ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମଂଦାରକୁସୁମଂ ବିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ଶୁଚୌ ସ୍ମୃତମ୍। ଶ୍ରାଵଣେ ଦଧିସଂପ୍ରାଶ୍ଯଂ ନଭସ୍ଯେ ତୁ କୁଶୋଦକମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ବେଳପତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଶ୍ରାବଣରେ ଦହି ଖାଇବା ଉଚିତ୍; ଭାଦ୍ରବରେ କୁଶ ଦଳ ମିଶିତ ପାଣି।
କ୍ଷୀରଂ ଚାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି କାର୍ତ୍ତିକେ ପୃଷଦାଜ୍ଯକମ୍। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ତୁ ଗୋମୂତ୍ରଂ ପୌଷେ ସଂପ୍ରାଶଯେଦ୍ଘୃତମ୍
ଆଶ୍ୱିନରେ ଖୀର; କାର୍ତ୍ତିକରେ ଦହିର ଘିଅ; ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଗୋମୂତ୍ର; ପୌଷରେ ଘିଅ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ମାଘେ କୃଷ୍ଣତିଲାଂସ୍ତଦ୍ଵତ୍ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ଚ ଫାଲ୍ଗୁନେ। ଲଲିତା ଵିଜଯା ଭଦ୍ରା ଭଵାନୀ କୁମୁଦା ଶିଵା
ମାଘରେ କଳା ତିଳ ଏବଂ ଫାଲ୍ଗୁନରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଲଳିତା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ଭବାନୀ, କୁମୁଦା, ଶିବା—
ଵାସୁଦେଵୀ ତଥା ଗୌରୀ ମଂଗଲା କମଲା ସତୀ। ଉମା ଚ ଦାନକାଲେ ତୁ ପ୍ରୀଯତାମିତି କୀର୍ତ୍ତଯେତ୍
ବାସୁଦେବୀ, ଗୌରୀ, ମଙ୍ଗଳା, କମଳା, ସତୀ ଓ ଉମା—ଦାନ ସମୟରେ 'ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶେ ମାସି ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣମର୍ଚଯେତ୍। ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଭର୍ତ୍ରା ସାର୍ଧମଥାର୍ଚଯେତ୍
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମତସ୍ତଦ୍ଵତ୍ସପତ୍ନୀକଃ ପିତାମହଃ। ଉପାସନୀଯୋ ଵିଦୁଷା ପରତ୍ରା ଭୀତିମିଚ୍ଛତା
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ପରଲୋକରେ ଭୟ ନ ଚାହେଁ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପିତାମହଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକଂ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା। ମଲ୍ଲିକାଶୋକକମଲଂ କଦଂବୋତ୍ପଲଚଂପକମ୍
ସୌଭାଗ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ଦେବା ଉଚିତ୍—ମଲ୍ଲିକା, ଅଶୋକ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ, ଉତ୍ପଳ ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ।
କୁବ୍ଜକଂ କରଵୀରଂ ଚ ବାଣମମ୍ଲାନପଂକଜମ୍। ସିଂଦୁଵାରଂ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ମାସେଷୁ କୁସୁମଂ ସ୍ମୃତମ୍
କୁବ୍ଜକ, କରବୀର, ବାଣ, ତରୁଣ ପଦ୍ମ ଓ ସିନ୍ଦୁବାର—ଏହି ସମସ୍ତ ଫୁଲ ସମସ୍ତ ମାସରେ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଜପାକୁସୁଂଭକୁସୁମଂ ମାଲତୀ ଶତପତ୍ରିକା। ଯଥାଲାଭଂ ପ୍ରଶସ୍ତାନି କରଵୀରଂ ଚ ସର୍ଵଦା
ଜବା, କୁସୁମ୍ଭା, ମାଲତୀ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ; କରବୀର ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ସମୟ ସାପେକ୍ଷ ଭଲ।
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦୁପୋଷ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ନରଃ। ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ନକ୍ତଂ କୁମାରୀ ଚ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ
ଏଭଳି, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଷ, ଜନାନୀ କିମ୍ବା କୁମାରୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରି, ରାତିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତାଂତେ ଶଯନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁତମ୍। ଉମାମହେଶ୍ଵରୌ ହୈମୌ ଵୃଷଭଂ ଚ ଗଵା ସହ
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଏକ ଶୟନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ହେମ ମୂର୍ତ୍ତି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱର, ଏକ ବୃଷ, ଏବଂ ଗାଁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଚ ଶଯନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍। ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵତ୍ସରଂ ତ୍ଵେକଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଚ କେଶଵମ୍
ଶୟନ ରଖି ଏହାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସହ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ପୂଜଯିତ୍ଵା ନରସ୍ତ୍ଵିହ। ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ମନସା ସମଭୀପ୍ସିତାନ୍
ଏଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପୁରୁଷ ଜଣେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଯଥାଶକ୍ତି ମିଥୁନାନ୍ଯଂବରାଦିଭିଃ। ଧାନ୍ଯାଲଙ୍କାରଗୋଦାନୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଧନସଞ୍ଚଯୈଃ
ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଧାନ୍ୟ, ଆଳଙ୍କାର, ଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତଶାଠଯେନ ରହିତଃ ପୂଜଯେଦ୍ଗତଵିସ୍ମଯଃ। ଏଵଂ କରୋତି ଯଃ ସମ୍ଯକ୍ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତମ୍1.29.
ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ ନ ରଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନ କରି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ଏହି ଶୌଭାଗ୍ୟ ଶୟନ ବ୍ରତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରେ—
ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ପଦଂ ଵା ନିତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ। ଫଲସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଚ ତ୍ଯାଗମେତତ୍କୁର୍ଵନ୍ସମାଚରେତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ କିମ୍ବା ଚିରକାଳ ଏକ ସ୍ଥିତିରେ ରହେ; ଏହା କରି, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଶଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିମାସଂ ନରାଧିପ। ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯରୂପୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ସେ ପ୍ରତିମାସେ ଯଶ ଓ କୀର୍ତି ପାଇଥାଏ, ରାଜା; ଶୌଭାଗ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ରୂପ, ପୋଷାକ, ଆଳଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାଏ।
ନ ଵିଯୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନପ୍ରଦଃ। ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଶୌଭାଗ୍ୟ ଶୟନ ଦେଇଥାଏ, ସେ କେବେ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ରାଜା; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କରେ—
କରୋତି ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟୌ ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ। ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଵସେତ୍ସମ୍ଯକ୍ଯାଵତ୍କଲ୍ପାଯୁତଂ ନରଃ
ସପ୍ତ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟ ବର୍ଷ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କଳ୍ପ ଅୟୁତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୋଇ ରହେ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକମଥାସାଦ୍ଯ ଶିଵଲୋକଗତସ୍ତଥା। ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵା ନରେଶ୍ଵର
ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶିବ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ଯେଉଁ ଜନାନୀ କିମ୍ବା କୁମାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ରାଜା—
ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା। ଶୃଣୁଯାଦପି ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦଥଵା ମତିମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଲାଡ଼ିଆ ହୋଇ ଏହି ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ମନ ଦିଏ—
ସୋପି ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚିରଂ ଵସେତ୍। ଇଦମିହ ମଦନେନ ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟଂ ଶତଧନୁଷା ଚ କୃତଂ ନରେଣ ତଦ୍ଵତ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହେ; ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ମଦନ ଓ ଶତଧନୁ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା, ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କୃତମଥ ପଵନେନ ନଂଦିନା ଚ କିମୁ ଜନନାଥମହାଦ୍ଭୁତଂ ନ ଵା ସ୍ଯାତ୍
ପବନ ଓ ନନ୍ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ମନୁଷ୍ୟମହାରାଜ, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଯଜ୍ଞପଵର୍ତମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ପଦାନି ଚେହ ଦତ୍ତାନି କିମର୍ଥଂ ପଦପଦ୍ଧତିଃ
ଭୀଷ୍ମ ପଚ୍ଛନ୍ତି: ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଏହି ପଦବିନ୍ୟାସ କିଏ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା?
କୃତା ଵୈ ଦେଵଦେଵେନ ତନ୍ମେ ଵଦ ମହାମତେ। କତମୋ ଦାନଵସ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦମିତୋତ୍ର ଵୈ
ଏହା ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା—ମହାବୁଦ୍ଧିଜନ, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କେଉଁ ଦାନବକୁ ଦମିଥିଲେ?
କୃତ୍ଵା ଵୈ ପଦଵିନ୍ଯାସଂ ତନ୍ମେ ଶଂସ ମହାମୁନେ। ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ଵସତିର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈକୁଂଠେଽସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପଦବିନ୍ୟାସ କରି, ମହାମୁନି, ମୋତେ କହ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବା, ଏହି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ନିବାସ ବିଷୟରେ।
ସ କଥଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ପଦନ୍ଯାସଂ ଚକାର ହ। ଦେଵଲୋକେଷୁ ଵୈ ଦେଵ ଦେଵାଃ ସେଂଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ କିପରି ମାନବ ଲୋକରେ ପଦ ରଖିଲେ? ଦେବଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ—
ତପସା ମହତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭକ୍ତା ଯେ ସତତଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଶ୍ରୀଵରାହସ୍ଯ ଵସତିର୍ମହର୍ଲ୍ଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ମହାତପସ୍ୱୀ ହୋଇ ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବରାହଙ୍କର ନିବାସ ମହର୍ଲୋକରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନୃସିଂହସ୍ଯ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ଜନଲୋକେ ମହାତ୍ମନଃ। ତ୍ରିଵିକ୍ରମସ୍ଯ ଵସତିସ୍ତପୋଲୋକେ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କର ନିବାସ ଜନଲୋକରେ ଏବଂ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କର ନିବାସ ତପୋଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଲୋକାନେତାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥଂ ଭୂମୌ ପଦଦ୍ଵଯମ୍। କ୍ଷେତ୍ରେ ପୈତାମହେ ଚାସ୍ମିନ୍ପୁଷ୍କରେ ଯଜ୍ଞପର୍ଵତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଛାଡି, ସେ କିପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ପୈତୃକ କ୍ଷେତ୍ର ପୁଷ୍କରରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞପର୍ବତରେ ଦୁଇଟି ପଦ ରଖିଲେ?