ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନାଦେଵ ଜାଯତେ। ଏକଵିଂଶଗଣୋପେତୋ ଵୈକୁଂଠେ ଵାସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ, ଏବଂ ଏକୋଇଶି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବାସ ଲାଭ କରେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାନ୍କଲ୍ପାନାଂ ତୁ ଶତତ୍ରଯମ୍। ତଦଂତେ ଜାଯତେ ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମଃ କ୍ଷିତାଵିହ
ତିନି ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିପୁଳ ଭୋଗ ଭୋଗି, ତାପରେ ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତୋଯଧାରା ତୁ ସା ଭୀଷ୍ମ ଅଂଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରାଦ୍ଵିନିଃସୃତା। ନଦୀ ସା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁପାଦସମୁଦ୍ଭଵା
ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ଜଳଧାରା ଯାହା ପାଦଠାର ଆଗୁଁଠିରୁ ବାହାରିଲା, ସେହି ନଦୀକୁ ବୈଷ୍ଣବୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଅନେନ କାରଣେନାଭୂଦ୍ଗଂଗା ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ନୃପ। ଯଯା ସର୍ଵମିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ଗଙ୍ଗା ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ସହିତ, ଭରିଗଲା।
ଅଂଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରକ୍ଷତାଦଂଡାଦ୍ଯତ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଜଲଂ ଶୁଭମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦେଵନଦୀତ୍ଵଂ ତୁ ଯାତୁ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ନଦୀ
ପାଦଠାର ଆଗୁଁଠିର ଆଘାତରୁ ଯେଉଁ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ପ୍ରବେଶ କଲା, ସେହି ଜଳ ଦେବୀ ନଦୀ ହେବାର ସମ୍ମାନ ପାଇଲା ଓ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ନଦୀ ହେଲା।
ଦେଵନଦ୍ଯା ତଯା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସଚରାଚରମ୍। ଵିଭୂତିଭିର୍ମହାଭାଗ ସର୍ଵାନୁଗ୍ରହକାମ୍ଯଯା
ସେଇ ଦେବୀ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଚଳାଚଳ ସହିତ, ଭରିଗଲା, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।
ସ ବାଷ୍କଲିର୍ଵାମନେନ ଉକ୍ତଃ ପୂରଯ ମେ କ୍ରମାନ୍। ଅଧୋମୁଖସ୍ତଦା ଜାତ ଉତ୍ତରଂ ନାସ୍ଯ ଵିଂଦତି
ବାଷ୍କଲିଙ୍କୁ ବାମନ ଦେବ କହିଲେ, "ମୋର ପାଦଗୁଡିକୁ ପୂରଣ କର।" ଏହା ଶୁଣି ବାଷ୍କଲି ନିଜେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମୌନୀଭୂତଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୋଧା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ଵାଭାଵିକୀ ଦାନଶକ୍ତିର୍ନ ତୁ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵଯଂ କ୍ଷମାଃ
ତାଙ୍କୁ ନିରବ ଦେଖି ପୁରୋହିତ କହିଲେ, "ଦାନ ଦେବାର ଶକ୍ତି ସ୍ବାଭାବିକ, ଆମେ ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବା ନୁହେଁ।"
ଯାଵତୀଯଂ ଧରା ଦେଵ ସା ଦତ୍ତାନେନ ତେ ପ୍ରଭୋ। ଉକ୍ତୋ ବାଷ୍କଲିନା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯାଵନ୍ମାତ୍ରା ଵସୁଂଧରା
ବାଷ୍କଲି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଛି, ସେତିକି ତୁମକୁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି।"
ଯା ସୃଷ୍ଟା ଭଵତା ପୂର୍ଵଂ ସା ମଯା ନ ଚ ଗୋପିତା। ଅଲ୍ପାଭୂମିର୍ଭଵାନ୍ଦୀର୍ଘୋ ନ ତୁ ସୃଷ୍ଟେରହଂ କ୍ଷମଃ
"ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଚିହ୍ନି ରଖିନି। ଭୂମି ଅତି ଛୋଟ, ତୁମେ ବଡ଼, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଆଉ ବଢ଼ାଇପାରିବି ନାହିଁ।"
ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିଃ ପ୍ରଭଵତି ପ୍ରଭୋସ୍ତେ ଦେଵ ସର୍ଵଦା। ନିରୁତ୍ତରସ୍ତଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ମତ୍ଵା ତଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍
"ପ୍ରଭୁ, ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି ସଦା ତୁମରେ ଅଛି।" ଏହା ଭାବି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ବୋଲି ଜାଣି, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ବ୍ରୂହି ଦାନଵମୁଖ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଂ ତେ କାମଂ କରୋମ୍ଯହମ୍। ମମ ହସ୍ତଗତଂ ତୋଯଂ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ତୁ ଦାନଵ
"ଦାନବ ମୁଖ୍ୟ, କହ, କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି? ମୋ ହାତରେ ଥିବା ଜଳ ତୁମେ ଦାନ କରିଥିଲା।"
ତେନ ତ୍ଵଂ ଵରଯୋଗ୍ଯୋସି ଵରାଣାଂ ଭାଜନଂ ଶୁଭଂ। ଦାସ୍ଯେହଂ ଭଵତଃ କାମମର୍ଥୀଯେନ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ହ
"ଏହିପରି, ତୁମେ ଏକ ଭଲ ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ରହିଛି। ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି—ଯାହା ଚାହିଁଛ, ମାଗ।"
ଵିଜ୍ଞପ୍ତୋ ହି ତଦା ତେନ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ। ଭକ୍ତିଂ ଵୃଣୋମି ଦେଵେଶ ତ୍ଵଦ୍ଧସ୍ତାନ୍ମରଣଂ ହି ମେ
ତାହାପରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଦେବେଶ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ଚାହୁଁଛି; ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ତୁମ ହାତରେ ହେଉ।"
ଵ୍ରଜାମି ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ତେ ଦୁର୍ଲଭଂ ତୁ ତପସ୍ଵିନାମ୍। ଆହୈଵମୁକ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଂ ତିଷ୍ଠସ୍ଵୈଵ ଯୁଗାଂତରମ୍
"ମୁଁ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯିବି, ଯାହା ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ।" ଏହିପରି କହିବା ପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ସେଠାରେ ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହ।"
ଵାରାହରୂପୀ ଯଦାହଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ଧରାତଲମ୍। ତଦା ହନିଷ୍ଯେହଂ ତ୍ଵାଂ ତୁ ମଦଗ୍ରେ ଚ ଯଦୈଷ୍ଯସି
"ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ବରାହ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଆସିବା ପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ହତ୍ୟା କରିବି।"
ଉକ୍ତୋଥ ଦାନଵସ୍ତେନ ଅପାସର୍ପ୍ପତ୍ତଦଗ୍ରତଃ। ଵାମନେନ ସମାକ୍ରାଂତାଃ ସର୍ଵେ ଲୋକାସ୍ତଦା ନୃପ
ଏପରି କହିବା ପରେ ଦାନବ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା; ତାପରେ ବାମନ ଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆବରଣ କଲେ, ରାଜା।
ଅସୁରୈସ୍ତୈସ୍ତଦା ତ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵାନାଂ ସତ୍ଯଭାଷଣମ୍। ଦେଵୋ ହୃତ୍ଵା ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ଵିଭୁଃ
ସେଇ ଅସୁରମାନେ ଛାଡିଦେଲା ପରେ, ଦେବମାନେର ସତ୍ୟ କଥା ସ୍ଥିର ହେଲା; ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ତିନି ଲୋକକୁ ଅପହରଣ କରି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ପାତାଲନିଲଯଶ୍ଚାପି ସୁଖମାସ୍ତେ ସ ବାଷ୍କଲି। ଶକ୍ରୋପି ପାଲଯାମାସ ଵିପଶ୍ଚିଦ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ବାଷ୍କଲି ପାତାଳରେ ରହି ସୁଖରେ ବସିଲେ; ଶକ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଅଯଂ ତ୍ରୈଵିକ୍ରମୋ ନାମ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୋଃ। ଗଂଗାସଂଭଵସଂଯୁକ୍ତସ୍ସର୍ଵକଲ୍ମଷନାଶନଃ
ଏହି ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କର ତ୍ରୈବିକ୍ରମ ନାମକ ପ୍ରକଟ ରୂପ, ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦାନାମେଷା ତେ ଉତ୍ପତ୍ତିଃ କଥିତା ନୃପ। ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନରୋ ଲୋକେ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ରାଜା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନି ପାଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏପରି କଥାଯାଇଛି; ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଏହି ଜଗତର ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ଦୁର୍ଵିଚିଂତ୍ଯଂ ଚ ଦୁଃଷ୍କରଂ ଦୁଃଷ୍କୃତାନି ଚ। କ୍ଷିପ୍ରଂ ହି ନାଶମାଯାଂତି ଦୃଷ୍ଟେ ଵିଷ୍ଣୁପଦତ୍ରଯେ
ମନ୍ଦ ସ୍ୱପ୍ନ, ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା, କଷ୍ଟକର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍କୃତି—ଏସବୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନି ପାଦ ଦେଖିଲେ।
ଯୁଗାନୁକ୍ରମଶୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାପିନୋ ଜଂତଵସ୍ତଥା। ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦର୍ଶିତା ଭୀଷ୍ମ ଵିଷ୍ଣୁନା ପଦଦର୍ଶନେ1.30.
ଯୁଗର କ୍ରମ ଦେଖି ଯେଉଁ ପାପୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ଦର୍ଶନରେ ସୂକ୍ଷ୍ମତା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଯସ୍ତ୍ଵାରୋହତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ମୌନଵାନ୍ମାନଵୋ ଭୁଵି। କୃତ୍ଵା ତ୍ରିପୁଷ୍କରୀ ଯାତ୍ରାମଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏଠାରେ ନିରବ ଭାବରେ ଉପରକୁ ଯାଏ, ତିନିପୁଷ୍କରୀ ଯାତ୍ରା କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପୈଶ୍ଚ ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହରକୁ ଯାଏ ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଭଗଵନ୍ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ବାଷ୍କଲେର୍ବଂଧନଂ ହି ଯତ୍। କୃତଂ ତ୍ରିଵିକ୍ରମଂ ରୂପଂ ଯଦା ସଂଯମିତୋ ବଲି
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ବାଷ୍କଳଙ୍କର ବାନ୍ଧନ ଏବଂ ବଳିଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସମୟରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଘଟଣା ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ।
ଏତନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ପୂର୍ଵଂ କଥ୍ଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ। ପାତାଲେ ଵସତେଦ୍ଯାପି ଵୈରୋଚନସୁତୋ ବଲି
ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି; ବଳି, ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏଯାଁ ପାତାଳରେ ଏଯାଁ ରହୁଛନ୍ତି ।
ନାଗତୀର୍ଥଂ ଯଥାଭୂତଂ ପିଶାଚାନାଂ ତୁ ସଂଭଵମ୍। ଶିଵଦୂତୀ କଥଂ ଚାତ୍ର କେନେଯଂ ମଂଗଲୀକୃତା
ନାଗତୀର୍ଥ କିପରି ଏପରି ହେଲା, ପିଶାଚମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି? ଏଠାରେ ଶିବଦୂତୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ କଲା?
ଅଂତରିକ୍ଷେ ପୁଷ୍କରଂ ତୁ କେନ ନୀତଂ ମହାମୁନେ। ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ ଯଥା ବାଷ୍କଲିବଂଧନମ୍
ମହାମୁନି, କିଏ ପୁଷ୍କରକୁ ଆକାଶରେ ନେଇଗଲା? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବଂ ବାଷ୍କଳଙ୍କର ବାନ୍ଧନ କିପରି ହେଲା, ମୋତେ କହ ।
ଭୂମିପ୍ରକ୍ରମଣଂ ପୂର୍ଵଂ କୃତଂ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା। ଦ୍ଵିତୀଯେ କାରଣଂ କିଂ ଚ ଯେନ ଦେଵଶ୍ଚକାର ହ
ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭୂମିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଥରେ କିଏ ଏହି କାରଣ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ଦେବତା ଏପରି କରିଥିଲେ?