ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ପ୍ରେତାନାଂ କର୍ମଜାତାନାଂ ନାମ୍ନା ଵୈ ସଂଭଵଃ କୁତଃ। କିଂ ତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତୋ ଯୂଯଂ ସନାମକାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ପ୍ରେତମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ନାମ କିପରି ହେଲ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହିପରି ନାମ ହେଇଛି?'
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଅହଂ ସ୍ଵାଦୁ ସଦା ଭୁଂଜେ ଦଦ୍ଯାଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଦ୍ଵିଜେ। ଏତତ୍କାରଣମାସାଦ୍ଯ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତୋ ମମ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସବୁବେଳେ ନିଜେ ତାଜା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଦେଏ; ଏହି କାରଣରୁ ମୋର ନାମ ପର୍ୟୁଷିତ।'
ସୂଚିତା ବହଵୋଽନେନ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ନାଦ୍ଯକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସୂଚୀମୁଖାଭିଧୋ ମତଃ
ଏହିଜଣ ଅନେକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁଥିବାବେଳେ ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁଭାଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ସୂଚୀମୁଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଗତୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ କ୍ଷୁଧିତେନ ଚ। ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମୁଁ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋକାଳି ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଇଥିଲି; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ନାମ ଶୀଘ୍ରଗ।
ଗୃହୋପରି ସଦା ସ୍ଵାଦୁ ଭୁଂକ୍ତେ ଦ୍ଵିଜଭଯେନ ହି। ଉଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସସ୍ତତ୍ର ତେନାସୌ ରୋହକଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେ ସଦା ଘର ଉପରେ ବସି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭୟଭୀତ ରହେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରୁ ତାଙ୍କୁ ରୋହକ ଭାବେ ଡାକାଯାଏ।
ମୌନେ ଚାପି ସ୍ଥିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯାଚିତୋ ଵିଲିଖନ୍ମହୀମ୍। ଅସ୍ମାକମପି ପାପିଷ୍ଠୋ ଲେଖକୋ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ସବୁବେଳେ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ମାଗାଯାଏ, ତେବେ ମାଟି ଖୋଦେ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ ଯିଏ, ସେ ଲେଖକ ନାମରେ ପରିଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଲେଖକୋ ଯାତି ରୋହକସ୍ତୁ ଅଵାକ୍ଶିରାଃ। ଶୀଘ୍ରଗଃ ପଂଗୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୂଚୀ ସୂଚୀମୁଖୋଽଭଵତ୍
ଲେଖକ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ଚାଲିଯାଏ, ରୋହକ ତଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଯାଏ। ଶୀଘ୍ର ଚଳିଥିବା ଏବଂ ଅପାଙ୍ଗ ଥିବା ସୂଚୀ, ସୂଚୀମୁଖ ହୋଇଯାଇଛି।
ପର୍ଯୁଷିତୋ ଲମ୍ବଗ୍ରୀଵୋ ଲଂବୋଦର ଉଦାହୃତଃ। ବୃହଦ୍ଵୃଷଣଲଂବୋଷ୍ଠଃ ପାପାଦସ୍ମାଦଜାଯତ
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ, ଲମ୍ବା ଗଳା, ଲମ୍ବା ପେଟ ଥାଏ, ବଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମୋଟ ଠୋଠ ଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ପାପରୁ ଏପରି ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମାତ୍ମଵୃତ୍ତଂ ସହେତୁକମ୍। ପୃଚ୍ଛସ୍ଵ ଯଦି ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ କଥଯାମହେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଜୀବନର ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ତାହାର କାରଣ ସହିତ କହିଦେଲି। ଯଦି ତୁମେ ଆସ୍ଥା ରଖ, ତେବେ ପଚାର; ପଚାରିଲେ ଆମେ କହିବା।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଯେ ଜୀଵା ଭୁଵି ତିଷ୍ଠଂତି ସର୍ଵେପ୍ଯାହାରମୂଲକାଃ। ଯୁଷ୍ମାକମପି ଚାହାରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ତୁମେ କଣ ଖାଅ, ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଶୃଣୁଷ୍ଵାହାରମସ୍ମାକଂ ସର୍ଵସତ୍ଵଵିଗର୍ହିତମ୍। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନିଂଦସେ ଵିପ୍ର ଭୂଯୋଭୂଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: ଆମର ଖାଦ୍ୟ କଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ପୁନି ପୁନି ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ।
ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପୁରୀଷେଣ ଯୋଷିଦଙ୍ଗମଲେନ ଚ। ଗୃହାଣି ତ୍ଯକ୍ତଶୌଚାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁ ଘର ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ କଫ, ପେଶାବ, ମଳ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଦେହର ମଳ ରହିଛି, ସେଉଁଠାରେ ପ୍ରେତମାନେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦଗ୍ଧାନି କୀର୍ଣାନି ପ୍ରକୀର୍ଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟକାନି ଚ। ମଲେନାପି ଜୁଗୁପ୍ସ୍ଯାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ମହିଳାମାନେ ଯାହା ଜଳାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଛିଟାଇ ରଖିଛନ୍ତି, ଅପରିଷ୍କୃତ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ମଳ ଭରା ଘୃଣିତ ଜିନିଷ, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ଚିତ୍ତଲଜ୍ଜାଵିହୀନାନି ହୋମହୀନାନି ଯାନି ଚ। ଵ୍ରତୈଶ୍ଚୈଵ ଵିହୀନାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁଠାରେ ମନର ପବିତ୍ରତା ଓ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ହୋମ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରତ ନାହିଁ, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ଗୁରଵୋ ନୈଵ ପୂଜ୍ଯଂତେ ସ୍ତ୍ରୀଜିତାନି ଗୃହାଣି ଚ। କ୍ରୋଧଲୋଭଗୃହୀତାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାମାନେ ସବୁ ଉପରେ ଅଧିକାର କରନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ରହିଛି, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ତ୍ରପା ମେ ଜାଯତେ ତାତ କଥ୍ଯମାନେ ସ୍ଵଭୋଜନେ। ଅସ୍ମାତ୍ପରତରଂ ଚାନ୍ଯନ୍ନ ଵକ୍ତୁମପି ଶକ୍ଯତେ
ମୋର ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗେ, ପ୍ରିୟ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଖରାପ କିଛି ଅଛି, ଏହି କଥା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନିଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରେତଭାଵସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦୃଢଵ୍ରତ। ଯଥା ନ ଭଵତି ପ୍ରେତସ୍ତନ୍ମେ ଵଦ ତପୋଧନ
ଆମେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛୁ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଶେଷ ହୁଏ? କିପରି ପ୍ରେତ ହେବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଏକରାତ୍ର ଦ୍ଵିରାତ୍ରାଦି କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣଦିଭିଃ। ଵ୍ରତୈରନ୍ଯୈଃ କୃତୈର୍ନିତ୍ଯଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଏକରାତ୍ର, ଦ୍ୱିରାତ୍ର, କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ତ୍ରୀନଗ୍ନୀନ୍ପଞ୍ଚ ଚୈକଂ ଵା ଯୋଽହନ୍ଯହନି ସେଵତେ। ସ ଵୈ ଭୂତଦଯାପନ୍ନୋ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତିନିଟି, ପାଞ୍ଚଟି କିମ୍ବା ଏକଟି ଅଗ୍ନିର ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ତୁଲ୍ଯୋ ମାନେଽପମାନେ ଚ ତୁଲ୍ଯଃ କାଂଚନଲୋଷ୍ଟଯୋଃ। ତୁଲ୍ଯଃ ଶତ୍ରୌ ଚ ମିତ୍ରେ ଚ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମ, ସୁନା ଓ ମାଟିରେ ସମ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ଦେଵତାଽତିଥିପୂଜାସୁ ଗୁରୁପୂଜାସୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ରତୋ ଵୈ ପିତୃପୂଜାସୁ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ଅତିଥି, ଗୁରୁ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପୂଜାରେ ସବୁବେଳେ ଲାଗିରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ଶୁକ୍ଲାଂଗାରକସଂଯୁକ୍ତା ଚତୁର୍ଥୀ ଜାଯତେ ଯଦା। ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତ୍ତସ୍ଯାଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେବେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି ଶୁକ୍ଳ ଓ ରକ୍ତ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଆସେ, ସେ ଦିନ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ଜିତକ୍ରୋଧଵିମର୍ଶୋଯସ୍ତୃଷ୍ଣାସଂଗଵିଵର୍ଜିତଃ। କ୍ଷମାଵାନ୍ଦାନଶୀଲଶ୍ଚ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛି, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରେ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଲାଗି ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଦାନରେ ରୁଚି ରଖେ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ନଦୀସ୍ତଥା। ଦେଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତୁ ଯୋ ଵନ୍ଦ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ମଣିଷ କେବେ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଶ୍ରୁତାଶ୍ଚ ଵିଵିଧା ଧର୍ମାଃ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଦୁଃଖିତା ମୁନେ। ଯେନ ଵୈ ଜାଯତେ ପ୍ରେତସ୍ତନ୍ନୋ ଵଦ ମହାମତେ
ପିଶାଚମାନେ କହିଲେ: ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ମୁନି, ଦୁଃଖରେ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, କେଉଁ କାରଣରୁ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆମକୁ କୁହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୂଦ୍ରାନ୍ନେନ ତୁ ଭୁକ୍ତେନ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଵିଶେଷତଃ। ମ୍ରିଯତେ ହ୍ଯୁଦରସ୍ଥେନ ସ ଵୈ ପ୍ରେତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ବିଶେଷକରି ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମରିଯାଏ ଏବଂ ତାହା ତାଙ୍କ ଗାଁଡ଼ରେ ରହିଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ମାତରଂ ପିତରଂ ଭ୍ରାତୄନ୍ଭଗିନୀଂ ସୁତମେଵ ଚ। ଅଦୃଷ୍ଟଦୋଷାଂସ୍ତ୍ଯଜତି ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ନିଜ ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖିନାହିଁ ବୋଲି ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ଅଯାଜ୍ଯଯାଜନାଚ୍ଚୈଵ ଯାଜ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଵର୍ଜନାତ୍। ରତୋ ଵୈ ଶୂଦ୍ରସେଵାସୁ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ନିଷିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ କରେ, ନିୟମିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ନ୍ଯାସାପହର୍ତା ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ଶୂଦ୍ରପାକରତଃ ସଦା। ଵିସ୍ରଂଭଘାତୀ କୂଟସ୍ଥଃ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ1.32.
ଯିଏ ଅମାନତ ଚୋରାଏ, ବନ୍ଧୁକୁ ଧୋକା ଦିଏ, ସବୁବେଳେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ରୁଚି ରଖେ, ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ଠକେଇ କରେ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମହା ଗୋଘ୍ନକଃ ସ୍ତେନଃ ସୁରାପୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ। ଭୂମିକନ୍ଯାପହର୍ତ୍ତା ଚ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ଗାଈ ମାରେ, ଚୋରି କରେ, ମଦପାନ କରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ କିମ୍ବା ଜମି କିମ୍ବା କନ୍ୟାକୁ ଚୋରାଏ, ସେ ମଣିଷ ପିଶାଚ ହୁଏ।