ସ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରପଶୁମାନ୍ସମୃଦ୍ଧିମୁପଗଚ୍ଛତୁ। ଯଶ୍ଚୈଵଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତଵଂ ଦେଵି ସମୁଦ୍ଭଵଂ
ସେମାନେ ପୁଅ, ନାତି, ପଶୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବେ। ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଶୁଣିବେ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମୃଚ୍ଛତୁ। ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଯଦା ରାଜା ନଵମ୍ଯାଂ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ। ଯେତେବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ନବମୀ ଦିନ ଶୁଚି ଓ ନିୟମିତ ରହିବେ—
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସୋପଵାସୋ ନରୋତ୍ତମ। ସଂଵତ୍ସରେଣ ଲଭତାଂ ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଂଟକଂ ପୁନଃ
ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିରାପଦ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇବେ।
ଏଷା ଜ୍ଞାନାନ୍ଵିତା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵଦୂତୀତି ଚୋଚ୍ଯତେ। ଯ ଏଵଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ନୃପ
ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ଭରିତ ଶକ୍ତି, ଶିବଦୂତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଯେଉଁ ଲୋକେ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଶୁଣିବେ, ଓ ରାଜା—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ନୁଯାତ୍। ଯଶ୍ଚୈନଂ ପଠତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ପୁଷ୍କରେ ଜଲେ1.31.
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ। ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକେ ପୁଷ୍କର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବେ—
ସର୍ଵମେତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ। ଯତ୍ରୈତଲ୍ଲିଖିତଂ ଗେହେ ସଦା ତିଷ୍ଠତି ପାର୍ଥିଵ
ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଁ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଘରେ ଲେଖାଯାଇ ରଖାଯାଇଛି, ଓ ରାଜପୁତ୍ର—
ନ ତତ୍ରାଗ୍ନିଭଯଂ ଘୋରଂ ସର୍ଵଚୋରାଦିସଂଭଵଂ। ଯଶ୍ଚେଦଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁସ୍ତକେପି ସ୍ଥିତଂ ବୁଧାଃ
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଭୟ କିମ୍ବା ଚୋର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆପଦ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପୁସ୍ତକରେ ରଖି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବେ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ—
ତେନ ଚେଷ୍ଟଂ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରଂ। ଜାଯଂତେ ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ତାହାର ଫଳରେ ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ। ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବେ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଳିବେ—
ରତ୍ନାନ୍ଯଶ୍ଵା ଗଜା ଭୃତ୍ଯାସ୍ତେଷାମାଶୁ ଭଵଂତି ଚ। ଯତ୍ରେଦଂ ଲିଖ୍ଯତେ ଗେହେ ତତ୍ରାପ୍ଯେଵଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଭଵେତ୍
ରତ୍ନ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ଦାସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମିଳିବ। ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଘରେ ଲେଖାଯାଇଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ପୁନଃ। କେନ ଵାତ୍ର ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାମତେ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ପୁନଃ ପ୍ରେତ ହେବା ହୁଏ? ଏବଂ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଓ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଅହଂ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵମେତଦଶେଷତଃ। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ମୋହଂ ଯାସ୍ଯତେ ନୃପସତ୍ତମ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ଏହା ଶୁଣିଲେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆପଣ ପୁନଃ ମୋହରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ଯେନ ଜାଯେତ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ଯେନ ଚାସ୍ମାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନରକଂ ଘୋରଂ ଦୁସ୍ତରଂ ତ୍ରିଦଶୈରପି
କେଉଁ କାରଣରେ ପ୍ରେତ ହେବା ହୁଏ, ଏବଂ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକ ପାଇଁ, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସତାଂ ସଂଭାଷଣେ ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନୁକୀର୍ତ୍ତନେ। ମାନଵାସ୍ତୁ ପ୍ରମୁଚ୍ଯଂତ ଆପନ୍ନାଃ ପ୍ରେତଯୋନିଷୁ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବା ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରେତ ଯୋନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରା ଭୀଷ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ପୃଥୁସ୍ସର୍ଵତ୍ର ଵିଖ୍ଯାତଃ ସଂତୋଷେ ଚ ସଦା ସ୍ଥିତଃ
ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଓ ଭୀଷ୍ମ, ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଯୁକ୍ତୋ ଗେହେଷୁ ନିତ୍ଯଯୋଗଶ୍ଚ ଯୋଗଵିତ୍। ଜପଯଜ୍ଞଵିଧାନେନ ଯୁକ୍ତଂ କାଲଂ କ୍ଷିପେଚ୍ଚ ସଃ
ସେ ଘରେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସଦା ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞର ବିଧିରେ ଲିନ ହୋଇ ସମୟ କାଟିଥିଲେ।
ଯୁକ୍ତଃ କ୍ଷମାଦଯାଭ୍ଯାଂ ଚ କ୍ଷାଂତ୍ଯାଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଅହିଂସାହିତଚିତ୍ତଶ୍ଚ ମାର୍ଦ୍ଦଵେ ଚ ତଥାସ୍ଥିତଃ
ସେ କ୍ଷମା ଓ ଦୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଖ୍ଷମାରେ ଅଟୁଟ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଅହିଂସା ଓ ମୃଦୁତାରେ ଚିତ୍ତ ଲିନ ଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସମାଯୁକ୍ତସ୍ତପୋଯୋଗସମନ୍ଵିତଃ। ଯୁକ୍ତଃ ସ ପିତୃକାର୍ଯେଷୁ ଯୁକ୍ତୋ ଵୈଦିକକର୍ମସୁ
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ ରହେ, ସେ ପିତୃକୃତ୍ୟ ଓ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାମ କରିବାରେ ସଚେତନ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥାଏ।
ପରଲୋକଭଯେଯୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତସ୍ସତ୍ଯଵଚଃ ପ୍ରତି। ଯୁକ୍ତୋ ମଧୁରଵାକ୍ଯେଷୁ ଯୁକ୍ତଶ୍ଚାତିଥିପୂଜନେ
ଯିଏ ପରଲୋକ ଭୟରେ ସଚେତନ, ସତ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ଅଟୁଟ, ମିଷ୍ଟି କଥା କହେ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାଏ।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତସମାଯୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତୋ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଵିଵର୍ଜନେ। ସ୍ଵକର୍ମଵିଧିସଂଯୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯକର୍ମସୁ
ଯିଏ ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ କମାଏ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଦୂରେ ରହେ, ନିଜ କର୍ମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରେ ଓ ନିଜେ ପାଠ ପଢ଼ିବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଏଵଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵଂତସ୍ସଂସାରଵିଜିଗୀଷଯା। ବହୂନ୍ଯବ୍ଦାନ୍ଯତୀତାନି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗୃହେ ସତଃ
ଏଭଳି କର୍ମ କରି, ସଂସାରକୁ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରେ ଅନେକ ବର୍ଷ କଟାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିରିଯଂ ଜାତା ତୀର୍ଥାଭିଗମନଂ ପ୍ରତି। ପୁଣ୍ଯୈସ୍ତୀର୍ଥଜଲୈରେତତ୍କ୍ଲିନ୍ନଂ କୁର୍ଯାଂ କଲେଵରମ୍
ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଉପଜିଲା—‘ମୁଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ଏହି ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରିବି।’
ପ୍ରଯତଃ ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭାସ୍କରସ୍ଯୋଦଯଂ ପ୍ରତି। କୃତଜପ୍ଯନମସ୍କାରୋପ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵାନଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେ ପବିତ୍ର ମନେ ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଜପ ଓ ପ୍ରଣାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯାତ୍ରାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଗ୍ରତଃ ପଂଚପୁରୁଷାନପଶ୍ଯତ୍ସୋତି ଭୀଷଣାନ୍। ଵନେ କଂଟକଵୃକ୍ଷାଢ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ପକ୍ଷିଵର୍ଜିତେ
ସେ ଆଗକୁ ଦେଖିଲେ, କଠିନ କାଂଟା ଗଛରେ ଭରିଆ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ, ପଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପକ୍ଷୀ ନଥିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତାକାରାନ୍ସୁଘୋରାନ୍ପାପଦର୍ଶନାନ୍। ଈଷତ୍ସଂତ୍ରସ୍ତହୃଦଯୋ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ନିଶ୍ଚଲାକୃତିଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ବିକୃତ ଆକୃତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଜନକ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କିଛି ଭୟଭିତ ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଅଚଳ ଓ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ।
ଅଵଲଂବ୍ଯ ତତୋ ଧୈର୍ଯ୍ଯଂ ଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ମଧୁରାଭାଷୀ କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାଃ କୁତଃ
ତାପରେ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୂରରୁ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ପଚାରିଲେ—‘ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ବିକୃତ ଦେହ କେମିତି, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ।
କିଂ ଵା ଚୈଵ କୃତଂ କର୍ମ ଯେ ନପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଚ ଵୈକୃତମ୍। କଥମେଵଂଵିଧାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ କୁତ୍ର ଚାଧ୍ଵନି
ଏବଂ କଣ କର୍ମ କରିଛ, ଯାହାର ଫଳରେ ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛ? ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କେମିତି ହେଲ, ଏବଂ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?''
ପ୍ରେତା ଊଚୁଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନ୍ଵିତା ନିତ୍ଯଂ ମହାଦୁଃଖସମାଵୃତାଃ। ହୃତପ୍ରଜ୍ଞା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ନଷ୍ଟସଞ୍ଜ୍ଞାଵିଚେତସଃ
ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ସବୁବେଳେ ଭୋକ ଓ ତିଆରେ ପୀଡିତ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ରହୁଛୁ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ହାରାଇଛୁ, ମନ ଓ ଅନୁଭୂତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।'
ନ ଜାନୀମୋ ଦିଶଂ ଚାପି ପ୍ରଦିଶଂ ଚାପି କାଂ ଚ ନ। ନାଂତରିକ୍ଷଂ ମହୀଂ ଚାପି ନ ଜାନୀମୋ ଦିଵଂ ତଥା
ଆମେ କୌଣସି ଦିଗ ଜାଣିନାହିଁ, କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଜାଣିନାହିଁ, ଆମେ ଆକାଶ, ଭୂମି କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ କିଛି ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ।
ଯଦେତଦ୍ଦୁଃଖମାଖ୍ଯାତମେତଦେଵ ସୁଖଂ ଭଵେତ୍। ପ୍ରଭାତମିଦମାଭାତି ଭାସ୍କରୋଦଯଦର୍ଶନାତ୍
ଯେଉଁ ଦୁଃଖକୁ ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ହେବ; ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ପ୍ରଭାତ ହେବା ପ୍ରତୀତି ହେଉଛି।
ଅହଂ ପର୍ଯୁଷିତୋ ନାମ ସୂଚୀମୁଖସ୍ତଥାଽପରଃ। ଶୀଘ୍ରଗୋ ରୋହକଶ୍ଚୈଵ ପଂଚମୋ ଲେଖକସ୍ତଥା
ମୁଁ ପର୍ୟୁଷିତ ନାମକ, ଅନ୍ୟଜଣ ସୂଚୀମୁଖ, ଏଉଁ ଶୀଘ୍ରଗ, ରୋହକ ଓ ପଞ୍ଚମ ଲେଖକ।