ସୌଵର୍ଣୌ କୂର୍ମମକରୌ ରାଜତୌ ମତ୍ସ୍ଯଡୁଣ୍ଡୁଭୌ। ତାମ୍ରୌ କୁଂଭୀରମଂଡୂକା ଵାଯସଃ ଶିଂଶୁମାରକଃ
ସୁନାର କୁମ୍ଭୀର ଓ କଚ୍ଛପ, ଚାଁଦିର ମାଛ ଓ ଢୋଳ, ତାମାର ଘଡ଼ା, ବାଙ୍ଗ, କାଉଁ ଓ ଶିଶୁମାର ଦେବା ଦରକାର।
ଏଵମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମାଦାଵେଵ ଵିଶାଂପତେ। ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଂଗଂଧାନୁଲେପନଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆରମ୍ଭରେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜମାନ ଧଳା ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵୌଷଧ୍ଯୁଦକୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ନାପିତୋ ଵେଦପାରଗୈଃ। ଯଜମାନଃ ସପତ୍ନୀକଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ
ବେଦ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ମିଶିତ ଜଳରେ ଯଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି। ଯଜମାନ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ଥାନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଯାଗମଂଡପମ୍। ତତୋ ମଂଗଲଶବ୍ଦେନ ଭେରୀଣାଂ ନିଃସ୍ଵନେନ ଚ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଖି, ଯଜମାନ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତାପରେ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ରଜସା ମଂଡଲଂ କୁର୍ଯାତ୍ପଂଚଵର୍ଣେନ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଷୋଡଶାରଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ପଦ୍ମଗର୍ଭଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍
ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଞ୍ଚରଙ୍ଗ ଗୁଧିକାରେ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଷୋଡଶାର ଚକ୍ର, ଚାରିମୁଖ ଓ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ଚତୁରଶ୍ରଂ ତୁ ପରିତୋ ଵୃତ୍ତଂ ମଧ୍ଯେ ସୁଶୋଭନମ୍। ଵେଦ୍ଯାଶ୍ଚୋପରିତଃ କୃତ୍ଵା ଗ୍ରହାନ୍ଲୋକପତୀଂସ୍ତତଃ
ଚାରିପଟେ ଚତୁରସ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦି ଉପରେ ଗ୍ରହ ଓ ଲୋକପାଳମାନେକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।
ସଂନ୍ଯସେନ୍ମଂତ୍ରତଃ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଦିକ୍ଷୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ। କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେନ୍ମଧ୍ଯେ ଵାରୁଣଂ ମଂତ୍ରମାଶ୍ରିତମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍। ମଧ୍ୟରେ ବାରୁଣୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା କଳଶ ରଖିବା ଦରକାର।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଶିଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ବୁଧଃ। ଵିନାଯକଂ ଚ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ କମଲାମଂବିକାଂ ତଥା
ସେଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ବିନାୟକ, କମଳା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।
ଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଭୂତଗ୍ରାମଂ ନ୍ଯସେତ୍ତତଃ। ପୁଷ୍ପଭକ୍ଷ୍ଯଫଲୈର୍ଯୁକ୍ତମେଵଂ କୃତ୍ଵାଧିଵାସନମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ପରେ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳ ସହିତ ବସାଇ ଏଭଳି ଅଧିବାସ କରିବା ଦରକାର।
କୁଂଭାଂଶ୍ଚ ରତ୍ନଗର୍ଭାଂସ୍ତାନ୍ଵାସୋଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟଯେତ୍। ପୁଷ୍ପଗଂଧୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଦ୍ଵାରପାଲାନ୍ସମଂତତଃ
ମଣିରେ ଭରିଥିବା କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱାରପାଳମାନେକୁ ଚାରିପଟେ ପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଦରକାର।
ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମିତି ତାନ୍ବ୍ରୂଯାଦାଚାର୍ଯମଭିପୂଜଯେତ୍। ବହ୍ଵୃଚୌ ପୂର୍ଵତଃ ସ୍ଥାପ୍ଯୌ ଦକ୍ଷିଣେନ ଯଜୁର୍ଵିଦୌ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିବେ, 'ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ।
ସାମଗୌ ପଶ୍ଚିମେ ସ୍ଥାପ୍ଯାଵୁତ୍ତରେଣ ଅଥର୍ଵଣୌ। ଉଦଙ୍ମୁଖୋ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଜମାନ ଉପାଵିଶେତ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସାମବେଦ ପାଠକମାନେ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ। ଯଜମାନ ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ବସି, ମୁହଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରଖିବେ।
ଯଜଧ୍ଵମିତି ତାନ୍ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯାଜକାନ୍ପୁନରେଵ ତାନ୍। ଉତ୍କୃଷ୍ଟମଂତ୍ରଜାପ୍ଯେନ ତିଷ୍ଠଧ୍ଵମିତି ଜାପକାନ୍
ସେ ପୁଣି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ 'ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବେ। ମନ୍ତ୍ର ପାଠକମାନେଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ 'ଠିଆ ରୁହନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବେ।
ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସଂଧୁକ୍ଷ୍ଯାଗ୍ନିଂ ସମଂତ୍ରଵିତ୍। ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀର୍ମଂତ୍ରୈରାଜ୍ଯଂ ଚ ସମିଧସ୍ତଥା
ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଜାଳାଇବେ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଘୃତ ଓ କାଠ ଆହୁତି ଦେବେ।
ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିଶ୍ଚୈଵ ହୋତଵ୍ଯଂ ଵାରୁଣୈରେଵ ସର୍ଵତଃ। ଗ୍ରହେଭ୍ଯୋ ଵିଧିଵଦ୍ଧୁତ୍ଵା ତଥେଂଦ୍ରାଯେଶ୍ଵରାଯ ଚ
ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାରୁଣ ପୁରୋହିତମାନେ ଆହୁତି ଦେବେ। ଗ୍ରହମାନେ ପାଇଁ ବିଧିମତ ଭାବେ ଆହୁତି ଦେଇ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହୁତି ଦେବେ।
ମରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ ଲୋକପାଲେଭ୍ଯୋ ଵିଧିଵଦ୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣେ। ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ପାଵମାନଂ ଚ ମଂଗଲମ୍
ମରୁତମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତ, ରୌଦ୍ର ସୂକ୍ତ, ପାବମାନ ସୂକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଜପେଚ୍ଚ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ପୂର୍ଵତୋ ବହ୍ଵୃଚଃ ପୃଥକ୍। ଶାକ୍ରଂ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ସୌମ୍ଯଂ ଚ କୌଶ୍ମାଂଡଂ ଜାତଵେଦସମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକ ଅଲଗା ଭାବରେ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ଶାକ୍ର, ରୌଦ୍ର, ସୌମ୍ୟ, କୌଶ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଜାତବେଦସ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ସୌରଂ ସୂକ୍ତଂ ଜପେଯୁସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣେନ ଯଜୁର୍ଵିଦଃ। ଵୈରାଜଂ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ସୌପର୍ଣଂ ରୁଦ୍ରସଂହିତମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥିବା ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ସୌର ସୂକ୍ତ ଓ ବୈରାଜ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ସୌପର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଶୈଶଵଂ ପଂଚନିଧନଂ ଗାଯତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସାମ ଚ। ଵାମଦେଵ୍ଯଂ ବୃହତ୍ସାମ ରୌରଵଂ ଚ ରଥଂତରମ୍
ଶୈଶବ, ପଞ୍ଚନିଧନ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ, ବାମଦେବ, ବୃହତ୍ ସାମ, ରୌରବ ଓ ରଥନ୍ତର ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଗଵାଂ ଵ୍ରତଂ ଵିକୀର୍ଣଂ ଚ ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂ ଚ ଯମଂ ତଥା। ଗାଯେଯୁଃ ସାମଗା ରାଜନ୍ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତାଃ
ଗୋମାନ୍ୟ ନିୟମ, ବିକୀର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ଓ ଯମ ସୂକ୍ତ ଗାଇବେ। ରାଜା, ସାମବେଦ ପାଠକମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଏହିମାନେ ଗାଇବେ।
ଆଥର୍ଵଣାଶ୍ଚୋତ୍ତରତଃ ଶାଂତିକଂ ପୌଷ୍ଟିକଂ ତଥା। ଜପେଯୁର୍ମନସା ଦେଵମାଶ୍ରିତା ଵରୁଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକମାନେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ, ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ।
ପୂର୍ଵେ ଦ୍ଯୁରଭିତୋ ରାତ୍ରାଵେଵଂ କୃତ୍ଵାଧିଵାସନମ୍। ଗଜାଶ୍ଵରଥଵଲ୍ମୀକ ସଂଗମାଦ୍ଵ୍ରଜଗୋକୁଲାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଏଭଳି ଅଧିବାସ କରି, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ, ବିଲା ଏବଂ ଗାଈ ଥିବା ସ୍ଥାନରୁ—
ମୃଦମାଦାଯ କୁଂଭେଷୁ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦୋଷଧୀସ୍ତଥା। ରୋଚନାଂ ଚ ସସିଦ୍ଧାର୍ଥାଂ ଗଂଧାନ୍ଗୁଗ୍ଗୁଲୁମେଵ ଚ
ମାଟି ନେଇ କୁମ୍ଭରେ ରଖିବେ, ଔଷଧିମୂଳ ମଧ୍ୟ ଦେବେ। ରୋଚନା, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗୁଗୁଳୁ ମଧ୍ୟ ଦେବେ।
ସ୍ନାପନଂ ତସ୍ଯ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ପଂଚଗଵ୍ଯସମନ୍ଵିତଂ। ପୂର୍ଵଂ କର୍ତୁର୍ମହାମଂତ୍ରୈରେଵଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଗୋମାତାର ପଞ୍ଚ ପଦାର୍ଥ ମିଶାଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ କର୍ତ୍ତା ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏହା କରିବେ।
ଅତିଵାହ୍ଯ କ୍ଷପାମେଵଂ ଵିଧିଯୁକ୍ତେନ କର୍ମଣା। ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସଂଜାତେ ତୁ ଶତଂ ଗଵାଂ
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ରାତି କାଟିବା ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତଟି ଗାଈ—
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯମଷ୍ଟଷଷ୍ଟ୍ଯଥଵା ପୁନଃ। ପଂଚାଶଦ୍ଵାଥ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ପଂଚଵିଂଶତି ଵା ପୁନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି, କିମ୍ବା ପୁଣି ପଞ୍ଚାଶି, କିମ୍ବା ଛଅତିରିଶି, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚବିଶି ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଶ୍ଚାଵସରପ୍ରାପ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧେ ଲଗ୍ନେ ସୁଶୋଭନେ। ଵେଦଶବ୍ଦୈଃ ସଗଂଧର୍ଵୈର୍ଵାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯେତେବେଳେ ଶୁଭ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଲଗ୍ନ ଆସେ, ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ସହିତ—
କନକାଲଂକୃତାଂ କୃତ୍ଵା ଜଲେ ଗାମଵତାରଯେତ୍। ସାମଗାଯ ଚ ସା ଦେଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵିଶାଂପତେ
ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇ ଗାଈକୁ ଜଳରେ ନେଇଯିବେ। ସେଇ ଗାଈ ସାମବେଦ ପାଠକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା।
ପାତ୍ରୀମାଦାଯ ସୌଵର୍ଣୀ ପଂଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାମ୍। ତତୋ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ମକରାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାଦୀଂଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସୁନାର ବାତି ନେଇ, ତାହାକୁ ପାଞ୍ଚଟି ମଣିରେ ସଜାଇ, ପରେ ସେଠାରେ ମଗର, ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଣିପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଧୃତାଂ ଚତୁର୍ଭିର୍ଵିପ୍ରୈଶ୍ଚ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗୈଃ। ମହାନଦୀଜଲୋପେତାଂ ଦଧ୍ଯକ୍ଷତଵିଭୂଷିତାମ୍
ଏହି ବାତିକୁ ଚାରିଜଣ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧରିଥିବେ, ବଡ଼ ନଦୀର ପାଣି ଭରାଯିବ, ଦହି ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳରେ ଶୋଭିତ ହେବ।