ଵ୍ରତାଂତେ ଶଯନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁତମ୍। ଉମାମହେଶ୍ଵରୌ ହୈମୌ ଵୃଷଭଂ ଚ ଗଵା ସହ
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଏକ ଶୟନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ହେମ ମୂର୍ତ୍ତି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱର, ଏକ ବୃଷ, ଏବଂ ଗାଁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଚ ଶଯନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍। ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵତ୍ସରଂ ତ୍ଵେକଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଚ କେଶଵମ୍
ଶୟନ ରଖି ଏହାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସହ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ପୂଜଯିତ୍ଵା ନରସ୍ତ୍ଵିହ। ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ମନସା ସମଭୀପ୍ସିତାନ୍
ଏଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପୁରୁଷ ଜଣେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଯଥାଶକ୍ତି ମିଥୁନାନ୍ଯଂବରାଦିଭିଃ। ଧାନ୍ଯାଲଙ୍କାରଗୋଦାନୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଧନସଞ୍ଚଯୈଃ
ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଧାନ୍ୟ, ଆଳଙ୍କାର, ଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତଶାଠଯେନ ରହିତଃ ପୂଜଯେଦ୍ଗତଵିସ୍ମଯଃ। ଏଵଂ କରୋତି ଯଃ ସମ୍ଯକ୍ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତମ୍1.29.
ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ ନ ରଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନ କରି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ଏହି ଶୌଭାଗ୍ୟ ଶୟନ ବ୍ରତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରେ—
ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ପଦଂ ଵା ନିତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ। ଫଲସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଚ ତ୍ଯାଗମେତତ୍କୁର୍ଵନ୍ସମାଚରେତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ କିମ୍ବା ଚିରକାଳ ଏକ ସ୍ଥିତିରେ ରହେ; ଏହା କରି, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଶଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିମାସଂ ନରାଧିପ। ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯରୂପୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ସେ ପ୍ରତିମାସେ ଯଶ ଓ କୀର୍ତି ପାଇଥାଏ, ରାଜା; ଶୌଭାଗ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ରୂପ, ପୋଷାକ, ଆଳଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।
ନ ଵିଯୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନପ୍ରଦଃ। ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଶୌଭାଗ୍ୟ ଶୟନ ଦେଇଥାଏ, ସେ କେବେ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ରାଜା; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କରେ—
କରୋତି ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟୌ ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ। ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଵସେତ୍ସମ୍ଯକ୍ଯାଵତ୍କଲ୍ପାଯୁତଂ ନରଃ
ସପ୍ତ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟ ବର୍ଷ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କଳ୍ପ ଅୟୁତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୋଇ ରହେ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକମଥାସାଦ୍ଯ ଶିଵଲୋକଗତସ୍ତଥା। ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵା ନରେଶ୍ଵର
ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶିବ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ଯେଉଁ ଜନାନୀ କିମ୍ବା କୁମାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ରାଜା—
ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା। ଶୃଣୁଯାଦପି ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦଥଵା ମତିମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଲାଡ଼ିଆ ହୋଇ ଏହି ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ମନ ଦିଏ—
ସୋପି ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚିରଂ ଵସେତ୍। ଇଦମିହ ମଦନେନ ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟଂ ଶତଧନୁଷା ଚ କୃତଂ ନରେଣ ତଦ୍ଵତ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହେ; ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ମଦନ ଓ ଶତଧନୁ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା, ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କୃତମଥ ପଵନେନ ନଂଦିନା ଚ କିମୁ ଜନନାଥମହାଦ୍ଭୁତଂ ନ ଵା ସ୍ଯାତ୍
ପବନ ଓ ନନ୍ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ମନୁଷ୍ୟମହାରାଜ, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଯଜ୍ଞପଵର୍ତମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ପଦାନି ଚେହ ଦତ୍ତାନି କିମର୍ଥଂ ପଦପଦ୍ଧତିଃ
ଭୀଷ୍ମ ପଚ୍ଛନ୍ତି: ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଏହି ପଦବିନ୍ୟାସ କିଏ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା?
କୃତା ଵୈ ଦେଵଦେଵେନ ତନ୍ମେ ଵଦ ମହାମତେ। କତମୋ ଦାନଵସ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦମିତୋତ୍ର ଵୈ
ଏହା ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା—ମହାବୁଦ୍ଧିଜନ, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କେଉଁ ଦାନବକୁ ଦମିଥିଲେ?
କୃତ୍ଵା ଵୈ ପଦଵିନ୍ଯାସଂ ତନ୍ମେ ଶଂସ ମହାମୁନେ। ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଵସତିର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈକୁଂଠେଽସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପଦବିନ୍ୟାସ କରି, ମହାମୁନି, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବା, ଏହି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନିବାସ ବିଷୟରେ।
ସ କଥଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ପଦନ୍ଯାସଂ ଚକାର ହ। ଦେଵଲୋକେଷୁ ଵୈ ଦେଵ ଦେଵାଃ ସେଂଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ କିପରି ମାନବ ଲୋକରେ ପଦ ରଖିଲେ? ଦେବଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ—
ତପସା ମହତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭକ୍ତା ଯେ ସତତଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଶ୍ରୀଵରାହସ୍ଯ ଵସତିର୍ମହର୍ଲ୍ଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ମହାତପସ୍ୱୀ ହୋଇ ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବରାହଙ୍କର ନିବାସ ମହର୍ଲୋକରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନୃସିଂହସ୍ଯ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ଜନଲୋକେ ମହାତ୍ମନଃ। ତ୍ରିଵିକ୍ରମସ୍ଯ ଵସତିସ୍ତପୋଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କର ନିବାସ ଜନଲୋକରେ ଏବଂ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କର ନିବାସ ତପୋଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଲୋକାନେତାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥଂ ଭୂମୌ ପଦଦ୍ଵଯମ୍। କ୍ଷେତ୍ରେ ପୈତାମହେ ଚାସ୍ମିନ୍ପୁଷ୍କରେ ଯଜ୍ଞପର୍ଵତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଛାଡି, ସେ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ପୈତୃକ କ୍ଷେତ୍ର ପୁଷ୍କରରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞପର୍ବତରେ ଦୁଇଟି ପଦ ରଖିଲେ?
ପଦାନି କୃତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିସ୍ତରାନ୍ମମ କୀର୍ତଯ। ଶ୍ରୁତେନ ସର୍ଵପାପସ୍ଯ ନାଶୋ ଵୈ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କିପରି ଏଠାରେ ପଦ ରଖିଥିଲେ ତାହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ସମ୍ଯକ୍ପୃଚ୍ଛସି ଭୋସ୍ତ୍ଵଂ ଯତ୍ସଂଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ସମାହିତଃ। ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପଦନ୍ଯାସଃ କୃତୋ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ଏବେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ପଦ ରଖିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ଶିଲାପର୍ଵତରୋଧସି। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଭୀଷ୍ମ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
କୃତଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସାଧନ ପାଇଁ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଷ୍ଣୁ ଶିଳାପର୍ବତର ଢାଳ ଉପରେ ଥିବା ଯଜ୍ଞପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ କୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ପୃଥିଵ୍ଯର୍ଥେ ପରଂତପ। ତ୍ରିଦିଵଂ ସର୍ଵମାନୀତଂ ଦାନଵୈର୍ବଲଵତ୍ତରୈଃ
ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ବଳଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦଳି ନେଇଥିଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵଶମାନୀଯ ଜିତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ସଵାସଵାନ୍। ଦାନଵା ଯଜ୍ଞଭୋକ୍ତାରସ୍ତତ୍ରାସନ୍ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି, ଦାନବମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ସେମାନେ ବଳବାନ ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା ହୋଇଥିଲେ।
କୃତା ବାଷ୍କଲିନା ସର୍ଵେ ଦାନଵେନ ବଲୀଯସା। ଏଵଂଭୂତେ ତଦା ଲୋକେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ଏହି ସବୁ କାମ ବଳଶାଳୀ ବାଷ୍କଲି ଦାନବ କରିଥିଲେ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକରେ—
ପରମାର୍ତିଂ ଯଯୌ ଶକ୍ରୋ ନିରାଶୋ ଜୀଵିତେ କୃତଃ। ସ ବାଷ୍କଲିର୍ଦାନଵେଂଦ୍ରୋଽଵଧ୍ଯୋଯଂ ମମ ସଂଯୁଗେ
ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲେ: 'ଏହି ବାଷ୍କଲି ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ଅଜୟ।'
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦାନେନ ସର୍ଵେଷାଂ ତୁ ଦିଵୌକସାମ୍। ତଦହଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକେ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ।
ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଗତିରନ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଏଵଂ ଵିଚିଂତ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ
ମୁଁ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେବେଶ—
ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଭୀଷ୍ମ ଯତ୍ର ଦେଵଃ ପିତାମହଃ। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୃତସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦିଵୌକସୈଃ
ଭୀଷ୍ମ, ସେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଯେଉଁଠାରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚରଣ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ।