ଜିଗୀଷୁଃ ସୈନ୍ଯସଂଵୀତୋ ଦେଵୈର୍ଵୈରମରୋଚଯତ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ମହାସୁରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତୋଯଂ ଵଵୃଧେତି ଵେଗାତ୍
ବିଜୟ ଆଶା କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ମହାସୁର ଉଠିବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ତୀବ୍ର ଭାବେ ବଢ଼ିଗଲା।
ଅନେକ ନାଗ ଗ୍ରହ ମୀନଜୁଷ୍ଟମାପ୍ଲାଵଯତ୍ପର୍ଵତସାନୁଦେଶାନ୍। ଅଂତଃସ୍ଥିତାନେକସୁରାରିସଂଘଂ ଵିଚିତ୍ରଵର୍ମାଯୁଧଚିତ୍ରଶୋଭମ୍
ଅନେକ ସର୍ପ, ଘରିଆଳ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ଜଳ ପାହାଡ଼ର ଢାଳକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା। ତାହାର ଭିତରେ ଅନେକ ଦେବତା-ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଥିଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ।
ଭୀମଂ ବଲଂ ଚଲିତଂ ଚାରୁଯୋଧଂ ଵିନିର୍ଯଯୌ ସିଂଧୁଜଲାଦ୍ଵିଶାଲମ୍। ତତ୍ର ଦ୍ଵିପା ଦୈତ୍ଯଭଠାଭ୍ଯୁପେତାଃ ସଯାନଘଂଟାଶ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତାଃ
ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବିଶାଳ ଭାବେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରୁ ବାହାରିଲା। ସେଠାରେ ଦେତ୍ୟ ସେନାପତି ଚଢ଼ିଥିବା ହାତୀ ଏବଂ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ରଥ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ଵିନିର୍ଯଯୁଃ ସ୍ଵାକୃତିଭିର୍ଝଷାଣାଂ ସମତ୍ଵମୁଚ୍ଚୈଃ ଖଲୁ ଦର୍ଶଯଂତଃ। ଅଶ୍ଵାସ୍ତଥା କାଂଚନସୂତ୍ରନଦ୍ଧା ରୋହୀତମତ୍ସ୍ଯା ଇଵ ତେ ଜଲାଂତେ
ସେମାନେ ନିଜ ଆକୃତିରେ ବଡ଼ ମାଛ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲେ। ସୁନାର ଦୂରୀରେ ବାନ୍ଧା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଜଳର କୂଳରେ ରୋହିତ ମାଛ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାସ୍ତୈଃ ସମମେଵ ତୂର୍ଣଂ ଵିନିର୍ଯଯୁର୍ଲକ୍ଷଶଃ କୋଟିଶଶ୍ଚ। ତଥା ରଵିସ୍ଯଂଦନତୁଲ୍ଯଵେଗାଃ ସଚକ୍ରଦଂଡାକ୍ଷତଵେଣୁଯୁକ୍ତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ, କୋଟି କୋଟି ଜଣେ ବାହାରିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ବାଁଶିରେ ଶଜ୍ଜିତ ଥିଲେ।
ରଥାଶ୍ଚ ଯଂତ୍ରୋପରିପୀଡିତାଂଗାଶ୍ଚଲତ୍ପତାକାଃ ସ୍ଵନିତଂ ଵିଚକ୍ରୁଃ। ତଥୈଵ ଯୋଧାଃ ସ୍ଥଗିତାସ୍ତରୀଭିସ୍ତିତୀର୍ଷଵସ୍ତେ ପ୍ରଵରାସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇଥିବା ଦେହ ଥିବା ରଥମାନେ, ଡ଼ାଲି ଉଡୁଥିବା ପତାକା ସହ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତରିରେ ବସିଥିଲେ, ପାର ହେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ହାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ରଣେରଣେ ଲବ୍ଧଜଯାଃ ପ୍ରହାରିଣୋ ଵିରେଜୁରୁଚ୍ଚୈରସୁରାନୁଗା ଭୃଶଂ। ଦେଵେଷୁ ଵୈ ରଣେ ତେଷୁ ଵିଦ୍ରୁତେଷୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ଅନୁୟାୟୀମାନେ ବହୁତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ବିଶେଷକରି ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ହାରିଗଲାପରେ।
ଅସୁରାସ୍ସର୍ଵଦେଵାନାମନ୍ଵଧାଵଂସ୍ତତସ୍ତତଃ। ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ରଵଂତୋ ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ
ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏଠି ସେଠି ଧାଉଥିଲେ; ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ।
ନୀଲଂ ଗିରିଵରଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ଦେଵୀ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତା। ରୌଦ୍ରୀ ତପୋନ୍ଵିତା ଧନ୍ଯା ଶାଂଭଵୀ ଶକ୍ତିରୁତ୍ତମା
ସେମାନେ ନୀଳ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ନିଜେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବରେ ଦଢ଼ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଶିବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ୍ୟା।
ସଂହାରକାରିଣୀ ଦେଵୀ କାଲରାତ୍ରୀତି ଯାଂ ଵିଦୁଃ। ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଦେଵାନ୍ଭଯତ୍ରସ୍ତାନ୍ଵିଚେତସଃ
ସଂହାର କରୁଥିବା ଯେଉଁ ଦେବୀଙ୍କୁ 'କାଳରାତ୍ରୀ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ତେବେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଦେଵୀ ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲାଂବୁଜଲୋଚନା। ପୃଷ୍ଠତୋ ଵୋ ନ ପଶ୍ଯାମି ଭଯଂ କିଂଚିଦୁପାଗତମ୍
ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, ଫୁଲିଥିବା ଅମ୍ବୁଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମମାନେ ପଛରୁ କିଛି ଭୟ ଆସୁଥିବା ଦେଖୁନି।'
କଥଂ ତୁ ଵିଦ୍ରୁତା ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରଃସରାଃ। ଦେଵା ଊଚୁଃ। ଅଯମାଯାତି ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ରୁରୁର୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
'ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା କାହିଁକି ପଳାଉଛନ୍ତି?' ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁରୁ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏଠାକୁ ଆସୁଛି।'
ଚତୁରଂଗେଣ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ପରିଵାରିତଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଦୀନା ଵଯଂ ଦେଵୀଂ ଭଵତୀଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
'ସେ ବଡ଼ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ ଆସୁଛି; ଏହିକାରଣରେ, ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।'
ଦେଵାନାମିତି ଵୈ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚୈର୍ଜହାସ ସା। ତସ୍ଯାଂ ହସଂତ୍ଯାଂ ନିଶ୍ଚେରୁର୍ଵରାଂଗ୍ଯୋ ଵଦନାତ୍ତତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲେ; ସେ ହସୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପବତୀ ମହିଳାମାନେ ବାହାରିଲେ।
ପାଶାଂକୁଶଧରାଃ ସର୍ଵାଃ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାଃ। ସର୍ଵାଶ୍ଶୂଲଧରା ଭୀମାଃ ସର୍ଵା ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଙ୍କୁଶାନନାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଭରିପୁରା ଅଂକ ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦାଢ଼ି ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦନ୍ତ ଥିଲା।
ଆବଦ୍ଧମକୁଟାଃ ସର୍ଵାଃ ସଂଦଷ୍ଟଦଶନଚ୍ଛଦାଃ। ଫୂତ୍କାରରାଵୈରଶିଵୈସ୍ତ୍ରାସଯଂତ୍ଯଶ୍ଚରାଚରମ୍
ସମସ୍ତେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦାଢ଼ି ଭିତରେ ଦନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅଶୁଭ ଚିତ୍କାର ଓ ହଲାହଲ ରବରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ।
କାଶ୍ଚିଚ୍ଛୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରାଃ କାଶ୍ଚିଚ୍ଚିତ୍ରାମ୍ବରାସ୍ତଥା। ସୁନୀଲଵସନାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ରକ୍ତପାନାତିଲାଲସାଃ
କିଛି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; କିଛି ଗାଢ଼ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ରକ୍ତ ପାନ ପାଇଁ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ।
ନାନାରୂପୈର୍ମୁଖୈସ୍ତାସ୍ତୁ ନାନାଵେଷଵପୁର୍ଧରାଃ। ତାଭିରେଵଂ ଵୃତା ଦେଵୀ ଦେଵାନାମଭଯଂକରୀ
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ଦେହ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଥିଲା; ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଦେବୀ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରିଲେ।
ମା ଭୈଷ୍ଟ ଦେଵା ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଯାଵଦ୍ଵଦତି ଦାନଵଃ। ଚତୁରଂଗବଲୋପେତୋ ରୁରୁସ୍ତାଵତ୍ସମାଗତଃ
'ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କ ଭଲ ହେଉ!' ଦେବୀ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କହୁଥିବା ସମୟରେ ରୁରୁ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତଂ ନୀଲପର୍ଵତଵରଂ ଦେଵାନାଂ ମାର୍ଗମାର୍ଗଣଃ। ଦେଵାନାମଗ୍ରତଃ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ସମାକୁଲମ୍
ସେ ନୀଳ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ପଥ ଓ ଆଶ୍ରୟ, ସେଠାକୁ ଦେବୀ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଭୀତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଜଲ୍ପଂତୋ ଦୈତ୍ଯାସ୍ତେ ସମୁପାଗତାଃ। ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତାସାଂ ତେଷାଂ ମହାଭଯମ୍
ଦୈତ୍ୟମାନେ 'ଥାଅ, ଥାଅ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ସେ ମହିଳାମାନେ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ନାରାଚୈର୍ଭିନ୍ନଦେହାନାଂ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଭୁଵି ସର୍ପତାଂ। ରୋଷାଦ୍ଦଂଡପ୍ରଭଗ୍ନାନାଂ ସର୍ପାଣାମିଵ ସର୍ପତାମ୍
ତୀରରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମାଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ରାଗରେ ଦଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସାପ ଭଳି ତଡ଼ପୁଥିଲେ।
ଶକ୍ତିନିର୍ଭିନ୍ନହୃଦଯା ଗଦାସଂଚୂର୍ଣିତୋରସଃ। କୁଠାରୈର୍ଭିନ୍ନଶିରସୋ ମୁସଲୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ
କିଛିଙ୍କ ହୃଦୟ ଶକ୍ତିରେ ଫାଟିଯାଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ଛାତି ଗଦାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କୁଠାରରେ ଚିରିଯାଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ମାଥା ମୁସଳରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ଵିଦ୍ଧୋଦରାସ୍ତ୍ରିଶୂଲାଗ୍ରୈଶ୍ଛିନ୍ନଗ୍ରୀଵା ଵରାସିଭିଃ। କ୍ଷତାଶ୍ଵରଥମାତଂଗପାଦାତାଃ ପେତୁରାହଵେ
କିଛିଙ୍କ ଉଦର ତ୍ରିଶୂଳର ଆଗରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ଗଳା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଳୱାରରେ କଟାଯାଇଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ରଣଭୂମିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ରୁରୁଂ ଵିନା। ତତୋ ବଲଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୁର୍ମାଯାଂ ତଦାଦଦେ
ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ରୁରୁ ଛଡ଼ା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରୁରୁ ତାଙ୍କର ମାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ତଯା ସଂମୋହିତା ଦେଵ୍ଯୋ ଦେଵାଶ୍ଚାପି ରଣାଜିରେ। ତାମସ୍ଯା ମାଯଯା ଦେଵ୍ଯା ସର୍ଵମନ୍ଧଂତମୋଭଵତ୍
ସେଇ ମାୟାରେ ଦେବୀମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ହେଇଗଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯାଇଲା।
ତତୋ ଦେଵୀ ମହାଶକ୍ଯା ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସମତାଡଯତ୍। ତଯା ତୁ ତାଡିତସ୍ଯାଜୌ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଗତଂ ତମଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ ସେଇ ଦାଇତ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଘାତରେ ଦାଇତ୍ୟ ଉପରୁ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଗଲା।
ମାଯାଯାମଥ ନଷ୍ଟାଯାଂ ତାମସ୍ଯାଂ ଦାନଵୋ ରୁରୁଃ। ପାତାଲମାଵିଶତ୍ତୂର୍ଣଂ ତତ୍ରାପି ପରମେଶ୍ଵରୀ
ସେଇ ତାମସିକ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଦାନବ ରୁରୁ ତୁରନ୍ତ ପାତାଳକୁ ପଳାଇଗଲା। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦେଵୀଭିଃ ସହିତା କ୍ରୁଦ୍ଧା ପୁରତୋଭିମୁଖୀ ସ୍ଥିତା। ରୁରୋସ୍ତୁ ଦାନଵେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଭୀତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଗତସ୍ଯ ଚ
ଦେବୀମାନେ ସହିତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ରୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଭୟଭୀତ ଦାନବନାୟକ ରୁରୁଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ନଖାଗ୍ରେଣ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵା ଚର୍ମ ଚାଦାଯ ଵେଗିତା। ନିଷ୍ପପାତାଥ ପାତାଲାତ୍ପୁଷ୍କରଂ ଚ ପୁନର୍ଗିରିମ୍
ଦେବୀ ତାଙ୍କ ନଖର ଆଗରେ ରୁରୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ଧରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପାତାଳରୁ ବାହାରି, ପୁଷ୍କର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।