ସୁଗଂଧିଦନୁଜାକୀର୍ଣେ ପୁରେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ବାଷ୍କଲି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତୁ ଵଶେ କୃତ୍ଵା ସୁଖେନାସ୍ତେ ସ ଦାନଵଃ
ସେଇ ସୁଗନ୍ଧି ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ବାଷ୍କଳ ସହରରେ, ସେ ଦାନବ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରି ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥଃ ପାଲଯନ୍ନାସ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରଂ। ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ସେଠାରେ ବସି ସେ ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା।
ସୁଦର୍ଶଃ ପୂର୍ଵଦେଵାନାଂ ନଯାନଯଵିଚକ୍ଷଣଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଶ୍ଚ ଶରଣ୍ଯଶ୍ଚ ଦୀନାନାମନୁକଂପକଃ
ପୂର୍ବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ନୀତି ଓ ଅନୀତିରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରେମୀ, ଶରଣଦାତା ଓ ଦୁଃଖିମାନେ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ।
ଵେଦମଂତ୍ରପ୍ରଭୂତ୍ସାହ ସର୍ଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ। ଷାଡ୍ଗୁଣ୍ଯଵିଷଯୋତ୍ସାହଃ ସ୍ମିତପୂର୍ଵାଭିଭାଷିତଃ
ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଷଡ୍ଗୁଣ ନୀତିରେ ଉତ୍ସାହୀ, ହସି ଦେଇ କଥା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।
ଵେଦଵେଦାଂଗତତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞଯାଜୀ ତପୋରତଃ। ନ ଚ ଦୁଃଶୀଲନିରତଃ ସ ସର୍ଵତ୍ରାଵିହିଂସକଃ
ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ଅହିଂସକ।
ମାନ୍ଯମାନଯିତା ଶୁଦ୍ଧଃ ସୁମୁଖଃ ପୂଜ୍ଯପୂଜକଃ। ସର୍ଵାର୍ଥଵିଦନାଧୃଷ୍ଯଃ ସୁଭଗଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ମାନ୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟଦାନ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର, ସୁମୁଖ, ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜକ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ, କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିବା।
ବହୁଧାନ୍ଯୋ ବହୁଧନୋ ବହୁଯାନଶ୍ଚ ଦାନଵଃ। ତ୍ରିଵର୍ଗସାଧକୋ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵରପୂରୁଷଃ
ସେ ଦାନବଟିଏ ଅନେକ ଧାନ-ଧାନ୍ୟ, ଅନେକ ଧନ-ଦୌଳତ, ଏବଂ ଅନେକ ଯାନ ରେ ଭରପୂର ଥିଲେ । ସେ ସବୁବେଳେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ — ଏଇ ତିନିଟି ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ।
ସ୍ଵପୁରୀନିଲଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵଦାନଵଦର୍ପହା। ସ ଚୈଵଂ ପାଲଯାମାସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସକଲାଃ ପ୍ରଜାଃ
ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ନଗରରେ ବସିଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ । ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ ।
ନାଧମଃ କଶ୍ଚିଦପ୍ଯାସ୍ତେ ତସ୍ମିନ୍ରାଜନି ଦାନଵେ। ଦୀନୋ ଵା ଵ୍ଯଧିତୋ ଵାପି ଅଲ୍ପାଯୁର୍ଵାଥ ଦୁଃଖିତଃ
ତାଙ୍କର ଶାସନରେ କେହି ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଃଖୀ, ରୋଗୀ, ଅଳ୍ପଆୟୁ ବା ଅପମାନିତ ଦାନବ ଥିଲେ ନାହିଁ ।
ମୂର୍ଖୋ ଵା ମଂଦରୂପୋ ଵା ଦୁର୍ଭଗୋ ଵା ନିରାକୃତଃ। ଏଵଂ ଯୁତଂ ତଂ ଵିମଲୈର୍ଗୁଣୌଘୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମତ୍ଵା ଚ ନିଵିଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିଂ
କେହି ମୂର୍ଖ, କୁବିଶ, ଅଭାଗା ବା ତ୍ୟାଗିତ ଥିଲେ ନାହିଁ । ସେ ନିର୍ମଳ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।
ପ୍ରସାଦଯନ୍ଦୈତ୍ଯଵରଂ ମହାତ୍ମା ପୁରଂଦରସ୍ତଂ ତୁ ଦନୁପ୍ରଧାନଂ। ତେଜୋଯୁକ୍ତଂ ଦାନଵଂ ତଂ ତପଂତମିଵ ଭାସ୍କରଂ
ମହାତ୍ମା ପୁରନ୍ଦର ସେ ଦାନବପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯିଏ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଧାରଣେ ଶକ୍ତଂ ଵିସ୍ମିତଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା। ଇଂଦ୍ରଂ ପୁରାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵେଂଦ୍ରାଯ ପାର୍ଥିଵ
ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ଦାନବରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ଇଦମୂଚୁସ୍ତଦାଗତ୍ଵା ଦାନଵା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ଵୈ କୃତ୍ଵା ଇଂଦ୍ରୋଭ୍ଯେତି ପୁରୀଂ ତଵ1.30.
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଦାନବମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ — ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ତୁମର ନଗରକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ।'
ଏକାକୀ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେନ ଵାମନେନ ସହ ପ୍ରଭୋ। ଅସ୍ମାଭିର୍ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ସାଂପ୍ରତଂ ନୋ ଵଦସ୍ଵ ରାଟ୍
ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏକାକି ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାମନ ସହିତ ଅଛୁ । ଏହି ସମୟରେ ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା, ଆପଣ କହନ୍ତୁ ।
ଦାନଵାନବ୍ରଵୀତ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁରେ ତିଷ୍ଠତ ସଂକୁଲଂ। ପ୍ରଵେଶ୍ଯତାଂ ଦେଵରାଜଃ ପୂଜ୍ଯଃ ସ ତୁ ମମାଦ୍ଯ ଵୈ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ କୁ କହିଲେ, 'ତମେ ସମସ୍ତେ ନଗରରେ ଥିବା; ଦେବରାଜ ଭିତରକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବି ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଵାମନଃ ସ ଚ ଵାସଵଃ। ଆଗତୌ ଦନୁନାଥେନ ପ୍ରେମ୍ଣା ଚୈଵାଵଲୋକିତୌ
ଏହି ସମୟରେ ବାମନ ଓ ବାସବ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଦାନବନାଥ ଭଲପାଇ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ ।
କୃତାର୍ଥଂ ମନ୍ଯତାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଣିପାତପୁରଃସରମ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜା ଦାନଵାନାଂ ଧୁରଂଧରଃ
ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କରି, ଦାନବମାନଙ୍କ ଭାର ବହୁଥିବା ରାଜା ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଅଦ୍ଯ ଵୈ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମଯା। ଯୋହଂ ଶ୍ରିଯାଵୃତଃ ଶକ୍ରଂ ପଶ୍ଯାମି ଗୃହମାଗତମ୍
ଆଜି ତିନି ଲୋକରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଧନ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, କାରଣ ମୁଁ ଶ୍ରୀରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖୁଛି ।
ଅର୍ଥିତ୍ଵକାମ୍ଯଯା ଯସ୍ତୁ ମାମଯଂ ଯାଚଯିଷ୍ଯତି। ଗୃହାଗତସ୍ଯ ତସ୍ଯାହଂ ଦାସ୍ଯେ ପ୍ରାଣାନପି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ମୋ ଘରକୁ ଆସି ଆବଶ୍ୟକତା ବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୋତେ କିଛି ମାଗିବେ, ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କୁ ମୋ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି ।
ଦାରାନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତଥାଗାରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କା କଥା ମମ। ଆଗତ୍ଯ ସଂମୁଖଂ ତସ୍ଯ ଅଂକମାନୀଯ ସାଦରମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ମୋ ପାଇଁ ଜନାନୀ, ସନ୍ତାନ ବା ଘରର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ସେ ଆସି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ବସିଲେ, ମୁଁ ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କୁ ମୋ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲି ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଭିନନ୍ଦ୍ଯୈନଂ ଗୃହଂ ପ୍ରାଵେଶଯତ୍ସ୍ଵକମ୍। ତସ୍ଯ ସ୍ଵାଗତମର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ । ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, ସମ୍ମାନ ସହ ପୂଜା କଲେ ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ପୂର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ମନୋରଥାଃ। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯାମି ଶକ୍ରାଦ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଗୃହାଗତମ୍
ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ଘରକୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ନିଜେ ଆସିଥିବା ଦେଖୁଛି ।
ଖ୍ଯାପ୍ଯୋହଂ ଦନୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ଦେଵରାଜ ତ୍ଵଯା କୃତଃ। ଆଗଚ୍ଛତା ମମ ଗୃହଂ ପୁଣ୍ଯତା ତୁ ପରା ହି ମେ
ଦେବରାଜ, ଆପଣ ଆସି ମୋ ଘରକୁ ପଦାର୍ପଣ କରି, ମୋତେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଗଲା ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈସ୍ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟୈସ୍ତୁ ଯତ୍ଫଲମ୍। ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ଯେତ ତ୍ଵଯି ଦୃଷ୍ଟେ ପୁରଂଦର
ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ପୁରନ୍ଦର, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ ।
ଯତ୍ଫଲଂ ଭୂମିଦାନେନ ଗଵାଂ ଦାନେନ ଋତ୍ଵିଜେ। ମମାଦ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ଭୂତମଥଵା ରାଜସୂଯକମ୍
ଭୂମି ଦାନ କିମ୍ବା ଗାଏଁ ଦାନ କିମ୍ବା ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଯେତେ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଆଜି ମୋତେ ମିଳୁ।
ନାଲ୍ପେନ ତପସା ଲଭ୍ଯଂ ଦର୍ଶନଂ ତଵ ଵାସଵ। ଏଵଂ ଗେହେ ମଯା ଯତ୍ତେ ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ହେ ବାସବ, ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଘରେ ଆସିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ତୁମେ କହ।
ଵିକଲ୍ପୋଽନ୍ଯୋ ନ ଭଵତା ହୃଦି କାର୍ଯଃ କଥଂଚନ। କୃତଂ ଚ ତଦ୍ଵିଜାନୀଯା ଯଦ୍ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ସୁଦୁଷ୍କରଂ
ତୁମ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ରଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ଯଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହେଉଥିବା ସହିତ, ମୁଁ ତାହା କରିଦେଇଛି ବୋଲି ଭାବ।
ପୁଣ୍ଯୋହଂ ପୁଣ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦର୍ଶନାତ୍ତଵ ଶତ୍ରୁହନ୍। ଯତ୍ତେ ଦେଵ ଵରୈର୍ଵଂଦ୍ଯୌ ଵଂଦିତୌ ଚରଣୌ ମଯା
ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ହେଇଛି। ଦେବମାନ୍ୟ ଯେଉଁ ପାଦକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେହି ପାଦକୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରିଛି।
କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ଵଦ ସର୍ଵଂ ମଯି ପ୍ରଭୋ। ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ମନ୍ଯେ ତଵାଗମନ କାରଣଂ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ। ତୁମ ଆସିବାର କାରଣ ମୁଁ ବଡ଼ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବୁଛି।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ। ଜାନେହଂ ଦନୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଧାନଂ ତ୍ଵାଂ ତୁ ବାଷ୍କଲେ। ନାତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ଭାତି ତ୍ଵଯି ଦୃଷ୍ଟେଽସୁରୋତ୍ତମ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ବାଷ୍କଳ, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ତୁମକୁ ଦେଖି ଏହି କଥା ମୋତେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁନାହିଁ।