ଏଵମାଚରିତ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ଶିକ୍ଷଯିତୁମର୍ହସି । ନୋଚେଦ୍ରୋଷେଣେଂଦ୍ର ଇଵ ପତିଷ୍ଯତି ରଣେ ହତଃ
ଏପରି ଭୁଲ କାମ କରିଛ, ତୁମେ ଶିଖିବାକୁ ଉଚିତ। ନହେଲେ, କ୍ରୋଧରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଇ ପଡିଯିବ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନଂଦୀ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ । ଭ୍ରୂସଂଜ୍ଞଯୈଵ ସ ତଦା ମତମାଜ୍ଞାଯ ଶୂଲିନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ଭୂକୁଟି ଭଙ୍ଗିରେ, ସେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାହୁଂ ନଂଦୀ ଗଣାଗ୍ରଣୀଃ । ଅଥ ଜାଲଂଧରଂ ଗତ୍ଵା କଥଯାମାସ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଗୌରୀରୂପଂ ମନୋହରମ୍
ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଗଣମାନ୍ୟ ନନ୍ଦି ରାହୁଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ମନୋହର ରୂପ ସହିତ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
ନାରଦଉଵାଚ- ନାରାଯଣସ୍ତଦା ଦେଵୋ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାର୍ଯଥ । ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଚରସ୍ତସ୍ଯ ହ୍ଯାଯଯୌ ଫଲହସ୍ତଵାନ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ, ନାରାୟଣ ଭଗବାନ ଜଟା ଓ ଭାଲି ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହାୟ ଫଳ ହାତରେ ଧରି ଆସିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ସା ଵିଲଲାପ ମୃଗେକ୍ଷଣା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତାଂ ଚ ତାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୃଗନୟନୀ ସେ କାମଦୂତୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଯଂ ମା ଗଚ୍ଛ କଲ୍ଯାଣି ତ୍ଵାମାଵାଂ ତ୍ରାତୁମାଗତୌ । ଵନେ ଘୋରେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସି କଥଂ ଦୁଷ୍ଟନିଷେଵିତେ
ଭୟ କରିନାହ, ଶୁଭେ; ଆମେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, କିପରି ତୁମେ ଏଠି ଆସିଗଲ?
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଂ ତନ୍ଵୀଂ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରାହ ମାଧଵଃ । ମୁଂଚେମାମଧମାଚାର ମୃଦ୍ଵଂଗୀଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍
ଏପରି ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ମାଧବ ସେ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ମନୋହର ହସିଥିବା ନାରୀକୁ ତୁମ ଖରାପ କାମରୁ ଛାଡିଦିଅ।'
ରେରେ ମୂର୍ଖ ଦୁରାଚାର କିଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକନେତ୍ରାଣାମାହାରଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ରେ ମୂର୍ଖ, ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା, କଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଚକୁକୁ ତୁମ ଖାଦ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଭଵ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଯଂ ହଂସ୍ଯେତାଂ ମଂଡନଂ ଭୁଵଃ । ଅଦ୍ଯଲୋକଂ ନିରାଲୋକଂ କଂଦର୍ପଂ ଦର୍ପଵର୍ଜିତମ୍
ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ନଷ୍ଟ ହେଉ; ଆଜି ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଉ, କାମ ଅହଂକାର ହରାଇଯାଉ।
କରିଷ୍ଯସ୍ଯଧୁନା ତ୍ଵଂ ଚ ହତ୍ଵା ଵୃଂଦାରିକାଂ ଵନେ । ତସ୍ମାଦିମାଂ ଵିମୁଂଚାଶୁ ସୁଖପ୍ରାସାଦଦେଵତାମ୍
ଏବେ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବୃନ୍ଦାକୁ ମାରି ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଯାଉଛ; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସୁଖର ଦେବୀକୁ ଛାଡିଦିଅ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସଃ କୁପିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦି ତଦା ମୋଚଯାଦ୍ଯୈଵ ମତ୍କରାତ୍
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯଦି ସକ୍ଷମ, ତେବେ ଆଜି ମୋ ହାତରୁ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚନେ ମାଧଵେନ କ୍ରୁଧେକ୍ଷିତଃ । ପପାତ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୃଂଦାଂ ସୁଦୂରତଃ
ମାଧବ କଥା କହିବା ସହିତ, କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାକ୍ଷସ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇ ପଡିଲେ, ବୃନ୍ଦାକୁ ଦୂରେ ଛାଡିଦେଇ।
ଅଥୋଵାଚ ପ୍ରମୁଗ୍ଧା ସା ମାଯଯା ଜଗଦୀଶିତୁଃ । କସ୍ତ୍ଵଂ କାରୁଣ୍ଯଜଲଧିର୍ଯେନାହମିହ ରକ୍ଷିତା
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ସେ କହିଲେ: 'କିଏ ତୁମେ, କରୁଣାର ସାଗର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠି ରକ୍ଷିତ ହେଲି?'
ଶାରୀରଂ ମାନସଂ ଦୁଃଖଂ ସତାପଂ ତପସାଂ ନିଧେ । ତ୍ଵଯା ମଧୁରଯା ଵାଚା ହୃତଂ ରାକ୍ଷସନାଶନାତ୍
ମୋ ଶରୀର ଓ ମନର ଦୁଃଖ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା, ତୁମ ମଧୁର କଥା ଓ ରାକ୍ଷସ ନାଶରେ ଦୂର ହେଇଗଲା।
ତଵାଶ୍ରମେ ତପଃ ସୌମ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ତପୋଧନ
ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ, ଶାନ୍ତ ଜଣ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ତପର ଧନ।
ତାପସ ଉଵାଚ- ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ମଜଶ୍ଚାହଂ ଦେଵଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଵିହାଯ ଭୋଗାନଖିଲାନ୍ଵନଂ ଘୋରମୁପାଗତଃ
ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ—ମୁଁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବଶର୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଛାଡି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି।
ଅନେନ ବଟୁନାସାର୍ଧଂ ମମ ଶିଷ୍ଯେଣ କାମଗାଃ । ବହୁଶଃ ସଂତି ଚାନ୍ଯେଽପି ମଚ୍ଛିଷ୍ଯାଃ କାମରୂପିଣଃ
ଏହି ବଟୁନାକ ସହ, ମୋ ଶିଷ୍ୟ, କାମପ୍ରେମୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମମାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚିକୀର୍ଷସି ତପଃ ଶୁଭେ । ଏହି ରାଜ୍ଞ୍ଯପରଂ ଯାମୋ ଵନଂ ଦୂରସ୍ଥିତଂ ଯତଃ
ତୁମେ ଯଦି ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାଣୀ, ତେବେ ଆସ, ଆମେ ରାଜାଠାରୁ ଦୂର ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜପତ୍ନୀଂ ତାଂ ଯଯୌ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ହରିଃ । ଵନଂ ପ୍ରେତପିଶାଚାଢ୍ଯଂ ମଂଦଗତ୍ଯା ନରାଧିପ
ଏଭଳି କହି ରାଜପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ରାଜା ମନ୍ଦ ଚାଲିରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵୃଂଦାରିକାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠାନୁଗା ଯଯୌ । ସ୍ମରଦୂତୀ ଚ ତତ୍ପୃଷ୍ଠେ ମାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେତି ଵାଦିନୀ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ; ପ୍ରେମର ଦୂତୀ ମଧ୍ୟ, ପଛରେ ଚାଲି, କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କର।'
ଅତ୍ରାଂତରେ ଦୁରାଚାରଃ କୋପି ପାପାକୃତିର୍ଵନେ । ଜାଲଂ ପ୍ରସାରଯାମାସ ତଦ୍ଯଦା ଜୀଵପୂରିତମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଅପରାଧୀ ଜଣେ ଜାଲ ପତିଲେ, ଯାହା ଶୀଘ୍ରେ ଜୀବଜନ୍ତୁରେ ଭରିଗଲା।
ତତଃ ସଂକୋଚଯାମାସ ତଜ୍ଜାଲଂ ପାପନାଯକଃ । ଜାଲସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ଜୀଵାନୁପାହୃତ୍ଯ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମୁଣ୍ଡିଆ ଲୋକ ଜାଲଟିକୁ ଟାଣିଲେ; ତାହାରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ବାହାର କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଚ ଵ୍ଯାଧଃ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ଜଗାଦ ତାମ୍ । ଦେଵି ମାମତ୍ତୁମାଯାତି କରେ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମାଂ ସଖୀ
ସେ ଶିକାରୀ, ଦୁଇଜଣ ଜଣା ଝିଅକୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମର ଦୂତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମା' ତୁମର ସଖୀ ଆସି ମୋତେ ହାତ ଧରୁ।'
ଵୃଂଦା ତଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈନଂ ଵିକୃତାସ୍ଯଂ ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯତଂ ଭଯଵାତେନ ନିର୍ଧୂତା ସିଂଧୁଜପ୍ରିଯା
ବୃନ୍ଦା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାହାର ବିକୃତ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ; ଭୟର ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଇ, ସିନ୍ଧୁର ପ୍ରିୟା ତାହାକୁ ଚାହିଲେ।
ଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକଲଂ ଶୁଭ୍ରଂ ସ୍ମରଦୂତ୍ଯା ସମଂ ଵନେ । ଵିଦ୍ରଵଂତୀ ସମଂ ସଖ୍ଯା ତାପସାଶ୍ରମମାଗତା
ସେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ପ୍ରେମର ଦୂତୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦୁଇଜଣ ସଖୀ ଏକାଠି ଦୌଡ଼ି ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସା ତାପସଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶାତ୍ଯଂତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ପକ୍ଷିଣଃ କାଂଚନୀଯାଂଗାନ୍ନାନାଶବ୍ଦସମାକୁଲାନ୍
ସେ ତାପସଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସୁନା ଦେହ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ମନ୍ଦିର କରୁଥିଲେ।
ସାପଶ୍ଯଦ୍ଧେମପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଵାପୀଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଭୂମିକାମ୍ । କ୍ଷୀରଂ ଵହଂତି ସରିତଃ ସ୍ରଵଂତି ମଧୁ ଭୂରୁହଃ
ସେ ସୁନା ଦଳର ପଦ୍ମ ଭରିଥିବା ଏକ ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ, ତାହାର ତଳ ସୁନାର; ନଦୀମାନେ ଦୁଧ ବହାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁ ଝରାଉଥିଲେ।
ଶର୍କରାରାଶଯସ୍ତତ୍ର ମୋଦକାନାଂ ଚ ସଂଚଯାଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସ୍ଵାଦୁସର୍ଵାଣି ବହୂନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ଚିନିର ଢେର ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟର ଗଛି ଥିଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁ ଗହଣା ଥିଲା।
ବହୁଶସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ନଭସଃ ସଂପତଂତି ଚ । କ୍ରୀଡଂତି ହରଯସ୍ତୃପ୍ତା ଉତ୍ପତଂତି ପତଂତି ଚ
ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ତୃପ୍ତ ବାନରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଲାଫିବା କରୁଥିଲେ।
ମଠେତି ସୁଂଦରଂ ଵୃଂଦା ତଂ ଦଦର୍ଶ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନଗତଂ ଭାସଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ବୃନ୍ଦା ଏକ ସୁନ୍ଦର ମଠରେ ଏକ ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସି, ତିନି ଲୋକକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।