ତାମୁପୋଷ୍ଯାଥ ଵିଧିଵଦନେନୈଵ କ୍ରମେଣ ତୁ।। ତଦ୍ଵଦ୍ଧେମଫଲଂ ଦତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍
ସେହି ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ କରି, ପୂର୍ବ ଅନୁକ୍ରମରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ସହିତ ସୁନା ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶର୍କରାପାତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ଵସ୍ତ୍ରମାଲାସମନ୍ଵିତମ୍।। ସଂଵତ୍ସରମନେନୈଵ ଵିଧିନୋଭଯସପ୍ତମୀମ୍
ଚିନି ଭରା ପାତ୍ର ଓ ମାଳା ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଇଁ ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପୋଷ୍ଯ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ରମଶଃ ସୂର୍ଯମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍।। ଭାନୁରର୍କୋ ରଵିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୂର୍ଯଃ ଶୁକ୍ରୋ ହରିଃ ଶିଵଃ
ଉପବାସ କରି, କ୍ରମକ୍ରମେ ଦାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ—'ଭାନୁ, ଅର୍କ, ରବି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁକ୍ର, ହରି, ଶିବ',
ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଭାଵସୁସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵରୁଣଃ ପ୍ରୀଯତାମିତି।। ପ୍ରତିମାସଂ ଚ ସପ୍ତମ୍ଯାମେକୈକଂ ନାମ କୀର୍ତ୍ତଯେତ୍
'ଶ୍ରୀମାନ୍, ବିଭାବସୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବରୁଣ—ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'। ପ୍ରତି ମାସର ସପ୍ତମୀ ଦିନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମ ଏକ ଏକ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଫଲତ୍ଯାଗମେତତ୍କୁର୍ଵନ୍ସମାଚରେତ୍।। ଵ୍ରତାଂତେ ଵିପ୍ରମିଥୁନଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣୈଃ
ଏହି ଉପବାସ ଶେଷରେ, ବିପରୀତ ପକ୍ଷକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର।
ଶର୍କରାକଲଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେମପଦ୍ମଫଲାନ୍ଵିତମ୍।। ଯଥା ନ ଵିଫଲଃ କାମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ସଦା ଭଵେତ୍
ସୁକ୍ରା ଓ ସୁନା ପଦ୍ମ ଫଳ ସହିତ ଏକ କଳଶ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମ ଭକ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବେ ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ତଥାନଂତଫଲାଵାପ୍ତିରସ୍ତୁ ମେ ଜନ୍ମଜନ୍ମନି।। ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସପ୍ତମୀମ୍
ମୋର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳୁ। ଯିଏ ଏହି ସପ୍ତମ ଫଳଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଭୂତଭଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଂସ୍ତାରଯେଦେକଵିଂଶତିମ୍।। ଯଃ ଶୃଣୋତି ପଠେଦ୍ଵାପି ସୋପି କଲ୍ଯାଣଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ୨୧ ଜଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯିଏ ଏହା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ।। ସୁରାପାନାଦିକଂ କିଂଞ୍ଚିଦତ୍ରାମୁତ୍ର ଚ ଵା କୃତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ ଯେଉଁପରି ସୁରାପାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କରାଯାଇଥାଏ—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସପ୍ତମୀମ୍।। ଶର୍କରାସପ୍ତମୀଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତଦ୍ଵତ୍କଲ୍ମଷନାଶିନୀମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ, ଯିଏ ସପ୍ତମ ଫଳଦାନ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ସୁକ୍ରା ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯଯାନଂତଂ ପ୍ରଜାଯତେ।। ମାଧଵସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନିଯତଵ୍ରତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତିଲୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ଶୁଦ୍ଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ।। ସ୍ଥଂଡିଲେ ପଦ୍ମମାଲିଖ୍ଯ କୁଂକୁମେନ ସକର୍ଣିକମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ତିଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମାଳା ଲଗାଇ, ଭୂମିରେ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଇବା ଦରକାର।
ତସ୍ମିନ୍ନମଃ ସଵିତ୍ରେତି ଗଂଧପୁଷ୍ପଂ ନିଵେଦଯେତ୍।। ସ୍ଥାପଯେଦୁଦକୁଂଭଂ ଚ ଶର୍କରାପାତ୍ରସଂଯୁତମ୍
ସେଠାରେ 'ନମଃ ସବିତୃ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ଜଳର କଳଶ ଓ ସୁକ୍ରା ଭରା ପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।
ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ।। ସ୍ଵର୍ଣପୁଷ୍ପସମାଯୁକ୍ତଂ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପୂଜଯେତ୍
ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସୁନା ଫୁଲ ଯୋଗ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଶ୍ଵଵେଦମଯୋ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵେଦେଷୁ ଚ ପଠ୍ଯସେ।। ତ୍ଵମେଵାମୃତସର୍ଵସ୍ଵମତଃ ଶାଂତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବେଦରେ ପଢ଼ାଯାଉଛ। ତୁମେ ଅମୃତର ସାର, ଏହିଠାରୁ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ତତଃ ପୀତ୍ଵା ସ୍ଵପେତ୍ତତ୍ପାର୍ଶ୍ଵତଃ କ୍ଷିତୌ।। ସୌରସୂକ୍ତଂ ଜପନ୍ନାସ୍ତେ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣେନ ଚ
ପରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରି, ଏହା ପାଖରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂକ୍ତ ଜପ କରିବା ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଦରକାର।
ଅହୋରାତ୍ରେ ଗତେ ପଶ୍ଚାଦଷ୍ଟମ୍ଯାଂ କୃତନୈତ୍ଯକଃ।। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵେଦଵିଦୁଷେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଦିନ ଓ ରାତି କଟିଗଲା ପରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ଵିପ୍ରାନ୍ଶର୍କରାଘୃତପାଯସୈଃ।। ଭୁଂଜୀତାତୈଲଲଵଣଂ ସ୍ଵଯମପ୍ଯଥ ଵାଗ୍ଯତଃ
ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁକ୍ରା, ଘିଅ ଓ ଖିର ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ନିଜେ ତେଲ ଓ ଲୁଣ ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଓ ନିୟମିତ ରହିବା ଦରକାର।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍।। ସଂଵତ୍ସରାଂତେ ଶଯନଂ ଶର୍କରାକଲଶାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିମାସ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁକ୍ରା ଭରା କଳଶ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁକ୍ତଂ ତଥୈକାଂଗାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍।। ଗୃହଂ ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ସମସ୍ତୋପସ୍କରାନ୍ଵିତମ୍
ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ, ଏକ ଦୁଧାଳି ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଘର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ସହସ୍ରେଣାଥ ନିଷ୍କାଣାଂ କୃତ୍ଵା ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛତେନ ଵା।। ଦଶଭିର୍ଵା ତ୍ରିଭିର୍ଵାପି ନିଷ୍କେଣୈକେନ ଵା ପୁନଃ
ହଜାର ନିଷ୍କା କିମ୍ବା ଶତ ନିଷ୍କା, ଦଶଟି, ତିନିଟି କିମ୍ବା ଏକ ନିଷ୍କା ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପଦ୍ମଂ ସ୍ଵଶକ୍ତିତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵଵନ୍ମଂତ୍ରପାଠନମ୍।। ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵୀତ କୁର୍ଵନ୍ଦୋଷାନ୍ସମଶ୍ନୁତେ
ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପଦ୍ମ ଦାନ କରିବା ଓ ପୂର୍ବବତ୍ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଧନରେ କୌଶଳ କିମ୍ବା ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏମିତି କଲେ ଦୋଷ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଅମୃତଂ ପିବତୋ ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯାମୃତବିଂଦଵଃ।। ସମୁତ୍ପେତୁର୍ଦ୍ଧରଣ୍ଯାଂ ଯେ ଶାଲିମୁଦ୍ଗେକ୍ଷଵସ୍ତୁ ତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଅମୃତ ପିଇବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଅମୃତର ତିଆରି ଭୂମିରେ ପଡିଲା; ସେଇ ତିଆରି ଧାନ, ମୁଗ ଓ ଯବ ହେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶର୍କରାଯାରସସ୍ତସ୍ମାଦିକ୍ଷୁସାରୋମୃତାତ୍ମଵାନ୍।। ଇଷ୍ଟାରଵେରତଃ ପୁଣ୍ଯା ଶର୍କରା ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଯୋଃ
ତାହାରୁ ଅମୃତ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଇଖୁର ରସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହି ଚିନି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଉପହାରରେ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ।
ଶର୍କରାସପ୍ତମୀ ଚେଯଂ ଵାଜିମେଧଫଲପ୍ରଦା।। ସର୍ଵଦୁଷ୍ଟୋପଶମନୀ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵିଵର୍ଧିନୀ
ଏହି ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଚିନି ପୂଜାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଶାନ୍ତ କରେ ଓ ପୁଅ ଓ ନାତି ବଢ଼ାଏ।
ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଚ୍ଛତି।। କଲ୍ପମେକଂ ଵସେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ତତୋ ଯାତି ପରଂ ପଦମ୍
ଯେ କେହି ଏହି ପୂଜାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରି, ପରେ ପରମ ପଦକୁ ଯାଏ।
ଇଦମନଘ ଶୃଣୋତି ଯଃ ସ୍ମରେଦ୍ଵା ପରିପଠତୀହ ସୁରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଲୋକେ।। ମତିମପି ଚ ଦଦାତି ସୋପି ଦେଵୈରମରପୁରେ ପରିପୂଜ୍ଯତେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଃ
ହେ ନିର୍ମଳ, ଯେ କେହି ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣେ, ସ୍ମରଣ କରେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ ଓ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵତ୍କମଲସପ୍ତମୀମ୍।। ଯସ୍ଯାସ୍ସଂକୀର୍ତ୍ତନାଦେଵ ତୁଷ୍ଯତୀହ ଦିଵାକରଃ
ଏହା ପରେ ମୁଁ କମଳ ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହାର କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଵସଂତାମଲସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସୁସ୍ନାତୋ ଗୌରସର୍ଷପୈଃ।। ତିଲପାତ୍ରେ ଚ ସୌଵର୍ଣଂ ନିଧାଯ କମଲଂ ଶୁଭମ୍
ବସନ୍ତର ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ, ସୁସ୍ନାନ କରି, ସ୍ୱେତ ସରଷପ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ପବିତ୍ର କରି, ତିଳର ପାତ୍ରରେ ସୁନାର କମଳ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମାଵୃତଂ କୃତ୍ଵା ଗଂଧପୁଷ୍ପୈରଥାର୍ଚଯେତ୍।। ନମସ୍ତେ ପଦ୍ମହସ୍ତାଯ ନମସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵଧାରିଣେ
ଏହି କମଳକୁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; 'ଓ କମଳହସ୍ତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଓ ବିଶ୍ୱଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'