ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିରିଯଂ ଜାତା ତୀର୍ଥାଭିଗମନଂ ପ୍ରତି। ପୁଣ୍ଯୈସ୍ତୀର୍ଥଜଲୈରେତତ୍କ୍ଲିନ୍ନଂ କୁର୍ଯାଂ କଲେଵରମ୍
ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଉପଜିଲା—‘ମୁଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ଏହି ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରିବି।’
ପ୍ରଯତଃ ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭାସ୍କରସ୍ଯୋଦଯଂ ପ୍ରତି। କୃତଜପ୍ଯନମସ୍କାରୋପ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵାନଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେ ପବିତ୍ର ମନେ ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଜପ ଓ ପ୍ରଣାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯାତ୍ରାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଗ୍ରତଃ ପଂଚପୁରୁଷାନପଶ୍ଯତ୍ସୋତି ଭୀଷଣାନ୍। ଵନେ କଂଟକଵୃକ୍ଷାଢ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ପକ୍ଷିଵର୍ଜିତେ
ସେ ଆଗକୁ ଦେଖିଲେ, କଠିନ କାଂଟା ଗଛରେ ଭରିଆ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ, ପଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପକ୍ଷୀ ନଥିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତାକାରାନ୍ସୁଘୋରାନ୍ପାପଦର୍ଶନାନ୍। ଈଷତ୍ସଂତ୍ରସ୍ତହୃଦଯୋ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ନିଶ୍ଚଲାକୃତିଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ବିକୃତ ଆକୃତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଜନକ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କିଛି ଭୟଭିତ ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଅଚଳ ଓ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ।
ଅଵଲଂବ୍ଯ ତତୋ ଧୈର୍ଯ୍ଯଂ ଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ମଧୁରାଭାଷୀ କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାଃ କୁତଃ
ତାପରେ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୂରରୁ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ପଚାରିଲେ—‘ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ବିକୃତ ଦେହ କେମିତି, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ।
କିଂ ଵା ଚୈଵ କୃତଂ କର୍ମ ଯେ ନପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଚ ଵୈକୃତମ୍। କଥମେଵଂଵିଧାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ କୁତ୍ର ଚାଧ୍ଵନି
ଏବଂ କଣ କର୍ମ କରିଛ, ଯାହାର ଫଳରେ ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛ? ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କେମିତି ହେଲ, ଏବଂ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?''
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନ୍ଵିତା ନିତ୍ଯଂ ମହାଦୁଃଖସମାଵୃତାଃ। ହୃତପ୍ରଜ୍ଞା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ନଷ୍ଟସଞ୍ଜ୍ଞାଵିଚେତସଃ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ସବୁବେଳେ ଭୋକ ଓ ତିଆରେ ପୀଡିତ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ରହୁଛୁ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ହାରାଇଛୁ, ମନ ଓ ଅନୁଭୂତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।'
ନ ଜାନୀମୋ ଦିଶଂ ଚାପି ପ୍ରଦିଶଂ ଚାପି କାଂ ଚ ନ। ନାଂତରିକ୍ଷଂ ମହୀଂ ଚାପି ନ ଜାନୀମୋ ଦିଵଂ ତଥା
ଆମେ କୌଣସି ଦିଗ ଜାଣିନାହିଁ, କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଜାଣିନାହିଁ, ଆମେ ଆକାଶ, ଭୂମି କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ କିଛି ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ।
ଯଦେତଦ୍ଦୁଃଖମାଖ୍ଯାତମେତଦେଵ ସୁଖଂ ଭଵେତ୍। ପ୍ରଭାତମିଦମାଭାତି ଭାସ୍କରୋଦଯଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁ ଦୁଃଖକୁ ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ହେବ; ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ପ୍ରଭାତ ହେବା ପ୍ରତୀତି ହେଉଛି।
ଅହଂ ପର୍ଯୁଷିତୋ ନାମ ସୂଚୀମୁଖସ୍ତଥାଽପରଃ। ଶୀଘ୍ରଗୋ ରୋହକଶ୍ଚୈଵ ପଂଚମୋ ଲେଖକସ୍ତଥା
ମୁଁ ପର୍ୟୁଷିତ ନାମକ, ଅନ୍ୟଜଣ ସୂଚୀମୁଖ, ଏଉଁ ଶୀଘ୍ରଗ, ରୋହକ ଓ ପଞ୍ଚମ ଲେଖକ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ପ୍ରେତାନାଂ କର୍ମଜାତାନାଂ ନାମ୍ନା ଵୈ ସଂଭଵଃ କୁତଃ। କିଂ ତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତୋ ଯୂଯଂ ସନାମକାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ପ୍ରେତମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ନାମ କିପରି ହେଲ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହିପରି ନାମ ହେଇଛି?'
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଅହଂ ସ୍ଵାଦୁ ସଦା ଭୁଂଜେ ଦଦ୍ଯାଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଦ୍ଵିଜେ। ଏତତ୍କାରଣମାସାଦ୍ଯ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତୋ ମମ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସବୁବେଳେ ନିଜେ ତାଜା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଦେଏ; ଏହି କାରଣରୁ ମୋର ନାମ ପର୍ୟୁଷିତ।'
ସୂଚିତା ବହଵୋଽନେନ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚାନ୍ନାଦ୍ଯକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସୂଚୀମୁଖାଭିଧୋ ମତଃ
ଏହିଜଣ ଅନେକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁଥିବାବେଳେ ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁଭାଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ସୂଚୀମୁଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଗତୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ କ୍ଷୁଧିତେନ ଚ। ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମୁଁ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋକାଳି ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଇଥିଲି; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ନାମ ଶୀଘ୍ରଗ।
ଗୃହୋପରି ସଦା ସ୍ଵାଦୁ ଭୁଂକ୍ତେ ଦ୍ଵିଜଭଯେନ ହି। ଉଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସସ୍ତତ୍ର ତେନାସୌ ରୋହକଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେ ସଦା ଘର ଉପରେ ବସି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭୟଭୀତ ରହେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରୁ ତାଙ୍କୁ ରୋହକ ଭାବେ ଡାକାଯାଏ।
ମୌନେ ଚାପି ସ୍ଥିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯାଚିତୋ ଵିଲିଖନ୍ମହୀମ୍। ଅସ୍ମାକମପି ପାପିଷ୍ଠୋ ଲେଖକୋ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ସବୁବେଳେ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ମାଗାଯାଏ, ତେବେ ମାଟି ଖୋଦେ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ ଯିଏ, ସେ ଲେଖକ ନାମରେ ପରିଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଲେଖକୋ ଯାତି ରୋହକସ୍ତୁ ଅଵାକ୍ଶିରାଃ। ଶୀଘ୍ରଗଃ ପଂଗୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୂଚୀ ସୂଚୀମୁଖୋଽଭଵତ୍
ଲେଖକ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ଚାଲିଯାଏ, ରୋହକ ତଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଯାଏ। ଶୀଘ୍ର ଚଳିଥିବା ଏବଂ ଅପାଙ୍ଗ ଥିବା ସୂଚୀ, ସୂଚୀମୁଖ ହୋଇଯାଇଛି।
ପର୍ଯୁଷିତୋ ଲମ୍ବଗ୍ରୀଵୋ ଲଂବୋଦର ଉଦାହୃତଃ। ବୃହଦ୍ଵୃଷଣଲଂବୋଷ୍ଠଃ ପାପାଦସ୍ମାଦଜାଯତ
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ, ଲମ୍ବା ଗଳା, ଲମ୍ବା ପେଟ ଥାଏ, ବଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମୋଟ ଠୋଠ ଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ପାପରୁ ଏପରି ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମାତ୍ମଵୃତ୍ତଂ ସହେତୁକମ୍। ପୃଚ୍ଛସ୍ଵ ଯଦି ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ କଥଯାମହେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଜୀବନର ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ତାହାର କାରଣ ସହିତ କହିଦେଲି। ଯଦି ତୁମେ ଆସ୍ଥା ରଖ, ତେବେ ପଚାର; ପଚାରିଲେ ଆମେ କହିବା।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଯେ ଜୀଵା ଭୁଵି ତିଷ୍ଠଂତି ସର୍ଵେପ୍ଯାହାରମୂଲକାଃ। ଯୁଷ୍ମାକମପି ଚାହାରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ତୁମେ କଣ ଖାଅ, ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। ଶୃଣୁଷ୍ଵାହାରମସ୍ମାକଂ ସର୍ଵସତ୍ଵଵିଗର୍ହିତମ୍। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନିଂଦସେ ଵିପ୍ର ଭୂଯୋଭୂଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: ଆମର ଖାଦ୍ୟ କଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ପୁନି ପୁନି ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ।
ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପୁରୀଷେଣ ଯୋଷିଦଙ୍ଗମଲେନ ଚ। ଗୃହାଣି ତ୍ଯକ୍ତଶୌଚାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁ ଘର ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ କଫ, ପେଶାବ, ମଳ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଦେହର ମଳ ରହିଛି, ସେଉଁଠାରେ ପ୍ରେତମାନେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦଗ୍ଧାନି କୀର୍ଣାନି ପ୍ରକୀର୍ଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟକାନି ଚ। ମଲେନାପି ଜୁଗୁପ୍ସ୍ଯାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ମହିଳାମାନେ ଯାହା ଜଳାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଛିଟାଇ ରଖିଛନ୍ତି, ଅପରିଷ୍କୃତ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ମଳ ଭରା ଘୃଣିତ ଜିନିଷ, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ଚିତ୍ତଲଜ୍ଜାଵିହୀନାନି ହୋମହୀନାନି ଯାନି ଚ। ଵ୍ରତୈଶ୍ଚୈଵ ଵିହୀନାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁଠାରେ ମନର ପବିତ୍ରତା ଓ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ହୋମ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରତ ନାହିଁ, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ଗୁରଵୋ ନୈଵ ପୂଜ୍ଯଂତେ ସ୍ତ୍ରୀଜିତାନି ଗୃହାଣି ଚ। କ୍ରୋଧଲୋଭଗୃହୀତାନି ପ୍ରେତା ଭୁଂଜଂତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାମାନେ ସବୁ ଉପରେ ଅଧିକାର କରନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ରହିଛି, ପ୍ରେତମାନେ ସେଉଁଠାରେ ଖାଉଛନ୍ତି।
ତ୍ରପା ମେ ଜାଯତେ ତାତ କଥ୍ଯମାନେ ସ୍ଵଭୋଜନେ। ଅସ୍ମାତ୍ପରତରଂ ଚାନ୍ଯନ୍ନ ଵକ୍ତୁମପି ଶକ୍ଯତେ
ମୋର ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗେ, ପ୍ରିୟ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଖରାପ କିଛି ଅଛି, ଏହି କଥା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନିଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରେତଭାଵସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦୃଢଵ୍ରତ। ଯଥା ନ ଭଵତି ପ୍ରେତସ୍ତନ୍ମେ ଵଦ ତପୋଧନ
ଆମେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛୁ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଶେଷ ହୁଏ? କିପରି ପ୍ରେତ ହେବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ, ଏହି କଥା ଆମକୁ କହ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଏକରାତ୍ର ଦ୍ଵିରାତ୍ରାଦି କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣଦିଭିଃ। ଵ୍ରତୈରନ୍ଯୈଃ କୃତୈର୍ନିତ୍ଯଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଏକରାତ୍ର, ଦ୍ୱିରାତ୍ର, କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ତ୍ରୀନଗ୍ନୀନ୍ପଞ୍ଚ ଚୈକଂ ଵା ଯୋଽହନ୍ଯହନି ସେଵତେ। ସ ଵୈ ଭୂତଦଯାପନ୍ନୋ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତିନିଟି, ପାଞ୍ଚଟି କିମ୍ବା ଏକଟି ଅଗ୍ନିର ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।
ତୁଲ୍ଯୋ ମାନେଽପମାନେ ଚ ତୁଲ୍ଯଃ କାଂଚନଲୋଷ୍ଟଯୋଃ। ତୁଲ୍ଯଃ ଶତ୍ରୌ ଚ ମିତ୍ରେ ଚ ନ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମ, ସୁନା ଓ ମାଟିରେ ସମ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବେନାହିଁ।