ଵିତସ୍ତିମାତ୍ରା ଯୋନିଃ ସ୍ଯାତ୍ଷଟ୍ସପ୍ତାଂଗୁଲି ଵିସ୍ତୃତା। ଗର୍ତାଶ୍ଚ ହସ୍ତମାତ୍ରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରିପର୍ଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମେଖଲାଃ
ଯୋନି ଏକ ଭୂଜ ଲମ୍ବା, ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ। ତଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ତିନିଟି ମେଖଳା ଉଚ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵତସ୍ତୁ ସଵର୍ଣାଃ ସ୍ଯୁଃ ପତାକାଧ୍ଵଜସଂଯୁତାଃ। ଅଶ୍ଵତ୍ଥୋଦୁଂବରପ୍ଲକ୍ଷଵଟଶାଖାକୃତାନି ତୁ
ସମସ୍ତ ଏକ ରଙ୍ଗର ହେବା ଉଚିତ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ। ଏହା ଅଶ୍ୱଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ବଟ ଗଛର ଡାଳି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ।
ମଂଡପସ୍ଯ ପ୍ରତିଦିଶଂ ଦ୍ଵାରାଣ୍ଯେତାନି କାରଯେତ୍। ଶୁଭାସ୍ତତ୍ରାଷ୍ଟହୋତାରୋ ଦ୍ଵାରପାଲାସ୍ତଥାଷ୍ଟ ଵୈ
ମଣ୍ଡପର ଚାରିପଟେ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି ଆଠଜଣ ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରୀ ଏବଂ ଏହିପରି ଆଠଜଣ ଦ୍ୱାରପାଳ ରଖିବା ଦରକାର।
ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ଜାପକାଃ କାର୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପୂର୍ଣାନ୍ମଂତ୍ରଜ୍ଞାନ୍ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯାନ୍
ଏହିପରି ଆଠଜଣ ଜାପକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ମନ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି।
କୁଲଶୀଲସମାଯୁକ୍ତାନ୍ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ପ୍ରତିଗର୍ତେଷୁ କଲଶା ଯଜ୍ଞୋପକରଣାନି ଚ
ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚାରିପଟି ଖୋଦା ଖାଲିରେ କଳଶ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ରଖିବା ଦରକାର।
ଵ୍ଯଜନେ ଚାସନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍। ତତସ୍ତ୍ଵନେକଵର୍ଣାସ୍ଯୁର୍ବଲଯଃ ପ୍ରତିଦୈଵତମ୍
ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆସନ, ପଖା ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ତାମାର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେବା ଦରକାର।
ଆଚାର୍ଯଃ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦ୍ଭୂମାଵନୁମଂତ୍ର୍ଯ ଵିଚକ୍ଷଣଃ। ଅରତ୍ନିମାତ୍ରୋ ଯୂପଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷଵିନିର୍ମିତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପଦେଶ ନେଇ ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛର କାଠରେ ତିଆରି ହେବା ଦରକାର।
ଯଜମାନପ୍ରମାଣୋ ଵା ସଂସ୍ଥାପ୍ଯୋ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା। ହେମାଲଂକାରିଣଃ କାର୍ଯାଃ ପଂଚଵିଂଶତି ଋତ୍ଵିଜଃ
କିମ୍ବା ଯଜମାନଙ୍କ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଖୁଟି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାଏ। ପଚିଶଜଣ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୂଜାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
କୁଂଡଲାନି ଚ ହୈମାନି କେଯୂରକଟକାନି ଚ। ତଥାଂଗୁଲିପଵିତ୍ରାଣି ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସୁନାର କଣଫୁଲ, ବାହୁବନ୍ଧ, କଙ୍କଣ, ଉଙ୍ଗୁଳିର ଅଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୋଶାକ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଦଦ୍ଯାତ୍ସମାନି ସର୍ଵେଷାମାଚାର୍ଯେ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛଯ(ପ)ନସଂଯୁକ୍ତମାତ୍ମନଶ୍ଚାପି ଯତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ନିୟମ। ଏହା ସହିତ ଏକ ଶୟ୍ୟା, ଛତା ଏବଂ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ସୌଵର୍ଣୌ କୂର୍ମମକରୌ ରାଜତୌ ମତ୍ସ୍ଯଡୁଣ୍ଡୁଭୌ। ତାମ୍ରୌ କୁଂଭୀରମଂଡୂକା ଵାଯସଃ ଶିଂଶୁମାରକଃ
ସୁନାର କୁମ୍ଭୀର ଓ କଚ୍ଛପ, ଚାଁଦିର ମାଛ ଓ ଢୋଳ, ତାମାର ଘଡ଼ା, ବାଙ୍ଗ, କାଉଁ ଓ ଶିଶୁମାର ଦେବା ଦରକାର।
ଏଵମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମାଦାଵେଵ ଵିଶାଂପତେ। ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଂଗଂଧାନୁଲେପନଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆରମ୍ଭରେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜମାନ ଧଳା ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵୌଷଧ୍ଯୁଦକୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ନାପିତୋ ଵେଦପାରଗୈଃ। ଯଜମାନଃ ସପତ୍ନୀକଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ
ବେଦ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ମିଶିତ ଜଳରେ ଯଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି। ଯଜମାନ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ଥାନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଯାଗମଂଡପମ୍। ତତୋ ମଂଗଲଶବ୍ଦେନ ଭେରୀଣାଂ ନିଃସ୍ଵନେନ ଚ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଖି, ଯଜମାନ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତାପରେ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ରଜସା ମଂଡଲଂ କୁର୍ଯାତ୍ପଂଚଵର୍ଣେନ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଷୋଡଶାରଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ପଦ୍ମଗର୍ଭଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍
ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଞ୍ଚରଙ୍ଗ ଗୁଧିକାରେ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଷୋଡଶାର ଚକ୍ର, ଚାରିମୁଖ ଓ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ଚତୁରଶ୍ରଂ ତୁ ପରିତୋ ଵୃତ୍ତଂ ମଧ୍ଯେ ସୁଶୋଭନମ୍। ଵେଦ୍ଯାଶ୍ଚୋପରିତଃ କୃତ୍ଵା ଗ୍ରହାନ୍ଲୋକପତୀଂସ୍ତତଃ
ଚାରିପଟେ ଚତୁରସ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦି ଉପରେ ଗ୍ରହ ଓ ଲୋକପାଳମାନେକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।
ସଂନ୍ଯସେନ୍ମଂତ୍ରତଃ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଦିକ୍ଷୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ। କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେନ୍ମଧ୍ଯେ ଵାରୁଣଂ ମଂତ୍ରମାଶ୍ରିତମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍। ମଧ୍ୟରେ ବାରୁଣୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା କଳଶ ରଖିବା ଦରକାର।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଶିଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ବୁଧଃ। ଵିନାଯକଂ ଚ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ କମଲାମଂବିକାଂ ତଥା
ସେଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ବିନାୟକ, କମଳା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।
ଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଭୂତଗ୍ରାମଂ ନ୍ଯସେତ୍ତତଃ। ପୁଷ୍ପଭକ୍ଷ୍ଯଫଲୈର୍ଯୁକ୍ତମେଵଂ କୃତ୍ଵାଧିଵାସନମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ପରେ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳ ସହିତ ବସାଇ ଏଭଳି ଅଧିବାସ କରିବା ଦରକାର।
କୁଂଭାଂଶ୍ଚ ରତ୍ନଗର୍ଭାଂସ୍ତାନ୍ଵାସୋଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟଯେତ୍। ପୁଷ୍ପଗଂଧୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଦ୍ଵାରପାଲାନ୍ସମଂତତଃ
ମଣିରେ ଭରିଥିବା କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱାରପାଳମାନେକୁ ଚାରିପଟେ ପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଦରକାର।
ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମିତି ତାନ୍ବ୍ରୂଯାଦାଚାର୍ଯମଭିପୂଜଯେତ୍। ବହ୍ଵୃଚୌ ପୂର୍ଵତଃ ସ୍ଥାପ୍ଯୌ ଦକ୍ଷିଣେନ ଯଜୁର୍ଵିଦୌ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିବେ, 'ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ।
ସାମଗୌ ପଶ୍ଚିମେ ସ୍ଥାପ୍ଯାଵୁତ୍ତରେଣ ଅଥର୍ଵଣୌ। ଉଦଙ୍ମୁଖୋ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଜମାନ ଉପାଵିଶେତ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସାମବେଦ ପାଠକମାନେ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକମାନେ ବସିବେ। ଯଜମାନ ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ବସି, ମୁହଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରଖିବେ।
ଯଜଧ୍ଵମିତି ତାନ୍ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯାଜକାନ୍ପୁନରେଵ ତାନ୍। ଉତ୍କୃଷ୍ଟମଂତ୍ରଜାପ୍ଯେନ ତିଷ୍ଠଧ୍ଵମିତି ଜାପକାନ୍
ସେ ପୁଣି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ 'ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବେ। ମନ୍ତ୍ର ପାଠକମାନେଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ 'ଠିଆ ରୁହନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବେ।
ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସଂଧୁକ୍ଷ୍ଯାଗ୍ନିଂ ସମଂତ୍ରଵିତ୍। ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀର୍ମଂତ୍ରୈରାଜ୍ଯଂ ଚ ସମିଧସ୍ତଥା
ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଜାଳାଇବେ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଘୃତ ଓ କାଠ ଆହୁତି ଦେବେ।
ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିଶ୍ଚୈଵ ହୋତଵ୍ଯଂ ଵାରୁଣୈରେଵ ସର୍ଵତଃ। ଗ୍ରହେଭ୍ଯୋ ଵିଧିଵଦ୍ଧୁତ୍ଵା ତଥେଂଦ୍ରାଯେଶ୍ଵରାଯ ଚ
ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାରୁଣ ପୁରୋହିତମାନେ ଆହୁତି ଦେବେ। ଗ୍ରହମାନେ ପାଇଁ ବିଧିମତ ଭାବେ ଆହୁତି ଦେଇ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହୁତି ଦେବେ।
ମରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ ଲୋକପାଲେଭ୍ଯୋ ଵିଧିଵଦ୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣେ। ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ପାଵମାନଂ ଚ ମଂଗଲମ୍
ମରୁତମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତ, ରୌଦ୍ର ସୂକ୍ତ, ପାବମାନ ସୂକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଜପେଚ୍ଚ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ପୂର୍ଵତୋ ବହ୍ଵୃଚଃ ପୃଥକ୍। ଶାକ୍ରଂ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ସୌମ୍ଯଂ ଚ କୌଶ୍ମାଂଡଂ ଜାତଵେଦସମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକ ଅଲଗା ଭାବରେ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ଶାକ୍ର, ରୌଦ୍ର, ସୌମ୍ୟ, କୌଶ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଜାତବେଦସ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ସୌରଂ ସୂକ୍ତଂ ଜପେଯୁସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣେନ ଯଜୁର୍ଵିଦଃ। ଵୈରାଜଂ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ସୌପର୍ଣଂ ରୁଦ୍ରସଂହିତମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥିବା ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକମାନେ ସୌର ସୂକ୍ତ ଓ ବୈରାଜ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ସୌପର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଶୈଶଵଂ ପଂଚନିଧନଂ ଗାଯତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସାମ ଚ। ଵାମଦେଵ୍ଯଂ ବୃହତ୍ସାମ ରୌରଵଂ ଚ ରଥଂତରମ୍
ଶୈଶବ, ପଞ୍ଚନିଧନ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ, ବାମଦେବ, ବୃହତ୍ ସାମ, ରୌରବ ଓ ରଥନ୍ତର ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଗଵାଂ ଵ୍ରତଂ ଵିକୀର୍ଣଂ ଚ ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂ ଚ ଯମଂ ତଥା। ଗାଯେଯୁଃ ସାମଗା ରାଜନ୍ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତାଃ
ଗୋମାନ୍ୟ ନିୟମ, ବିକୀର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ଓ ଯମ ସୂକ୍ତ ଗାଇବେ। ରାଜା, ସାମବେଦ ପାଠକମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଏହିମାନେ ଗାଇବେ।