ଆଵାହନାଦିକାଂ ପୂଜାଂ ପୂର୍ଵଵତ୍ପରିକଲ୍ପଯେତ୍। ଅଶୂନ୍ଯଶଯନା ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯାସୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ପୂର୍ବର ପରି ଆବାହନ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟାକୁ 'ଅଶୂନ୍ୟଶୟନା' ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ଯାଂ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମେଭିର୍ମଂତ୍ରୈର୍ଵିଧାନତଃ। ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିନ୍ଶ୍ରୀକାଂତ ଶ୍ରୀପତେ ଶ୍ରୀଧରାଵ୍ଯଯ
ସେ ଦିନ ବିଧିମତେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ: 'ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀପତି, ଶ୍ରୀଧର, ଅବିନାଶୀ।'
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ମା ପ୍ରଣାଶଂ ମେ ଯାତୁ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଦଂ। ଅଗ୍ନଯୋ ମା ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତୁ ଦେଵତାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
'ମୋ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ନ ନଶୁ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଦେଉ; ଅଗ୍ନିମାନେ ନ ନଶୁନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ନ ନଶୁନ୍ତୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।'
ପିତରୋ ମା ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତୁ ମମ ଦାଂପତ୍ଯଭେଦତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଯୁଜ୍ଯତେ ଦେଵୋ ନ କଦାଚିଦ୍ଯଥା ହରିଃ
'ମୋର ପିତୃମାନେ ଦାମ୍ପତ୍ୟର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ନ ନଶୁନ୍ତୁ; ଯେପରି ହରିଙ୍କୁ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେଉ।'
ତଥା କଲତ୍ରସଂବଂଧୋ ଦେଵ ମା ମେ ଵିଯୁଜ୍ଯତାଂ। ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନ ଶୂନ୍ଯଂ ଵରଦ ଯଥା ତେ ଶଯନଂ ସଦା
'ଏଭଳି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କେବେ ଭଙ୍ଗ ହେଉ ନାହିଁ; ହେ ଦାତା, ଯେପରି ତୁମର ଶୟ୍ୟା କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନା ନୁହେଁ, ମୋର ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ହେଉ।'
ଶଯ୍ଯା ମମାପ୍ଯଶୂନ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥୈଵ ମଧୁସୂଦନ। ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷାନ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ କାରଯେତ୍
'ମୋର ଶୟ୍ୟା ମଧ୍ୟ କେବେ ଖାଲି ନ ହେଉ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।'
ଘଂଟା ଭଵେଦଶକ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଵାଦ୍ଯମଯୋ ଯତଃ। ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିଂଦମଶ୍ନୀଯାତ୍ତୈଲଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘଣ୍ଟା ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟର ଅର୍ଥ ରଖେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତେଲ ଛାଡ଼ି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ନକ୍ତମକ୍ଷାରଲଵଣଂ ଯାଵତ୍ତୁ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯଂ। ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ସଂଜାତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିସମନ୍ଵିତାମ୍
ରାତିରେ ଲୁଣ ଓ ଖାର ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଚାରିଥର ଯାଏଁ ଖାଇବା ଉଚିତ। ପରେ, ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ସହିତ—
ଦୀପାନ୍ନଭାଜନୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଲକ୍ଷଣାମ୍। ପାଦୁକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ର ଚାମରାସନ ସଂଯୁତାମ୍
ଦୀପ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚପ୍ପଲ, ଜୁତା, ଛତା, ବେନ୍ତା, ଆସନ ଯୋଗୁଁ ସଜାଯାଇଥିବା ବିଶେଷ ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଭୀଷ୍ଟୋପସ୍କରୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଂବରାଵୃତାମ୍। ଅଵ୍ଯଂଗାଯ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ଵୈଷ୍ଣଵାଯ କୁଟୁଂବିନେ
ଇଚ୍ଛିତ ସାମଗ୍ରୀ, ସ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିବା ଏହି ଶଯ୍ୟା ଦୋଷହୀନ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ପରିବାରସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦାତଵ୍ଯା ଵେଦଵିଦୁଷେ ନ ଵଂଧ୍ଯାପତଯେ କ୍ଵଚିତ୍। ତତ୍ରୋପଵେଶ୍ଯ ଦାଂପତ୍ଯମଲଂକୃତ୍ଯ ଵିଧାନତଃ
ଏହା ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, କେବେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧ୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସାଇ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ।
ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତୁ ଭାଜନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ସୌଵର୍ଣୀମୁପସ୍କରସମନ୍ଵିତାମ୍
ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭରା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନାର ପାତ୍ର ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିମାଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସୋଦକୁଂଭାଂ ନିଵେଦଯେତ୍। ଏଵଂ ଯସ୍ତୁ ପୁମାନ୍କୁର୍ଯାଦଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ହରେଃ
ଦେବଦେବଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଜଳଘଟ ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଯିଏ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ 'ଅଶୂନ୍ୟ ଶଯ୍ୟା' ବ୍ରତ କରେ—
ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତୋ ନାରାଯଣପରାଯଣଃ। ନ ତସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ଵିରହଃ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ
ଯେଉଁଜଣ ବିତ୍ତରେ କଞ୍ଜୁସି ନାହିଁ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିୟୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନାରୀ ଵା ଵିଧଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରାର୍କତାରକଂ। ନ ଵିରୂପୌ ନ ଶୋକାର୍ତୌ ଦଂପତୀ ଭଵତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହିପରି ନାରୀ କେବେ ବିଧବା ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଅଛନ୍ତି। ଦମ୍ପତି କେବେ ବିକଳାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନ ପୁତ୍ରପଶୁରତ୍ନାନି କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ପିତାମହ। ସପ୍ତକଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତକଲ୍ପଶତାନି ଚ
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ବୃଷ୍ଟି, ଓ ରତ୍ନ କେବେ ନାଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ପିତାମହ। ସାତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
କୁର୍ଵନ୍ନଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। କଥମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମତିର୍ଧର୍ମସ୍ଥିତିସ୍ସଦା
'ଅଶୂନ୍ୟ ଶଯ୍ୟା' ବ୍ରତ କରିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ପଚାରିଲେ: କିପରି ସବୁବେଳେ ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧୃଢ଼ ମନ, ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ମିଳେ?
ଅଵ୍ଯଂଗାଥ ପରେ ଭକ୍ତିର୍ଵିଷ୍ଣୌ ଚାପି ଭଵେତ୍କଥମ୍। ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ। ସାଧୁ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟମିଦାନୀଂ କଥଯାମି ତେ
କିପରି ଦୋଷହୀନତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ମିଳେ? ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ବଡ଼ ଭଲ ପଚାରିଲ, ବ୍ରହ୍ମା। ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି।
ଵିରୋଚନସ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଷ୍ଟପରିଵତ୍ସରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାର୍ଗବ ଓ ବିରୋଚନଙ୍କ ଆଲୋଚନା—ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଷୋଳ ଅବଧି ଦେଖି—
ତସ୍ଯ ରୂପମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସୋହସଦ୍ଭୃଗୁନଂଦନଃ। ସାଧୁସାଧୁ ମହାବାହୋ ଵିରୋଚନ ଶିଵଂ ତଵ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ତାଙ୍କର ରୂପ, ମହାନ୍ ବୃଗୁନନ୍ଦନ। 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ, ବଳବାନ ବିରୋଚନ, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ।'
ତତ୍ତଥା ହସିତଂ ତସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୁରସୂଦନଃ। ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମର୍ଥମେତତ୍ତେ ହାସ୍ଯଂ ଵୈ ମାମକଂ କୃତମ୍
ଏଭଳି ହସିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ଯିଏଁ ଘାତ କରନ୍ତି ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଭାବରେ ହସିଲ?'.
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ମାମେଵମୁକ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ। ତମେଵଂ ଵାଦିନଂ ଯୁକ୍ତମୁଵାଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ
'ତୁମେ ମୋତେ “ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ” କହିଲ, ମୋତେ କାହିଁକି କହିଲ, ସେଥିର କାରଣ କହ।' ଏଭଳି ଯଥାଯଥ ଭାବେ କହୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରଦାତା କହିଲେ:
ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ଧାସ୍ଯମେତତ୍କୃତଂ ମଯା। ପୁରା ଦକ୍ଷଵିନାଶାଯ କୁପିତସ୍ଯ ତ୍ରିଶୂଲିନଃ
'ବ୍ରତର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ହାସ୍ୟ କରିଥିଲି। ପୂର୍ବେ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ କ୍ରୋଧିତ ହେବାବେଳେ—'
ଅପତଦ୍ଭୀମଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵେଦବିଂଦୁର୍ଲଲାଟଜଃ। ଭିତ୍ଵା ସ ସପ୍ତପାତାଲାନଦହତ୍ସପ୍ତସାଗରାନ୍
'ଭୟଙ୍କର ମୁହଁର ଲଳାଟରୁ ଗୋଟିଏ ଘମ ବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରୁ ତାହା ସାତଟି ପାତାଳ ଭେଦି, ସାତଟି ସାଗରକୁ ଜଳାଇଦେଲା।'
ଅନେକଵକ୍ତ୍ରନଯନୋଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନ ଭୀଷଣଃ। ଵୀରଭଦ୍ର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କରପାଦାଯୁତୈର୍ଯୁତଃ
ସେ, ଯାହାକୁ ବୀରଭଦ୍ର ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଅନେକ ମୁହଁ ଏବଂ ଅନେକ ଆଖି ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶରୀରରୁ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ବିକିରଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ ଥିଲା।
କୃତ୍ଵା ସ ଯଜ୍ଞମଥନଂ ପୁନର୍ଭୂତସ୍ଯ ସଂପ୍ଲଵଃ। ତ୍ରିଜଗଦ୍ଦହନାଦ୍ଭୂଯଃ ଶିଵେନ ଵିନିଵାରିତଃ
ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ଵଂସ କରି, ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟନା ଘଟାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଜଗତ୍ର ଦାହନକୁ ଶିବ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇଲା।
କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଵୀରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶନଂ। ଇଦାନୀମଲମେତେନ ଲୋକଦାହେନ କର୍ମଣା
ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଡକ୍ଷର ଯଜ୍ଞକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଛ, ଏବେ ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶାଂତିପ୍ରଦାନାତ୍ସର୍ଵେଷାଂ ଗ୍ରହଣାଂ ପ୍ରଥମୋ ଭଵ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଭିଜନାଃ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯଂତି କୃତାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉ। ଉତ୍ତମ କୁଳର ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମର ପୂଜା କରିବେ।
ଅଂଗାରକ ଇତି ଖ୍ଯାତିଂ ଗମିଷ୍ଯସି ଧରାତ୍ମଜ। ଦେଵଲୋକେ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତଵ ରୂପଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଧରାପୁତ୍ର ଭାବେ ଅଙ୍ଗାରକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲଭିବ। ଦେବଲୋକରେ ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ହେବ।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯଂତି ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ଦିନେ ନରାଃ। ରୂପମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତେଷ୍ଵନଂତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇବେ।