ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ମାସେଷୁ କ୍ରମାଦେତାନି ସର୍ଵଦା। ଯସ୍ମିନ୍ମାସେ ଵ୍ରତାଦିଃ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ପୁଷ୍ପୈରର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଶ୍ରାବଣ ଆଦି ମାସରେ ଏହି ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ମାସରେ ବ୍ରତ ହୁଏ, ସେଇ ଫୁଲରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦୁପୋଷ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ନରଃ। ଵ୍ରତାଂତେ ଶଯନଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛଯନୋପସ୍କରାନ୍ଵିତମ୍
ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ନିୟମ ମାନି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ଶେଷରେ ଶୟନ ଓ ଶୟନ ସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ରୋହିଣୀଚଂଦ୍ରମିଥୁନଂ କାରଯିତ୍ଵା ତୁ କାଂଚନମ୍। ଚଂଦ୍ରଃ ଷଡଂଗୁଲଃ କାର୍ଯୋ ରୋହିଣୀ ଚତୁରଂଗୁଲା
ରୋହିଣୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ର ଛଅ ଅଂଗୁଳ ଓ ରୋହିଣୀ ଚାରି ଅଂଗୁଳ ହେବା ଦରକାର।
ମୁକ୍ତାଫଲାଷ୍ଟକଯୁତାଂ ସିତନେତ୍ରସମନ୍ଵିତାମ୍। କ୍ଷୀରକୁଂଭୋପରି ପୁନଃ କାଂସ୍ଯପାତ୍ରାକ୍ଷତାନ୍ଵିତାମ୍
ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଠଟି ମୁକ୍ତା ଓ ଧଳା ଆଖି ସହ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଖୀର ଭରା କୁମ୍ଭ ଉପରେ, ପୁଣି କାଂସା ପାତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷତ ସହ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରେଣ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ଶାଲୀକ୍ଷୁଫଲସଂଯୁତାମ୍। ଶ୍ଵେତାମଥ ସୁଵର୍ଣାସ୍ଯାଂ ରୌପ୍ଯଖୁରସମନ୍ଵିତାମ୍
ପୂର୍ବାହ୍ଣ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ଚିନିକନ୍ଦ ଫଳ ସହିତ ଧାନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱେତ ପାତ୍ରରେ, ସୁନାର ମୁଖ ଓ ଚାଁଦିର ଖୁର ଲଗାଇ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଵସ୍ତ୍ରଭାଜନାଂ ଧେନୁଂ ତଥା ଶଂଖଂ ଚ ଭାଜନମ୍। ଭୂଷଣୈର୍ଦ୍ଵିଜଦାମ୍ପତ୍ଯମଲଂକୃତ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ଵିତଂ
ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାତ୍ର ସହିତ ଗାଈ, ଏବଂ ପାତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ଶଂଖ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧାଇ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦ୍ରୋଯଂ ଵିପ୍ରରୂପେଣ ସଭାର୍ଯ ଇତି କଲ୍ପଯେତ୍। ଯଥା ତେ ରୋହିଣୀ କୃଷ୍ଣ ଶଯନଂ ନ ତ୍ଯଜେଦପି
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଜନୀକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ରୋହିଣୀ କେବେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୟନ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୋମରୂପସ୍ଯ ଵୈତଦ୍ଵନ୍ନ ମେ ଭେଦୋ ଵିଭୂତିଭିଃ। ଯଥା ତ୍ଵମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପରମାନଂଦମୁକ୍ତିଦଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପ ଓ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛ।
ଭୁକ୍ତିର୍ମୁକ୍ତିସ୍ତଥା ଭକ୍ତିସ୍ତ୍ଵଯି ଚଂଦ୍ର ଦୃଢାସ୍ତୁ ମେ। ଇତି ସଂସାରଭୀତସ୍ଯ ମୁକ୍ତିକାମସ୍ଯ ଚାନଘ
ଚନ୍ଦ୍ର, ମୋରେ ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ତୁମେ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦିଅ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଯିଏ ସଂସାରକୁ ଭୟ କରେ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କହାଯାଉଛି, ହେ ପାପହୀନ।
ରୂପାରୋଗ୍ଯାଯୁଷାମେତଦ୍ଵିଧାଯକମନୁତ୍ତମମ୍। ଇଦମେଵ ପିତୄଣାଂ ଚ ସର୍ଵଦା ଵଲ୍ଲଭଂ ନୃପ
ଏହା ରୂପ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେବାରେ ଅପୂର୍ବ। ଏହି ଦାନ ସଦା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ହେ ରାଜା।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତିର୍ଭୂତ୍ଵା ସପ୍ତକଲ୍ପଶତତ୍ରଯମ୍। ଚଂଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହୋଇ, ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ତିନି ଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ତିନି ଶତ ସାତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ।
ନାରୀ ଵା ରୋହିଣୀଚଂଦ୍ରଶଯନଂ ଯା ସମାଚରେତ୍। ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଜନୀ ରୋହିଣୀ-ଚନ୍ଦ୍ର ଶୟନ କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନଃ ଆସିବା କଠିନ।
ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଇତ୍ଥଂ ମଧୁମଥନାର୍ଚନମିଂଦୁକୀର୍ତନେନ। ମତିମପି ଚ ଦଦାତି ସୋପି ଶୌରେର୍ଭଵନଗତଃ ପରିପୂଜ୍ଯତେମରୌଘୈଃ
ଯିଏ ଏହିପରି ମଧୁମଥନଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଏବଂ ମନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୌରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ତଟାକାରାମକୂପେଷୁ ଵାପୀଷୁ ନଲିନୀଷୁ ଚ। ଵିଧିଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ତାଳା, ବଗିଚା, କୁଆଁ, ଭଣ୍ଡାର, ଏବଂ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ କେମିତି ବିଧି ଅଛି, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
କେ ତତ୍ର ଋତ୍ଵିଜୋ ଵିପ୍ରା ଵେଦୀ ଵା କୀଦୃଶୀ ଭଵେତ୍। ଦକ୍ଷିଣାବଲଯଃ କାଲଃ ସ୍ଥାନମାଚାର୍ଯ ଏଵ ଚ
ସେଠାରେ କିଏ ଋତ୍ବିଜ୍, କେମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦରକାର, ବେଦି କେମିତି ହେବା ଉଚିତ, ଦାନ, ଶକ୍ତି, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କିଏ ହେବେ?
ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି କାନି ଶସ୍ତାନି ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୁଵ୍ରତ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାବାହୋ ତଟାକାଦିଷୁ ଯୋ ଵିଧିଃ
କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ବଳଶାଳୀ ରାଜା, ତାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ବିଧି ଶୁଣ।
ପୁରାଣେଷ୍ଵିତିହାସୋଯଂ ପଠ୍ଯତେ ରାଜସତ୍ତମ। ପ୍ରାପ୍ଯ ପକ୍ଷଂ ଶୁଭଂ ଶୁକ୍ଲଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ
ପୁରାଣରେ ଏହି ଇତିହାସ ପଢ଼ାଯାଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ଶୁଭ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ ଏହି ବିଧି କରାଯାଏ।
ପୁଣ୍ଯେହ୍ନି ଵିପ୍ରୈଃ କଥିତେ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାଚନମ୍। ଅଶୁଭୈର୍ଵର୍ଜିତେ ଦେଶେ ତଟାକସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି, ସେହି ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠ କରି, ଅଶୁଭ ହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ତାଳା ନିକଟରେ କରାଯିବ।
ଚତୁର୍ହସ୍ତାଂ ସମାଂ ଵେଦୀଂ ଚତୁରଶ୍ରାଂ ଚତୁର୍ମୁଖୀମ୍। ତଥା ଷୋଡଶହସ୍ତଃ ସ୍ଯାନ୍ମଂଡପଶ୍ଚ ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ବେଦି ଚାରି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ହେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ମଣ୍ଡପ ଷୋଳହ ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଓ ଚାରି ମୁହଁ ହେବା ଉଚିତ।
ଵେଦ୍ଯାସ୍ତୁ ପରିତୋ ଗର୍ତାରତ୍ନିମାତ୍ରାସ୍ତ୍ରିମେଖଲାଃ। ନଵ ସପ୍ତାଥ ଵା ପଂଚ ଋଜୁଵକ୍ତ୍ରା ନୃପାତ୍ମଜ
ବେଦି ଚାରିପାଖରେ ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା ତଳ, ତିନିଟି ମେଖଳା ଥିବା ଉଚିତ। ନଅ, ସାତ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି ସିଧା ମୁହଁ ଥିବା ହେବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।
ଵିତସ୍ତିମାତ୍ରା ଯୋନିଃ ସ୍ଯାତ୍ଷଟ୍ସପ୍ତାଂଗୁଲି ଵିସ୍ତୃତା। ଗର୍ତାଶ୍ଚ ହସ୍ତମାତ୍ରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରିପର୍ଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମେଖଲାଃ
ଯୋନି ଏକ ଭୂଜ ଲମ୍ବା, ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ। ତଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ତିନିଟି ମେଖଳା ଉଚ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵତସ୍ତୁ ସଵର୍ଣାଃ ସ୍ଯୁଃ ପତାକାଧ୍ଵଜସଂଯୁତାଃ। ଅଶ୍ଵତ୍ଥୋଦୁଂବରପ୍ଲକ୍ଷଵଟଶାଖାକୃତାନି ତୁ
ସମସ୍ତ ଏକ ରଙ୍ଗର ହେବା ଉଚିତ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ। ଏହା ଅଶ୍ୱଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ବଟ ଗଛର ଡାଳି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ।
ମଂଡପସ୍ଯ ପ୍ରତିଦିଶଂ ଦ୍ଵାରାଣ୍ଯେତାନି କାରଯେତ୍। ଶୁଭାସ୍ତତ୍ରାଷ୍ଟହୋତାରୋ ଦ୍ଵାରପାଲାସ୍ତଥାଷ୍ଟ ଵୈ
ମଣ୍ଡପର ଚାରିପଟେ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି ଆଠଜଣ ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରୀ ଏବଂ ଏହିପରି ଆଠଜଣ ଦ୍ୱାରପାଳ ରଖିବା ଦରକାର।
ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ଜାପକାଃ କାର୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପୂର୍ଣାନ୍ମଂତ୍ରଜ୍ଞାନ୍ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯାନ୍
ଏହିପରି ଆଠଜଣ ଜାପକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ମନ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି।
କୁଲଶୀଲସମାଯୁକ୍ତାନ୍ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ପ୍ରତିଗର୍ତେଷୁ କଲଶା ଯଜ୍ଞୋପକରଣାନି ଚ
ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚାରିପଟି ଖୋଦା ଖାଲିରେ କଳଶ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ରଖିବା ଦରକାର।
ଵ୍ଯଜନେ ଚାସନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍। ତତସ୍ତ୍ଵନେକଵର୍ଣାସ୍ଯୁର୍ବଲଯଃ ପ୍ରତିଦୈଵତମ୍
ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆସନ, ପଖା ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ତାମାର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେବା ଦରକାର।
ଆଚାର୍ଯଃ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦ୍ଭୂମାଵନୁମଂତ୍ର୍ଯ ଵିଚକ୍ଷଣଃ। ଅରତ୍ନିମାତ୍ରୋ ଯୂପଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷଵିନିର୍ମିତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପଦେଶ ନେଇ ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛର କାଠରେ ତିଆରି ହେବା ଦରକାର।
ଯଜମାନପ୍ରମାଣୋ ଵା ସଂସ୍ଥାପ୍ଯୋ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା। ହେମାଲଂକାରିଣଃ କାର୍ଯାଃ ପଂଚଵିଂଶତି ଋତ୍ଵିଜଃ
କିମ୍ବା ଯଜମାନଙ୍କ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଖୁଟି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାଏ। ପଚିଶଜଣ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ପୂଜାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
କୁଂଡଲାନି ଚ ହୈମାନି କେଯୂରକଟକାନି ଚ। ତଥାଂଗୁଲିପଵିତ୍ରାଣି ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସୁନାର କଣଫୁଲ, ବାହୁବନ୍ଧ, କଙ୍କଣ, ଉଙ୍ଗୁଳିର ଅଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୋଶାକ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଦଦ୍ଯାତ୍ସମାନି ସର୍ଵେଷାମାଚାର୍ଯେ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛଯ(ପ)ନସଂଯୁକ୍ତମାତ୍ମନଶ୍ଚାପି ଯତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ନିୟମ। ଏହା ସହିତ ଏକ ଶୟ୍ୟା, ଛତା ଏବଂ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।