନଂ ସୁପକ୍ଵାନ୍ନଂ ସମସ୍ତରସସଂଯୁତମ୍
ମୋହର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ସମସ୍ତ ରସ ମିଶିଥିବା ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଛି।
ନିଵେଦିତଂ ମଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଭଗଵନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମଂତ୍ରେଣ ଯଥାସଂଖ୍ଯ ଜପେନ ଚ
ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଜପ କରିଛି।
ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ଶ୍ରିଯଃକାଂତଃ ପ୍ରୀତୋ ଯଚ୍ଛତୁ ଵାଂଛିତମ୍ । ପଂଚ ଗାଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମଥ୍ଯମାନେ ମହୋଦଧୌ
ଶ୍ରୀୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ଖୁସି ହେଉ, ଦୟାକରି ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କର। ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କରାଯିବାବେଳେ ପାଞ୍ଚଟି ଗାଈ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ତୁ ଯା ନଂଦା ତସ୍ଯୈ ଧେନ୍ଵୈ ନମୋନମଃ । ଗାଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧାନେନ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସମାହିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ନନ୍ଦା ନାମକ ଗାଈ, ସେଠିକୁ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କରେ। ନିୟମ ମାନି ଗାଈଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵକାମଦୁଘେ ଦେଵି ସର୍ଵାଂତକନିଵାରିଣୀ । ଆରୋଗ୍ଯଂ ସଂତତିଂ ଦୀର୍ଘାଂ ଦେହି ନଂଦିନି ମେ ସଦା
ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରୁଥିବା, ନନ୍ଦିନୀ, ସଦା ମୋତେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ସନ୍ତାନ ଦିଅ।
ପୂଜିତା ଚ ଵସିଷ୍ଠେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା । କପିଲେ ହର ମେ ପାପଂ ଯନ୍ମଯା ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ଯିଏ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ହେ କପିଳା, ମୋର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ଦୂର କର।
ଗାଵୋ ମମାଗ୍ରତଃ ସଂତୁ ଗାଵୋ ମେ ସଂତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ । ନାକେ ମାମୁପତିଷ୍ଠଂତୁ ହେମଶୃଂଗୀ ପଯୋମୁଚଃ
ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଗାଈ ରହୁ, ପଛରେ ମଧ୍ୟ ଗାଈ ରହୁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈମାନେ ମୋତେ ସେବା କରୁ।
ସୁରଭ୍ଯଃ ସୌରଭେଯାଶ୍ଚ ସରିତଃ ସାଗରା ଯଥା । ସର୍ଵଦେଵମଯେ ଦେଵି ସୁଭଦ୍ରେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେ
ହେ ସୁରଭି ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ, ନଦୀ ଓ ସାଗର ଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବତାର ମୂର୍ତ୍ତି ହେବା ଦେବୀ, ଶୁଭଦାୟିନୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋଷୁ ଗଵାହ୍ନିକମ୍ । ସୌରଭେଯଃ ସର୍ଵହିତାଃ ପଵିତ୍ରାଃ ପାପନାଶନାଃ
ଏଭଳି ନିୟମ ମାନି ପୂଜା କରି, ଗାଈଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁରଭିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତୁ ମେ ଗ୍ରାସଂ ଗାଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ । ଗଂଗଦାଯୈ ନମୋ ଭୂତ୍ଯୈ ସର୍ଵପାପପ୍ରହାଣଯେ
ତିନି ଲୋକର ମା ହେଉଥିବା ଗାଈମାନେ, ମୋର ଦିଆ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଗଙ୍ଗାକୁ, ଶ୍ରୀକୁ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରଣାମ।
ଅନେନୈଵ ତୁ ମଂତ୍ରେଣ ଗଦାଂ ଵୈଧାରଯେଦ୍ବୁଧଃ । ପଂ ନମଃ ପଦ୍ମନାଭାଯ ପଦ୍ମଂ ଵୈ ଧାରଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ରୋଗ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି। 'ପଂ, ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ', ଏହି ଭାବରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଚଂ ଚକ୍ରରୂପିଣେ ଵିଷ୍ଣୋ ଧାରଣଂ ଚକ୍ରଜଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଶଂ ଶଂଖରୂପିଣେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ସୁଖକାରିଣେ
'ଚଂ' — ଚକ୍ର ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିବା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। 'ଶଂ' — ଶଂଖ ରୂପୀ ତୁମକୁ, ଶୁଖ ଦେଇଥିବା ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଵୈ ଦୂତା ଧାରଣଂ ଶଂଖଜଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମାଯୁଧାନାଂ ତୁ ଧାରଣଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଦୂତ, ଶଂଖ ଧାରଣ କରିବା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚାରି ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରିବାକୁ ମୁନିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଯଥା ନିତ୍ଯଂ ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ତଥା । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତଥୈଵେଦଂ ତପ୍ତମୁଦ୍ରାଦି ଧାରଣମ୍
ଯେପରି ଦିନେ ଦିନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ତାପିତ ମୁଦ୍ରା ଓ ଏହାଦି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦନେନ ସୁଗଂଧେନ ଗୋପିକାଚଂଦନେନ ତୁ । ଧାରଣଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଓ ବିଶେଷ କରି ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା, ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଚାଂଡାଲୋଽପି ଭଵେଚ୍ଛୁଦ୍ଧୋ ଧାରଣାଚ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପୁଂଡ୍ରମୃଜୁଂ ସୌମ୍ଯଂ ସଚିହ୍ନଂ ଧାରଯେଦ୍ଯଦି
ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କଲେ ଚାଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପୁଣ୍ଡ୍ର ନମ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଧାରଣ କରେ।
ସ ଚାଂଡାଲୋଽପି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପୂଜ୍ଯ ଏଵ ସଦା ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଚାଂଡାଲାନାଂ ଗୃହେ ଦୂତାସ୍ତୁଲସୀ ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ
ସେଇ ଚାଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହେଲେ, ସେ ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତି ପୂଜ୍ୟ। ଚାଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରେ, ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଦୂତମାନେ ବସନ୍ତି।
ତତ୍ରତ୍ଯା ତୁଲସୀ ଗ୍ରାହ୍ଯା ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଚେତସା
ସେଠି ଥିବା ତୁଳସୀକୁ ଭକ୍ତିଭାବ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ପପ୍ରଚ୍ଛାହଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତମ୍ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସୁଖସୌଭାଗ୍ଯଦାଯକମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ — ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, କିଏ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ, ଯାହା ପୁଅ ଓ ନାତି ବଢ଼ାଇ ଦିଏ, ସୁଖ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ତଵାଗ୍ରେ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଇଦଂ କଥାନକଂ ଦିଵ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ତୁମ ପାଖରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାଟିକୁ ଏବେ କହିବି, ଶୁଣ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏହା ଋଷିମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ।
ରଜସ୍ଵଲା ତୁ ଯା ନାରୀ ସହସା ପାପରୂପିଣୀ । କୃତେନ ଚ ଵ୍ରତେନୈଵ ମହାପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ପିତୄଣାମକ୍ଷଯଂ ଦେଯଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସାଧନମ୍
ଯେ ନାରୀ ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଚାନକ ପାପିନୀ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ସେ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ଅବଶ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରେ।