ପ୍ରତିମାସଂ ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯାଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ତୁ ଭୋ ଦୂତା ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରତିମାସ ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଉପଵାସସ୍ଯ ନିଯମଃ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁ ତୁଷ୍ଟିଦଃ । ଅଦ୍ଯ ମେ ଦେଵଦେଵେଶ ଉପଵାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଉପବାସର ନିୟମ ମାନିବା ଦରକାର, ଯାହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। 'ଆଜି ମୋର ଉପବାସ ହେବ, ହେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଠାକୁର।'
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଂ ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେଂଦ୍ରିଯସ୍ଯ ଵୈକଲ୍ଯାଦ୍ଭୋଜନଂ ଯଚ୍ଚ ମୈଥୁନମ୍
ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତିଭାବ ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଯଦି ଭୋଜନ କିମ୍ବା ମିଥୁନ ହୋଇଯାଏ—
ତତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷମ ମେ ଦେଵ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି । ଏଵଂ ଵୈ ନିଯମଂ କୃତ୍ଵା ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତୀର୍ଥମାଵ୍ରଜେତ୍
ହେ ଦେବ, ସେ ସବୁ ଦୋଷକୁ ମୋ ଉପରେ କୃପା କରି ଖ୍ଷମା କର। ଏଭଳି ନିୟମ ମାନି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ମୃଦ୍ଗୋମଯ ତିଲାନ୍ନୀତ୍ଵା ଗଂତଵ୍ଯଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଵ୍ରତସଂପୂର୍ଣହେତଵେ
ମାଟି, ଗୋବର ଓ ତିଳ ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଶ୍ଵକ୍ରାଂତେତି ମଂତ୍ରେଣ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଶେଷତଃ । ଅଶ୍ଵକ୍ରାଂତେ ରଥକ୍ରାଂତେ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାଂତେ ଵସୁଂଧରେ
‘ଅଶ୍ୱକ୍ରାନ୍ତ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍: 'ଅଶ୍ୱ ଚକ୍ର, ରଥ ଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଦ୍ୱାରା ଛୁଆଯାଇଥିବା ମାଟି, ହେ ବସୁଧାରା—'
ମୃତ୍ତିକେ ହର ମେ ପାପଂ ଯନ୍ମଯା ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍ । ତଯା ହତେନ ପାପେନ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ମାଟି, ମୋର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କର। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପାପ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
କାଶ୍ଯାଂ ଚୈଵ ତୁ ସଂଭୂତାସ୍ତିଲା ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁରୂପିଣଃ । ତିଲସ୍ନାନେନ ଗୋଵିଂଦଃ ସର୍ଵଂ ପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି
କାଶୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତିଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ। ଏହି ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କଲେ ଗୋବିନ୍ଦ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁଦେହୋଦ୍ଭଵା ଦେଵି ମହାପାପାପହାରିଣୀ । ସର୍ଵଂ ପାପଂ ହର ତ୍ଵଂ ଵୈ ସର୍ଵେଷାଂ ହି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାପ ଦୂର କର। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ତୁଲସୀପତ୍ରକଂ ଧୃତ୍ଵା ନାମୋଚ୍ଚାରଣପୂର୍ଵକମ୍ । ସ୍ନାନଂ ସୁକୃତିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଧରି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନୀତିମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ସେପରି ନିୟମ ମାନି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ପରିଧାଯ ସୁଵାସସୀ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାଂସ୍ତତୋ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ପୂଜନମ୍
ଏପରି ସ୍ନାନ କରି, ଦେହ ଶୁଖାଇ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଚାଵ୍ରଣଂ କୁଂଭଂ ପଂଚପଲ୍ଲଵସଂଯୁତମ୍ । ପଂଚରତ୍ନସମୋପେତଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗଂଧଵାସିତମ୍
ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଶାଖା ଲଗାଇଥିବା, ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇଥିବା ଏକ ଦୋଷରହିତ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜଲପୂର୍ଣଂ ସଦ୍ରଵ୍ଯଂଚ ତାମ୍ରପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ରସ୍ଥଂ ଶ୍ରୀଧରଂ ଦେଵଂ ଦେଵଦେଵଂ ତପୋନିଧିମ୍
ସେଇ କୁମ୍ଭକୁ ଜଳ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂରି, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ସହିତ ସଜାଇ, ସେଠାରେ ଶ୍ରୀଧର, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ଵୀଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଣେନ ଵିଧିନା ରାଜନ୍କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଗରୀଯସୀମ୍ । ମୃଦ୍ଗୋମଯାଦିରଚିତଂ ମଂଡଲଂ କାରଯେଚ୍ଛୁଭମ୍
ହେ ରାଜା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଉତ୍ତମ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାଟି, ଗୋମୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ତଂଡୁଲୈଃ ଶୁକ୍ଲଧୌତୈଶ୍ଚ ଅଶ୍ମପିଷ୍ଟୈଶ୍ଚ କାରଯେତ୍ । ଧର୍ମରାଜଃ ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ହସ୍ତାଦ୍ଯଵ ଯଵାନ୍ଵିତଃ
ଶୁଧ୍ଧ ଧୋଇଥିବା ଚାଉଳ ଓ ପାଥରେ ପିସା ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଏହା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଯବ ରଖିବା ଦରକାର।
ନଦୀଂ ଵୈତରଣୀଂ ତାମ୍ରାଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତଦଗ୍ରତଃ । ପୂଜଯେଚ୍ଚ ପୃଥକ୍ସମ୍ଯକ୍ସମାଵାହନପୂର୍ଵକମ୍
ସେଇ ଆଗରେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଭୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଭଲ ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଅଲଗା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହଯାମି ଦେଵେଶଂ ଯମଂ ଵୈ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣମ୍ । ଇହାଭ୍ଯେହି ମହାଭାଗ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କୁରୁ କେଶଵ
ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ ଯମଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି। ହେ କେଶବ, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସ, ଏଠାରେ ତୁମର ସନ୍ନିଧି କର।
ଇଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ଶ୍ରିଯଃ କାଂତ ସୋପଵିଷ୍ଟଂ ହରେ ପ୍ରଭୋ । ଵିଶ୍ଵୋଦ୍ଯାନରତୋ ନିତ୍ଯଂ କୃପାଂ କୁରୁ ମମୋପରି
ହେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏହି ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ। ହେ ହରି, ଜଗତର ଉଦ୍ୟାନରେ ସଦା ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କର।
ଭୂତିଦାଯ ନମଃ ପାଦାଵଶୋକାଯ ଚ ଜାନୁନୀ । ଉରୂ ନମଃ ଶିଵାଯେତି ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ନମଃ କଟିମ୍
ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ପାଦକୁ ନମସ୍କାର, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଗୁଡ଼ିକୁ ନମସ୍କାର, ଶିବଙ୍କ ଉରୁକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ କଟିକୁ ନମସ୍କାର।
କଂଦର୍ପାଯ ନମୋ ମେଢ୍ରମାଦିତ୍ଯାଯ ଫଲଂ ତଥା । ଦାମୋଦରାଯ ଜଠରଂ ଵାସୁଦେଵାଯ ଵୈ ସ୍ତନୌ
କାମଦେବଙ୍କୁ ମେଢ଼୍ରକୁ ନମସ୍କାର, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଫଳକୁ ନମସ୍କାର, ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଜଠରକୁ ନମସ୍କାର, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତନକୁ ନମସ୍କାର।
ଶ୍ରୀଧରାଯ ମୁଖଂ କେଶାନ୍କେଶଵାଯେତି ଵୈ ନମଃ । ପୃଷ୍ଠଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧରାଯେତି ଚରଣୌ ଵରଦାଯ ଚ
ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ ମୁହଁକୁ ନମସ୍କାର, କେଶବଙ୍କୁ କେଶକୁ ନମସ୍କାର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧରଙ୍କୁ ପିଠକୁ ନମସ୍କାର, ଵରଦଙ୍କୁ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର।
ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶଂଖଚକ୍ରାସିଗଦାପରଶୁପାଣଯେ । ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଶିର ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ 6.66.
ନିଜ ନାମ ଦ୍ୱାରା—ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଖଡ଼ଗ, ଗଦା, ପରଶୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା—ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ କୁହାଯାଏ।
ମତ୍ସ୍ଯଂ କୂର୍ମଂ ଚ ଵାରାହଂ ନାରସିଂହଂ ଚ ଵାମନମ୍ । ରାମଂ ରାମଂ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ବୁଧଂ କଲ୍କିଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ, ରାମ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧ, କଳିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ସର୍ଵପାପୌଘନାଶାର୍ଥଂ ପୂଜଯାମି ନମୋ ନମଃ । ଏଭିଶ୍ଚ ସର୍ଵଶୋ ମଂତ୍ରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମରାଜ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଧର୍ମରାଜ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ଦକ୍ଷିଣାଶାପତେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ମହିଷଵାହନ
ଧର୍ମରାଜ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଧକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଧିପତି, ମହିଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ମୋର ଶତଶଃ ନମସ୍କାର।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରାଯ ନମୋନମଃ । ନରକାର୍ତିପ୍ରଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ କାମାନ୍ଯଚ୍ଛ ମମେପ୍ସିତାନ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ବିଚିତ୍ର କୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ମୋର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କର।
ଯମାଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ମୃତ୍ଯଵେ ଚାଂତକାଯ ଚ । ଵୈଵସ୍ଵତାଯ କାଲାଯ ସର୍ଵଭୂତକ୍ଷଯାଯ ଚ
ଯମ, ଧର୍ମରାଜ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଅନ୍ତକ, ବୈବସ୍ୱତ, କାଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଶକ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଵୃକୋଦରାଯ ଚିତ୍ରାଯ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଯ ଵୈ ନମଃ । ନୀଲାଯ ଚୈଵ ଦଧ୍ନାଯ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ନମୋ ନମଃ
ବୃକୋଦର, ଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ନୀଳ ଏବଂ ଦଧ୍ନ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ପ୍ରଣାମ କରେଉ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ପୂଜ୍ଯୋ ନାମଭିର୍ଧର୍ମରାଟ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଵୈତରଣୀ ସୁଦୁଃପାରେ ପାପଘ୍ନି ସର୍ଵକାମଦେ
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ନାମରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବୈତରଣୀ, ଅତି କଷ୍ଟରେ ପାରହେବା ନଦୀ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଇହାଭ୍ଯେହି ମହାଭାଗେ ଗୃହାଣାର୍ଘଂ ମଯା କୃତମ୍ । ଯମଦ୍ଵାରପଥେ ଘୋରେ ଖ୍ଯାତା ଵୈତରଣୀ ନଦୀ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏଠାକୁ ଆସ, ମୁଁ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର। ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରର ଭୟଙ୍କର ପଥରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅଛି।