କୁର୍ଯାଦ୍ଯାଵତ୍ପୁନର୍ମାଘଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମୀ।। ଵ୍ରତାଂତେ କଲଶଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ଉପବାସ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ଶେଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଲାଗିଥିବା ଘଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କପିଲାଂ ଚ ପଯସ୍ଵିନୀଂ।। ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତଃ
ଉପକରଣ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ବିଧି ମতে ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି କରେ,
ଵିଶୋକସପ୍ତମୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍।। ଯାଵଜ୍ଜନ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ସାଗ୍ରଂ କୋଟିଶତଂ ଭଵେତ୍
ସେ ଦୁଃଖହୀନ ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ କରି, ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
ତାଵନ୍ନ ଶୋକମାପ୍ନୋତି ରୋଗଦୌର୍ଗତ୍ଯଵର୍ଜିତଃ।। ଯଂ ଯଂ କାମଯତେ କାମଂ ତଂ ତଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲମ୍
ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ପାଉନାହିଁ, ରୋଗ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ରୁ ଦୂରେ ରହେ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ପାଏ।
ନିଷ୍କାମଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଚ୍ଛତି।। ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଵିଶୋକାଖ୍ଯାଂ ତୁ ସପ୍ତମୀମ୍
ଯିଏ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବିନା କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଏ। ଯିଏ ବା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, 'ବିଶୋକା' ନାମକ ସପ୍ତମୀ,
ସୋପୀଂଦ୍ରଲୋକମାସାଦ୍ଯ ନ ଦୁଃଖୀ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍।। ଅନ୍ଯାମପି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମ୍ନା ତୁ ଫଲସପ୍ତମୀମ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, କେବେ ଦୁଃଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ 'ଫଳ ସପ୍ତମୀ' ନାମକ ବ୍ରତ କୁହେଁ।
ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରଃ ପାପୈର୍ଵିମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଭାଗ୍ଭଵେତ୍।। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁଭେ ମାସି ପଂଚମ୍ଯାଂ ନିଯତଵ୍ରତଃ
ଯାହା ଉପବାସ କଲେ, ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଶୁଭ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଷଷ୍ଠୀମୁପୋଷ୍ଯ କମଲଂ କାରଯିତ୍ଵା ତୁ କାଂଚନମ୍।। ଶର୍କରାସଂଯୁତଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁଂବିନେ
ଷଷ୍ଠୀ ଉପବାସ କରି, ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଚିନି ସହିତ କୁଟୁମ୍ବ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ରୂପଂ ଚ କାଂଚନଂ କୃତ୍ଵା ଫଲସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍।। ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିକାଲଵେଲାଯାଂ ଭାନୁର୍ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଏକ ଫଳର ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଦିନର ଦୁଇବେଳେ ଦେଇ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଵିପ୍ରାନ୍ସଂପୂଜ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ କ୍ଷୀରଭୋଜନମ୍।। କୃତ୍ଵା କୁର୍ଯାତ୍ଫଲତ୍ଯାଗଂ ଯାଵତ୍ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣସପ୍ତମୀ୨୫୦ 1.21.
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଦୁଧ ଭୋଜନ କରି, ଏହିପରି ଫଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ସପ୍ତମୀ ଆସିନାହିଁ।
ତାମୁପୋଷ୍ଯାଥ ଵିଧିଵଦନେନୈଵ କ୍ରମେଣ ତୁ।। ତଦ୍ଵଦ୍ଧେମଫଲଂ ଦତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍
ସେହି ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ କରି, ପୂର୍ବ ଅନୁକ୍ରମରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ସହିତ ସୁନା ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶର୍କରାପାତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ଵସ୍ତ୍ରମାଲାସମନ୍ଵିତମ୍।। ସଂଵତ୍ସରମନେନୈଵ ଵିଧିନୋଭଯସପ୍ତମୀମ୍
ଚିନି ଭରା ପାତ୍ର ଓ ମାଳା ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଇଁ ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପୋଷ୍ଯ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ରମଶଃ ସୂର୍ଯମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍।। ଭାନୁରର୍କୋ ରଵିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୂର୍ଯଃ ଶୁକ୍ରୋ ହରିଃ ଶିଵଃ
ଉପବାସ କରି, କ୍ରମକ୍ରମେ ଦାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ—'ଭାନୁ, ଅର୍କ, ରବି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁକ୍ର, ହରି, ଶିବ',
ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଭାଵସୁସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵରୁଣଃ ପ୍ରୀଯତାମିତି।। ପ୍ରତିମାସଂ ଚ ସପ୍ତମ୍ଯାମେକୈକଂ ନାମ କୀର୍ତ୍ତଯେତ୍
'ଶ୍ରୀମାନ୍, ବିଭାବସୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବରୁଣ—ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'। ପ୍ରତି ମାସର ସପ୍ତମୀ ଦିନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମ ଏକ ଏକ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଫଲତ୍ଯାଗମେତତ୍କୁର୍ଵନ୍ସମାଚରେତ୍।। ଵ୍ରତାଂତେ ଵିପ୍ରମିଥୁନଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣୈଃ
ଏହି ଉପବାସ ଶେଷରେ, ବିପରୀତ ପକ୍ଷକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର।
ଶର୍କରାକଲଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେମପଦ୍ମଫଲାନ୍ଵିତମ୍।। ଯଥା ନ ଵିଫଲଃ କାମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ସଦା ଭଵେତ୍
ସୁକ୍ରା ଓ ସୁନା ପଦ୍ମ ଫଳ ସହିତ ଏକ କଳଶ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମ ଭକ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବେ ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ତଥାନଂତଫଲାଵାପ୍ତିରସ୍ତୁ ମେ ଜନ୍ମଜନ୍ମନି।। ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସପ୍ତମୀମ୍
ମୋର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳୁ। ଯିଏ ଏହି ସପ୍ତମ ଫଳଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଭୂତଭଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଂସ୍ତାରଯେଦେକଵିଂଶତିମ୍।। ଯଃ ଶୃଣୋତି ପଠେଦ୍ଵାପି ସୋପି କଲ୍ଯାଣଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ୨୧ ଜଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯିଏ ଏହା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ।। ସୁରାପାନାଦିକଂ କିଂଞ୍ଚିଦତ୍ରାମୁତ୍ର ଚ ଵା କୃତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ ଯେଉଁପରି ସୁରାପାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କରାଯାଇଥାଏ—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସପ୍ତମୀମ୍।। ଶର୍କରାସପ୍ତମୀଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତଦ୍ଵତ୍କଲ୍ମଷନାଶିନୀମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ, ଯିଏ ସପ୍ତମ ଫଳଦାନ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ସୁକ୍ରା ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯଯାନଂତଂ ପ୍ରଜାଯତେ।। ମାଧଵସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନିଯତଵ୍ରତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତିଲୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ଶୁଦ୍ଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ।। ସ୍ଥଂଡିଲେ ପଦ୍ମମାଲିଖ୍ଯ କୁଂକୁମେନ ସକର୍ଣିକମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ତିଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମାଳା ଲଗାଇ, ଭୂମିରେ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଇବା ଦରକାର।
ତସ୍ମିନ୍ନମଃ ସଵିତ୍ରେତି ଗଂଧପୁଷ୍ପଂ ନିଵେଦଯେତ୍।। ସ୍ଥାପଯେଦୁଦକୁଂଭଂ ଚ ଶର୍କରାପାତ୍ରସଂଯୁତମ୍
ସେଠାରେ 'ନମଃ ସବିତୃ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ଜଳର କଳଶ ଓ ସୁକ୍ରା ଭରା ପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।
ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରୈରଲଂକୃତ୍ଯ ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ।। ସ୍ଵର୍ଣପୁଷ୍ପସମାଯୁକ୍ତଂ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପୂଜଯେତ୍
ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସୁନା ଫୁଲ ଯୋଗ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଶ୍ଵଵେଦମଯୋ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵେଦେଷୁ ଚ ପଠ୍ଯସେ।। ତ୍ଵମେଵାମୃତସର୍ଵସ୍ଵମତଃ ଶାଂତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବେଦରେ ପଢ଼ାଯାଉଛ। ତୁମେ ଅମୃତର ସାର, ଏହିଠାରୁ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ତତଃ ପୀତ୍ଵା ସ୍ଵପେତ୍ତତ୍ପାର୍ଶ୍ଵତଃ କ୍ଷିତୌ।। ସୌରସୂକ୍ତଂ ଜପନ୍ନାସ୍ତେ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣେନ ଚ
ପରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରି, ଏହା ପାଖରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂକ୍ତ ଜପ କରିବା ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଦରକାର।
ଅହୋରାତ୍ରେ ଗତେ ପଶ୍ଚାଦଷ୍ଟମ୍ଯାଂ କୃତନୈତ୍ଯକଃ।। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵେଦଵିଦୁଷେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଦିନ ଓ ରାତି କଟିଗଲା ପରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ଵିପ୍ରାନ୍ଶର୍କରାଘୃତପାଯସୈଃ।। ଭୁଂଜୀତାତୈଲଲଵଣଂ ସ୍ଵଯମପ୍ଯଥ ଵାଗ୍ଯତଃ
ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁକ୍ରା, ଘିଅ ଓ ଖିର ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ନିଜେ ତେଲ ଓ ଲୁଣ ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଓ ନିୟମିତ ରହିବା ଦରକାର।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍।। ସଂଵତ୍ସରାଂତେ ଶଯନଂ ଶର୍କରାକଲଶାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିମାସ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁକ୍ରା ଭରା କଳଶ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁକ୍ତଂ ତଥୈକାଂଗାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍।। ଗୃହଂ ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ସମସ୍ତୋପସ୍କରାନ୍ଵିତମ୍
ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ, ଏକ ଦୁଧାଳି ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଘର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।