ଯଦ୍ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୌଭାଗ୍ଯମାସ୍ଥିତମ୍। ରସରୂପଂ ନ ତଦ୍ଯାଵଦାପ୍ନୋତି ଵସୁଧାତଲେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ସେଇ ସୌଭାଗ୍ୟ ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସରୂପ ନେଇନଥିଲା।
ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତମଂତରିକ୍ଷାତ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ଦକ୍ଷେଣ ପୀତମାତ୍ରଂ ତଦ୍ରୂପଲାଵଣ୍ଯକାରକମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଡକ୍ଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ଏହାକୁ ଆକାଶରୁ ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ପିଇଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଲାଭଣ୍ୟ ହେବାର କାରଣ ହେଲା।
ବଲଂତେଜୋମହଜ୍ଜାତଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଶେଷଂ ଯଦପତଦ୍ଭୂମାଵଷ୍ଟଧା ତଦ୍ଵ୍ଯଜାଯତ
ଦକ୍ଷ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଶେଷ ରୂପେ ଉପଜିଲା, ଏହି ଶେଷରୁ ଆଠ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା।
ତତସ୍ତ୍ଵୋଷଧଯୋ ଜାତାଃ ସପ୍ତ ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିକାଃ। ଇକ୍ଷଵସ୍ତରୁରାଜଶ୍ଚ ନିଷ୍ପଵାଵଶ୍ଶାଲିଧାନ୍ଯକମ୍
ତାପରେ ସାତିଟି ଶୁଭ ଔଷଧି ଜନ୍ମିଲା: ଇଖୁ, ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ରାଜା, ନିଷ୍ପବ, ଶାଳି ଧାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ।
ଵିକାରଵଚ୍ଚ ଗୋକ୍ଷୀରଂ କୁସୁଂଭଂ କୁସୁମଂ ତଥା। ଲଵଣଂ ଚାଷ୍ଟମଂ ତଦ୍ଵତ୍ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକମୁଚ୍ଯତେ
ଏହା ସହିତ, ଗାଈର ଦୁଧ, କୁସୁମ୍ଭ ଓ ଫୁଲ, ଏବଂ ଆଠମ ଭାବେ ଲୁଣ ଉପଜିଲା; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୀତଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଣ ଯୋଗଜ୍ଞାନଵିଦା ପୁରା। ଦୁହିତା ସାଭଵତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯା ସତୀତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଯାହାକି ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପିଇଥିଲେ, ସେହିଠାରୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାକୁ ସତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଲୋକାନତୀତ୍ଯ ଲାଲିତ୍ଯାଲ୍ଲଲିତା ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀଂ ଦେଵୀମୁପଯେମେ ପିନାକଧୃତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାଉଁଥିବା ଲାଲିତ୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଲଳିତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତିନି ଲୋକର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ତ୍ରିଵିଶ୍ଵସୌଭାଗ୍ଯମଯୀଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦାମ୍। ତାମାରାଧ୍ଯ ପୁମାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନାରୀ ଵା କିଂ ନ ଵିଂଦତି
ସେ ତିନି ଜଗତର ସମ୍ପଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଭୋଗ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ କିଏ ନାହିଁ ଯିଏ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଉନଥାଏ?
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥମାରାଧନଂ ତସ୍ଯା ଲଲିତାଯା ମୁନେ ଵଦ। ଯଦ୍ଵିଧାନଂ ଚ ଜଗତଃ ଶାଂତଯେ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: ମୁନି, ଏହି ଲଳିତାଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବା ଯାଉଚି, ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ଜଗତର ଶାନ୍ତି ହୁଏ, ମୋତେ କହ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଵସଂତମାସମାସାଦ୍ଯ ତୃତୀଯାଯାଂ ଜନପ୍ରିଯଃ। ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତିଲୈଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବସନ୍ତ ମାସ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଦିନ ଯାହା ଲୋକମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେ ଦିନ ପ୍ରଭାତରେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମିନ୍ନହନି ସା ଦେଵୀ କିଲ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନା ସତୀ। ପାଣିଗ୍ରହଣିକୈର୍ମଂତ୍ରୈରୁଦୂଢା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେହି ଦିନ, ଶୁଭ ରୂପବତୀ ସତୀ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମାଙ୍କ ସହ ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିବାହିତ ହେଲେ।
ତଯା ସହୈଵ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ତୃତୀଯାଯାମଥାର୍ଚଯେତ୍। ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଦୀପୈର୍ଧୂପୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯସଂଯୁତୈଃ
ତୃତୀୟା ଦିନ, ତାଙ୍କ ସହ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଦୀପ, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିମାଂ ପଂଚଗଵ୍ଯେନ ତଥା ଗଂଧୋଦକେନ ଚ। ସ୍ନାପଯିତ୍ଵାର୍ଚଯେଦ୍ଗୌରୀମିଂଦୁଶେଖରସଂଯୁତାମ୍
ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳରେ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନମୋସ୍ତୁ ପାଟଲାଯୈ ତୁ ପାଦୌ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ। ଶିଵାଯେତି ଚ ସଂକୀର୍ତ୍ଯ ଜଯାଯୈ ଗୁଲ୍ଫଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ପାଟଳାଙ୍କୁ, ଦେବୀ ଓ ଶିବଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; 'ଶିବାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଇ ଗୁଲ୍ଫରେ ଜୟାଙ୍କୁ ନମନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ର୍ଯଂବକାଯେତି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵାନ୍ଯୈ ଜଂଘଯୋର୍ଯୁଗମ୍। ଶିରୋ ରୁଦ୍ରେଶ୍ଵରାଯେତି ଵିଜଯାଯୈ ଚ ଜାନୁନୀ
'ତ୍ରୟମ୍ବକାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, 'ଭବାନ୍ୟାଇ' ଦୁଇ ଜଂଘାରେ, 'ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱରାୟ' ମୁଣ୍ଡରେ, ଏବଂ 'ବିଜୟାୟ' ଦୁଇ ହାଟୁରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସଂକୀର୍ତ୍ଯ ହରିକେଶାଯ ତଥୋରୁଵରଦେ ନମଃ। ଈଶାଯେତି କଟିଂ ରତ୍ଯୈ ଶଂକରାଯେତି ଶଂକରମ୍
'ହରିକେଶାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉରୁକୁ, 'ବରଦେ' ନମସ୍କାର କରି, 'ଈଶାୟ' କଟିକୁ, 'ରତି' ଓ 'ଶଙ୍କରାୟ' ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
କୁକ୍ଷିଦ୍ଵଯଂ ଚ କୋଟଵ୍ଯୈ ଶୂଲିନଂ ଶୂଲପାଣଯେ। ମଂଗଲାଯୈ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମୁଦରଂ ଚାଭିଭୂଜଯେତ୍
ଦୁଇ ପାଶ୍ୱରେ କୋଟବୀଙ୍କୁ, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ, ଏବଂ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ଉଦରରେ 'ନମସ୍କାର' କହି ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମୋ ରୁଦ୍ରମୀଶାନ୍ଯୈ ଚ କୁଚଦ୍ଵଯମ୍। ଶିଵଂ ଵେଦାତ୍ମନେ ତଦ୍ଵଦ୍ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯୈ କଂଠମର୍ଚଯେତ୍
'ସର୍ବାତ୍ମନେ' ନମସ୍କାର, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇ ଅଂଶରେ ଈଶାନୀଙ୍କୁ, ଶିବଙ୍କୁ ଯିଏ ବେଦର ଆତ୍ମା, ଏହିପରି ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଣ୍ଠରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାଯ ଵିଶ୍ଵେଶମନଂତାଯୈ କରଦ୍ଵଯମ୍। ତ୍ରିଲୋଚନାଯେତି ହରଂ ବାହୂ କାଲାନଲପ୍ରିଯେ
'ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାୟ' ବୋଲି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଦୁଇ ହାତରେ ଅନନ୍ତାଙ୍କୁ, 'ତ୍ରିଲୋଚନାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହରଙ୍କୁ, କାଳାଗ୍ନିର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ବାହୁରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସୌଭାଗ୍ଯଭଵନାଯେତି ଭୂଷଣାନି ସଦାର୍ଚଯେତ୍। ସ୍ଵାହାସ୍ଵଧାଯୈ ଚ ମୁଖମୀଶ୍ଵରାଯେତି ଶୂଲିନମ୍
'ସୌଭାଗ୍ୟଭବନାୟ' ବୋଲି ଭୂଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ; 'ସ୍ୱାହା' ଓ 'ସ୍ୱଧା' ମୁଖରେ, 'ଈଶ୍ୱରାୟ' ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଅଶୋକଵନଵାସିନ୍ଯୈ ପୂଜ୍ଯାଵୋଷ୍ଠୌ ଚ ଭୂତିଦୌ। ସ୍ଥାଣଵେ ଚ ହରଂ ତଦ୍ଵଦାସ୍ଯଂ ଚଂଦ୍ରମୁଖପ୍ରିଯେ
ଅଶୋକବନରେ ବସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ଯିଏଙ୍କର ଠোঁଟ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଭାବେ, ଷ୍ଠାଣୁ ଓ ହରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମୁହଁକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମୋର୍ଧନାରୀଶହରମସିତାଂଗୀତି ନାସିକାମ୍। ନମ ଉଗ୍ରାଯ ଲୋକେଶଂ ଲଲିତେତି ପୁନର୍ଭ୍ରୁଵୌ
ନାକ ପାଇଁ ନାରୀଶ୍ୱର ଓ ହରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; କଳା ଦେହୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଭୃକୁଟି ପାଇଁ ଉଗ୍ର, ଲୋକନାଥ ଓ ଲଳିତାଙ୍କୁ ପୁଣି ନମସ୍କାର କର।
ଶର୍ଵାଯ ପୁରହର୍ତ୍ତାରଂ ଵାସୁଦେଵ୍ଯୈ ତଥାଲକମ୍। ନମଃ ଶ୍ରୀକଂଠନାଥାଯ ଶିଵକେଶାଂସ୍ତଥାର୍ଚଯେତ୍
ନଗର ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଶର୍ବଙ୍କୁ ଓ ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ଚୁଲି ପାଇଁ ନମସ୍କାର କର। ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଚୁଲିକୁ ପୂଜା କର।
ଭୀମୋଗ୍ରଭୀମରୂପିଣ୍ଯୈ ଶିରଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ। ହରମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକମଗ୍ରତଃ
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର କର। ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ପାଠ କର।
ସ୍ଥାପଯେତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧନିଷ୍ପାଵାନ୍କୁସୁଂଭକ୍ଷୀରଜୀରକମ୍। ତରୁରାଜେକ୍ଷୁଲଵଣଂ କୁସ୍ତୁଂବୁରୁମଥାଷ୍ଟମମ୍
ସ୍ନିଗ୍ଧ ନିଷ୍ପାବ, କୁସୁମ୍ଭ, ଖୀର, ଜୀରା, ତରୁ, ରାଜକ୍ଷବ, ଲୁଣ, ଧନିଆ ଏବଂ ଅଠମ ମଥା ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଦଦ୍ଯାତ୍ସୌଭାଗ୍ଯକୃଦ୍ଯସ୍ମାତ୍ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକମିତ୍ଯୁତ। ଏଵଂନିଵେଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମଗ୍ରତଃ ଶିଵଯୋଃ ପୁନଃ
ଏହି ଅଠଟି ଉପଚାରକୁ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଚୈତ୍ରେ ଶୃଂଗାଟକାନ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପେଦ୍ଭୂମାଵରିଂଦମ। ପୁନଃ ପ୍ରଭାତେ ଚ ତଥା କୃତସ୍ନାନଜପଃ ଶୁଚିଃ
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଶୃଙ୍ଗାଟକ ଖାଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍, ହେ କମଳଜ। ପରେ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ଦରକାର।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଦାଂପତ୍ଯଂ ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଂ ଵିଭୂଷଣୈଃ। ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକସଂଯୁକ୍ତ ସୌଵର୍ଣଂ ପ୍ରତିମାଦ୍ଵଯମ୍
ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ସହିତ ସୁନାର ଦୁଇଟି ପ୍ରତିମା ଦେବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରୀଯତାଂ ମେତ୍ର ଲଲିତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍। ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍ତୃତୀଯାଯାଂ ସଦା ନୃପ
ଲଳିତା ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ—ଏଭଳି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ପ୍ରତିବଛର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍, ହେ ରାଜନ।
ପ୍ରାଶନେ ଦାନମଂତ୍ରେ ଚ ଵିଶେଷୋଯଂ ନିବୋଧ ମେ। ଗୋଶୃଂଗାଂବୁ ମଧୌ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵୈଶାଖେ ଗୋମଯଂ ପୁନଃ
ଭୋଜନ ଓ ଦାନ ସମୟରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଅଛି—ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଚୈତ୍ରରେ ଗାଈର ଶିଙ୍ଗର ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ୍; ବୈଶାଖରେ ଗୋମୟ।