ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା। ଶୃଣୁଯାଦପି ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦଥଵା ମତିମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଲାଡ଼ିଆ ହୋଇ ଏହି ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ମନ ଦିଏ—
ସୋପି ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚିରଂ ଵସେତ୍। ଇଦମିହ ମଦନେନ ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟଂ ଶତଧନୁଷା ଚ କୃତଂ ନରେଣ ତଦ୍ଵତ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହେ; ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ମଦନ ଓ ଶତଧନୁ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା, ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କୃତମଥ ପଵନେନ ନଂଦିନା ଚ କିମୁ ଜନନାଥମହାଦ୍ଭୁତଂ ନ ଵା ସ୍ଯାତ୍
ପବନ ଓ ନନ୍ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ମନୁଷ୍ୟମହାରାଜ, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଯଜ୍ଞପଵର୍ତମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ପଦାନି ଚେହ ଦତ୍ତାନି କିମର୍ଥଂ ପଦପଦ୍ଧତିଃ
ଭୀଷ୍ମ ପଚ୍ଛନ୍ତି: ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଏହି ପଦବିନ୍ୟାସ କିଏ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା?
କୃତା ଵୈ ଦେଵଦେଵେନ ତନ୍ମେ ଵଦ ମହାମତେ। କତମୋ ଦାନଵସ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦମିତୋତ୍ର ଵୈ
ଏହା ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା—ମହାବୁଦ୍ଧିଜନ, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କେଉଁ ଦାନବକୁ ଦମିଥିଲେ?
କୃତ୍ଵା ଵୈ ପଦଵିନ୍ଯାସଂ ତନ୍ମେ ଶଂସ ମହାମୁନେ। ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଵସତିର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈକୁଂଠେଽସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପଦବିନ୍ୟାସ କରି, ମହାମୁନି, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବା, ଏହି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନିବାସ ବିଷୟରେ।
ସ କଥଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ପଦନ୍ଯାସଂ ଚକାର ହ। ଦେଵଲୋକେଷୁ ଵୈ ଦେଵ ଦେଵାଃ ସେଂଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ କିପରି ମାନବ ଲୋକରେ ପଦ ରଖିଲେ? ଦେବଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ—
ତପସା ମହତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭକ୍ତା ଯେ ସତତଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଶ୍ରୀଵରାହସ୍ଯ ଵସତିର୍ମହର୍ଲ୍ଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ମହାତପସ୍ୱୀ ହୋଇ ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବରାହଙ୍କର ନିବାସ ମହର୍ଲୋକରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନୃସିଂହସ୍ଯ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ଜନଲୋକେ ମହାତ୍ମନଃ। ତ୍ରିଵିକ୍ରମସ୍ଯ ଵସତିସ୍ତପୋଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କର ନିବାସ ଜନଲୋକରେ ଏବଂ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କର ନିବାସ ତପୋଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଲୋକାନେତାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥଂ ଭୂମୌ ପଦଦ୍ଵଯମ୍। କ୍ଷେତ୍ରେ ପୈତାମହେ ଚାସ୍ମିନ୍ପୁଷ୍କରେ ଯଜ୍ଞପର୍ଵତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଛାଡି, ସେ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ପୈତୃକ କ୍ଷେତ୍ର ପୁଷ୍କରରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞପର୍ବତରେ ଦୁଇଟି ପଦ ରଖିଲେ?
ପଦାନି କୃତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିସ୍ତରାନ୍ମମ କୀର୍ତଯ। ଶ୍ରୁତେନ ସର୍ଵପାପସ୍ଯ ନାଶୋ ଵୈ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କିପରି ଏଠାରେ ପଦ ରଖିଥିଲେ ତାହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ସମ୍ଯକ୍ପୃଚ୍ଛସି ଭୋସ୍ତ୍ଵଂ ଯତ୍ସଂଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ସମାହିତଃ। ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପଦନ୍ଯାସଃ କୃତୋ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ଏବେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ପଦ ରଖିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ଶିଲାପର୍ଵତରୋଧସି। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଭୀଷ୍ମ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
କୃତଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସାଧନ ପାଇଁ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଷ୍ଣୁ ଶିଳାପର୍ବତର ଢାଳ ଉପରେ ଥିବା ଯଜ୍ଞପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ କୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ପୃଥିଵ୍ଯର୍ଥେ ପରଂତପ। ତ୍ରିଦିଵଂ ସର୍ଵମାନୀତଂ ଦାନଵୈର୍ବଲଵତ୍ତରୈଃ
ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ବଳଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦଳି ନେଇଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵଶମାନୀଯ ଜିତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ସଵାସଵାନ୍। ଦାନଵା ଯଜ୍ଞଭୋକ୍ତାରସ୍ତତ୍ରାସନ୍ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି, ଦାନବମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ସେମାନେ ବଳବାନ ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା ହୋଇଥିଲେ।
କୃତା ବାଷ୍କଲିନା ସର୍ଵେ ଦାନଵେନ ବଲୀଯସା। ଏଵଂଭୂତେ ତଦା ଲୋକେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ଏହି ସବୁ କାମ ବଳଶାଳୀ ବାଷ୍କଲି ଦାନବ କରିଥିଲେ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକରେ—
ପରମାର୍ତିଂ ଯଯୌ ଶକ୍ରୋ ନିରାଶୋ ଜୀଵିତେ କୃତଃ। ସ ବାଷ୍କଲିର୍ଦାନଵେଂଦ୍ରୋଽଵଧ୍ଯୋଯଂ ମମ ସଂଯୁଗେ
ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲେ: 'ଏହି ବାଷ୍କଲି ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ଅଜୟ।'
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦାନେନ ସର୍ଵେଷାଂ ତୁ ଦିଵୌକସାମ୍। ତଦହଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକେ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ।
ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଗତିରନ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଏଵଂ ଵିଚିଂତ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ
ମୁଁ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେବେଶ—
ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଭୀଷ୍ମ ଯତ୍ର ଦେଵଃ ପିତାମହଃ। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୃତସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦିଵୌକସୈଃ
ଭୀଷ୍ମ, ସେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଯେଉଁଠାରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚରଣ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜଗତଃ କାର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାମାପଦମୁତ୍ତମାମ୍। କିଂ ନ ଜାନାସି ଵୈ ଦେଵ ଯତୋ ନୋ ଭଯମାଗତମ୍
ସେ ଜଗତର ଦୁଃଖ ଓ ଉତ୍କଟ ବିପଦ ବିଷୟରେ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ଆମେ ଯାହା ପାଇଁ ଭୟଭୀତ, ତାହା କି ତୁମେ ଜାଣୁନାହାଁ?'
ଦୈତ୍ଯୈର୍ଯଦାହୃତଂ ସର୍ଵଂ ଵରଦାନାଚ୍ଚ ତେ ପ୍ରଭୋ। କଥିତଂ ଵୈ ମଯା ସର୍ଵଂ ବାଷ୍କଲେଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ଦଳି ନେଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା; ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା, ବାଷ୍କଲିଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ସହିତ, ତୁମକୁ କହିଛି।
କ୍ରିଯତାଂ ଚାଵିଲଂବେନ ପିତା ତ୍ଵଂ ନଃ ପିତାମହଃ। ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିଂତଯ ଦେଵେଶ ଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ଜଗତସ୍ତ୍ଵିହ
ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ହେ ପିତା, ଆମ ପିତାମହ; ହେ ଦେବେଶ, ଏଠାରେ ଜଗତର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବିବା।
ତେଷାଂ ଚ ପଶ୍ଯତାଂ କିଂଚିଚ୍ଛ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ। ନ ପ୍ରାଵର୍ତନ୍ତ ହାନିସ୍ତୁ ତୈରସ୍ମାକଂ ଦିନେଦିନେ
ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଶ୍ରୌତ, ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାମାନେ ଚାଲିନଥିଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମର କ୍ଷତି ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା।
ଯଥା ହି ପ୍ରାକୃତଃ କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ଵାର୍ଥମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଭାଷତେ। ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯସେ ତଥାସ୍ମାଭିର୍ନିରସ୍ତୋପକୃତୈଃ ସଦା
ଯେପରି ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନିଜ ଲାଭକୁ ଭାବି କଥା କହେ, ସେପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇଛୁ।
ଯଦ୍ଯେନୋପକୃତଂ ଯସ୍ଯ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ପୁନଃ। ଯୋ ନ ତସ୍ଯୋପକାରାଯ ତତ୍କରୋତି ଵୃଥା ମତିଃ
ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟରୁ ଉପକାର ପାଇଛି, ଏବଂ ସେ ଏହାକୁ ହଜାର ଗୁଣ ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଅକାର୍ଯ୍ୟକାରୀ।
ତସ୍ଯୋପକାରଦଗ୍ଧସ୍ଯ ନିସ୍ତ୍ରପସ୍ଯାସତଃ ପୁନଃ। ନରକେଷ୍ଵପି ସଂଵାସସ୍ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍କୃତକାରିଣଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଉପକାରରେ ଲଜ୍ଜା ନ ହୋଇ, ମିଥ୍ୟା ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରେ, ସେ ନରକରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।
ନୈତାଵତୈଵ ସାଧୁତ୍ଵଂ କୃତେ ଯାତୁ ପ୍ରତିକ୍ରିଯା। ସ୍ଵାର୍ଥୈକନିଷ୍ଠବୁଦ୍ଧୀନାମେତନ୍ନାପି ପ୍ରଵର୍ତତେ
କେବଳ ପ୍ରତିଦାନ କଲେ ମାତ୍ର ଭଲମଣିଷ ହେବାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏପରି କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯସ୍ଯ ନାଭଵତ୍ସ୍ଥାନଂ ଜଗତୋ ହ୍ଯତ୍ର ଦୁଃଖଦଂ। ଶତଧା ହୃଦଯଂ ଦୀର୍ଣଂ ତନ୍ନ ତୃପ୍ତିମୁପାଗତମ୍
ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ ଜଗତରେ ଯଦି କାହାର ସ୍ଥାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଶତ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵା ଯତ୍ର ଗଂତାସ୍ମି ନିମଗ୍ନାନୁଦ୍ଧରସ୍ଵ ନଃ। ଉପାଯକଥନେନାସ୍ଯ ଯେନ ତେଜଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯିବି, ଆମେ ଯେଉଁଠି ଡୁବିଯାଇଛୁ, ସେଠାରୁ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କିପରି ଚଳିତ ହେବ, ସେ ଉପାୟ କହିଦିଅ।