କନ୍ଯା ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ବହୁରୂପେଣ ଭାସ୍ଵତା। ଦେଵୈସ୍ତୁଵିସ୍ମିତୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ଚର୍ମମୁଂଡଧରା ରୁରୋଃ
ଏହି କନ୍ୟା ଅନେକ ରୂପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ରୁରୁଙ୍କ ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ।
ସ୍ଵକୀଯେ ତପସଃ ସ୍ଥାନେ ନିଵିଷ୍ଟା ପରମେଶ୍ଵରୀ। ତତୋ ଦେଵ୍ଯୋ ମହାଭାଗାଃ ପରିଵାର୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପରମେଶ୍ୱରୀ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ଯାଚଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାସ୍ତାଂ ତୁ ଦେଵୀଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ। ବୁଭୁକ୍ଷିତା ଵଯଂ ଦେଵି ଦେହି ନୋ ଭୋଜନଂ ଵରମ୍
ଭୋକାର୍ତ୍ତ ଓ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଦେବୀମାନେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: 'ମୁଁମାନେ ଭୋକା, ହେ ଦେବୀ, ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵୀ ଦଧ୍ଯୌ ତାସାଂ ତୁ ଭୋଜନମ୍। ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ତାସାଂ ଭୋଜନଂ ଚିନ୍ତିତମ୍ମହତ୍
ଏପରି କହି ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବହୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତଦା ଦଧ୍ଯୌ ମହାଦେଵଂ ରୁଦ୍ରଂ ପଶୁପତିଂ ଵିଭୁମ୍। ସୋପି ଧ୍ଯାନାତ୍ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ପରମାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋଚନଃ1.31.
ତାପରେ ସେ ମହାଦେବ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଧ୍ୟାନରୁ ତିନି ଆଖିଅଁ ଥିବା ପରମାତ୍ମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ରୁଦ୍ରସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍। ବ୍ରୂହି ଦେଵି ମହାମାଯେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ
ରୁଦ୍ର ଦେବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ହେ ଦେବୀ, ମହାମାୟା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଥିରେ କହ।'
ଶିଵଦୂତ୍ଯୁଵାଚ। ଛାଗମଧ୍ଯେ ତୁ ଵୈ ଦେଵ ଛାଗରୂପେଣ ଵର୍ତସେ। ଏତାସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ଷ୍ଯମୀପ୍ସିତମାଦରାତ୍
ଶିବଦୂତୀ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ଆପଣ ଛାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛାଗ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀମାନେ ଆଦର ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।'
ଭକ୍ଷାର୍ଥମାସାଂ ଦେଵେଶ କିଂଚିଦ୍ଦାତୁମିହାର୍ହସି। ଶୂଲୀକୁର୍ଵଂତି ମାମେତା ଭକ୍ଷାର୍ଥିନ୍ଯୋ ମହାବଲାଃ
'ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାରାଜ, ଏହି ଦେବୀମାନେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆମକୁ ଭୟ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଆପଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଭୋଜନ ଦିଅ।'
ଅନ୍ଯଥା ମାମପି ବଲାଦ୍ଭକ୍ଷଯେଯୁର୍ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ। ଏଵଂ ମାଂ ତୁ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ କଲ୍ପଯ ସତ୍ଵରମ୍
'ନହେଲେ, ଏହି ଭୋକା ଦେବୀମାନେ ଶକ୍ତିବଳେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଦେବେ। ତେଣୁ ମୋତେ ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।'
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ। ଶିଵଦୂତି ବ୍ରଵୀମ୍ଯେକଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଯଦ୍ଯୁଗାଂତରେ। ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞୋ ଗଣୈର୍ଵିଧ୍ଵଂସିତୋ ମମ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: 'ଶିବଦୂତୀ, ମୁଁ ପୂର୍ବକାଳର ଏକ ଘଟଣା କହେଉଛି: ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ମୋର ଗଣମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ।'
ତତ୍ର ଯଜ୍ଞୋ ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ସୁଵେଗଵାନ୍। ମଯା ବାଣେନ ନିର୍ଵିଦ୍ଧୋ ରୁଧିରେଣ ପ୍ରସେଚିତଃ
'ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞର ପଶୁ ହରିଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦୃତ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିଲା। ମୁଁ ତାକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲି, ତାହାର ରକ୍ତ ଝରିଲା।'
ଅଜଗଂଧସ୍ତଦା ଭୂତୋ ନାମ ଦେଵୈସ୍ତୁ ମେ କୃତମ୍। ଅଜଗଂଧସ୍ତ୍ଵମେଵେତି ଦାସ୍ଯେ ଚାନ୍ଯତ୍ତୁ ଭୋଜନମ୍
'ତାପରେ ମୋ ଦେହରୁ ଛାଗ ଗନ୍ଧ ଆସିଲା, ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଛାଗଗନ୍ଧ କହିଲେ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଛାଗଗନ୍ଧ ହେବା, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଦେଇବି।'
ଏତାସାଂ ଶୃଣୁ ମେ ଦେଵି ଭକ୍ଷ୍ଯମେକଂ ମଯୋଚିତମ୍। କଥ୍ଯମାନଂ ଵରାରୋହେ କାଲରାତ୍ରି ମହାପ୍ରଭେ
ହେ ଦେବୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାଳରାତ୍ରି, ହେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ।
ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ସଗର୍ଭା ଦେଵେଶି ଅନ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଧାନକମ୍। ପରିଧତ୍ତେ ସ୍ପୃଶେଦ୍ଵାପି ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଜନନୀ ଗର୍ଭବତୀ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଛୁଉନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ପୁରୁଷଙ୍କୁ—
ସଭାଗୋସ୍ତୁ ଵରାରୋହେ କାସାଂଚିତ୍ପୃଥିଵୀତଲେ। ଅପ୍ଯେକଵର୍ଷଂ ବାଲଂ ତୁ ଗୃହୀତ୍ଵା ତତ୍ର ଵୈ ବଲାତ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯଦି କେହି ଜଣେ ଜଣେ ଜୋରକରି ମାତ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ବୟସର ଶିଶୁକୁ ଭୂମିରୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି—
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତିଷ୍ଠଂତୁ ସୁପ୍ରୀତା ଅପି ଵର୍ଷଶତାନ୍ବହୂନ୍। ଅନ୍ଯାଃ ସୂତିଗୃହେ ଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣୀଯୁସ୍ତୁ ହ୍ଯପୂଜିତାଃ
ସେମାନେ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଖାଇ ଖୁସିରେ ରହନ୍ତୁ; ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂତିଘରର ଅବସରକୁ ଦଳି ନେଇପାରନ୍ତି।
ନିଵସିଷ୍ଯଂତି ଦେଵେଶି ତଥା ଵୈ ଜାତହାରିକାଃ। ଗୃହେ କ୍ଷେତ୍ରେ ତଟାକେ ଚ ଵାପ୍ଯୁଦ୍ଯାନେଷୁ ଚୈଵ ହି
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ନବଜାତ ଶିଶୁ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘର, ଜମି, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ ଓ ବଗିଚାରେ ବସିବେ।
ଅତ୍ଯେଷୁ ଚ ରୁଦଂତ୍ଯୋ ଯା ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ନିତ୍ଯଶଃ। ତାସାଂ ଶରୀରଗାଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ତୃପ୍ତିମଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ସବୁବେଳେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଗ କରିବେ, ଏବଂ କିଛି ନାରୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇବେ।
ଶିଵଦୂତ୍ଯ ଉଵାଚ। କୁତ୍ସିତଂ ଭଵତା ଦତ୍ତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପରିପୀଡନମ୍। ନ ଚ ତ୍ଵଂ ବୁଧ୍ଯସେ ଦାତୁଂ ଶଂକରରସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଶିବଦୂତୀ କହିଲେ: ତୁମେ ଯାହା ଦେଇଛ, ତାହା ଅପମାନଜନକ ଓ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ମୂଳ ଦୟାକୁ ବୁଝି ପାରିନାହା।
ତ୍ରପାକରଂ ଯଦ୍ଭଵତି ପ୍ରଜାନାଂ ପରିପୀଡକମ୍। ନ ତୁ ତଦ୍ଯୁଜ୍ଯତେ ଦାତୁଂ ତାସାଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ତୁ ଶଂକର
ଯାହା ଲୋକମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଶିବ।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ। ଅଵଂତ୍ଯାଂ ତୁ ଯଦା ସ୍କଂଦୋ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଭଦ୍ରିତଃ। ଚୂଡାକର୍ମଣି ଵୃତ୍ତେ ତୁ କୁମାରସ୍ଯ ତଦା ଶୁଭେ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଅବନ୍ତୀରେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଚୂଡାକର୍ମ ସମାପ୍ତି ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲି—
ଆଗତ୍ଯ ମାତରୋ ଭକ୍ଷ୍ଯମପୂର୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ଦେଵଲୋକାଦ୍ଦେଵଗଣା ମାତୄଣାଂ ଭୋକ୍ତୁମାଗତାଃ
ସେତେବେଳେ ମାତୃମାନେ ଆସି ଏକ ଅପୂର୍ବ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସି ମାତୃମାନଙ୍କ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ।
ତାସାଂ ଗୃହେ ଯଦା ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ସୁରସତ୍ତମାଃ। ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଯକ୍ଷାସ୍ସର୍ଵେ ଚ ଗୁହ୍ଯକାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଘରେ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଥିଲେ।
ମେର୍ଵାଦଯଃ ଶିଖରିଣୋ ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତଥା। ସର୍ଵେ ନାଗା ଗଜାସ୍ସିଦ୍ଧାଃ ପକ୍ଷିଣୋଽସୁରସୂଦନାଃ
ମେରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଶିଖର, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ନାଗ, ହାତୀ, ସିଦ୍ଧ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅସୁର ନାଶକମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଡାକିନ୍ଯଃ ସହ ଵେତାଲୈର୍ଵୃତାଃ ସର୍ଵୈର୍ଗ୍ରହୈସ୍ତଦା। କିମୁକ୍ତେନାମୁନା ଦେଵି ଯତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତ୍ଵିହ
ଡାକିନୀମାନେ, ବେତାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ହେ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କଥା କହିବାକୁ ଆଉ କଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭୋଜନଂ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛାନ୍ନଂ ଚ ନଭୋଗତଂ। ଶିଵଦୂତ୍ଯୁଵାଚ। ଆସାଂ କୃତଂ ଦେହି ଭୋଜ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଯତ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ସେଇ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଭୋଗ କରିଥିଲେ; ଶିବଦୂତୀ କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ସ୍ନେହାକ୍ତଂ ସଗୁଡଂ ହୃଦ୍ଯଂ ସୁପକ୍ଵଂ ପରିକଲ୍ପିତମ୍। କ୍ଵଚିନ୍ନାନ୍ଯେନ ଯଦ୍ଭୁକ୍ତମପୂର୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵର
ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ଭିଜା, ଗୁଡ଼ ମିଶା, ରୁଚିକର, ଭଲଭାବେ ପାକାଯାଇଛି, ଏବଂ ଯତ୍ନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ; କେବଳ କେତେକ ଅବସରରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଖାଇନଥିବେ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ସୋପି ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଭକ୍ଷ୍ଯାର୍ଥଂ ତାସ୍ତଦା ପ୍ରାହ ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସନ୍ନିଧୌ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କଥା କହିଲେ।
ମଯା ଵୈ ସାଧିତଂ ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରକାରୈର୍ବହୁଭିଃ କୃତଂ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ଵ୍ଯଯଂ ଯାତଂ ନ ଚାନ୍ଯଦିହ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମୁଁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଭଵତୀଷ୍ଵାଗତାସ୍ଵଦ୍ଯ କିଂ ମଯା ଦେଯମୁଚ୍ଯତାମ୍। ଅପୂର୍ଵଂ ଭଵତୀନାଂ ଯନ୍ମଯା ଦେଯଂ ଵିଶେଷତଃ
ଏବେ ତୁମେ ଆସିଛ, କହ, ମୁଁ କଣ ଦେବି? ତୁମମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ କିଛି ନୂତନ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ।