ମଂତ୍ରୈରେତୈସ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନମସ୍କାରାଂତ ଦାପିତୈଃ।। ଶୁକ୍ଲୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଧୂପମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସହିତ, ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରଣାମ ସହିତ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଫଳ, ଭୋଜ୍ୟ, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥଂଡିଲେ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୁଡେନ ଲଵଣେନ ଵୈ।। ତତୋ ଵ୍ଯାହୃତିମଂତ୍ରେଣ ଵିସୃଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାନ୍
ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଉପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଡ଼ ଓ ଲୁଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତିତସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୁଡକ୍ଷୀରଘୃତାଦିଭିଃ।। ତିଲପାତ୍ରଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଡ଼, ଖୀର, ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିଳପାତ୍ର, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନିଯମକୃତ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ।। କୃତସ୍ନାନଜପୋ ଵିପ୍ରୈଃ ସହୈଵ ଘୃତପାଯସମ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ରଖି, ରାତିରେ ଶୋଇ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଘିଅ ଖିର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵେଦଵିଦୁଷି ଵୈଡାଲଵ୍ରତଵର୍ଜିତେ।। ଘୃତପାତ୍ରଂ ସକନକଂ ସୋଦକୁଂଭଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ଭୋଜନ କରି, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୈଡାଳ ବ୍ରତ ନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘିଅ ଭରା ପାତ୍ର, ସୁନା ଓ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପରମାତ୍ମା ଦିଵାକରଃ।। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍
ଏଠାରେ ପରମାତ୍ମା ଦିବାକର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ମାସି ଗାଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯୋଦଶ।। ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସଂଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗାଃ ପଯସ୍ଵିନୀଃ
ତେରୋଟିଏ ମାସରେ, ତେରୋଟି ଗାଈ, ଯାହାକି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାମପି ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଵିତ୍ତହୀନୋ ଵିମତ୍ସରଃ।। ନ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ କୁର୍ଵୀତ ଯତୋ ମୋହାତ୍ପତତ୍ଯଧଃ
ଯଦି ଧନ ନାହିଁ, ତେବେ ଏକଟି ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ। ଧନ ନେଇ ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋହରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଧୋଗତିକୁ ଯାଏ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀଂ।। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମନଂତମିହ ଜାଯତେ।। ସର୍ଵପାପହରା ଚେଯଂ ସର୍ଵଦୈଵତପୂଜିତା
ଏଠାରେ ଅନନ୍ତ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ସର୍ଵଦୁଷ୍ଟୋପଶମନୀ ସଦା କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀ।। ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ଯସ୍ତୁ କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀଂ
କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ସଦା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଶାନ୍ତ କରେ। ଏହି ବ୍ରତ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ଏହା କରେ,
ଶୃଣୋତି ଯଃ ପଠେଦ୍ଵାପି ସ ଚ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ।। ଵିଶୋକସପ୍ତମୀଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନୃପସତ୍ତମ
ଯିଏ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏବେ ବିଶୋକ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିବରଣ କରିବି।
ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରଃ ଶୋକଂ ନ କଦାଚିଦିହାଶ୍ନୁତେ।। ମାଘେ କୃଷ୍ଣତିଲୈ ସ୍ନାତଃ ପଂଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ
ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, କଳା ତିଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତାହାରଃ କୃସରଯା ଦଂତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍।। ଉପଵାସଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିଶି ସ୍ଵପେତ୍
ଦାନ୍ତ ମାଜି, ଖିଚୁଡ଼ି ଭୋଜନ କରି, ଉପବାସ ବ୍ରତ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରାତିରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତ ଉତ୍ଥାଯ କୃତସ୍ନାନଜପଃ ଶୁଚିଃ।। କୃତ୍ଵା ତୁ କାଂଚନଂ ପଦ୍ମମର୍କାଯେତି ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କରଵୀରେଣ ରକ୍ତେନ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗେନ ଚ।। ଯଥା ଵିଶୋକଂ ଭୁଵନଂ ତ୍ଵଯୈଵାଦିତ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ଲାଲ ତଗର ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଯେପରି ଆପଣ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ସଦା ଏଇ ସଂସାରକୁ ଦୁଃଖ ରହିତ କରନ୍ତି।
ତଥା ଵିଶୋକତା ମେ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରତିଜନ୍ମ ଚ।। ଏଵଂ ସପୂଜ୍ଯ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏଭଳି, ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରହୁ। ଏହିପରି, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯଂ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ଗୋମୂତ୍ରମୁତ୍ଥାଯ କୃତନୈତ୍ଯକଃ।। ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ଯତ୍ନେନ ଗୁଡପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ନିଜେ ଗାଈର ମୁତ୍ର ପାନ କରି, ଉଠି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସତ୍କାର ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ଭରା ପାତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ପଦ୍ମଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍।। ଅତୈଲଲଵଣଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମୌନସଂଯୁତଃ
ଭଲ ଜୋଡ଼ା କପଡ଼ା ଓ ପଦ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତେଲ ଓ ଲୁଣ ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସପ୍ତମୀ ଦିନ ମୌନ ରହିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା।। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵମୁଭଯୋରପି ପକ୍ଷଯୋଃ
ତାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେୟ ଆଶା କରେ, ସେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୁଇଁ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର।
କୁର୍ଯାଦ୍ଯାଵତ୍ପୁନର୍ମାଘଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମୀ।। ଵ୍ରତାଂତେ କଲଶଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ଉପବାସ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ଶେଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଲାଗିଥିବା ଘଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କପିଲାଂ ଚ ପଯସ୍ଵିନୀଂ।। ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତଃ
ଉପକରଣ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ବିଧି ମতে ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି କରେ,
ଵିଶୋକସପ୍ତମୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍।। ଯାଵଜ୍ଜନ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ସାଗ୍ରଂ କୋଟିଶତଂ ଭଵେତ୍
ସେ ଦୁଃଖହୀନ ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ କରି, ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
ତାଵନ୍ନ ଶୋକମାପ୍ନୋତି ରୋଗଦୌର୍ଗତ୍ଯଵର୍ଜିତଃ।। ଯଂ ଯଂ କାମଯତେ କାମଂ ତଂ ତଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲମ୍
ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ପାଉନାହିଁ, ରୋଗ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ରୁ ଦୂରେ ରହେ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ପାଏ।
ନିଷ୍କାମଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଚ୍ଛତି।। ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଵିଶୋକାଖ୍ଯାଂ ତୁ ସପ୍ତମୀମ୍
ଯିଏ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବିନା କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଏ। ଯିଏ ବା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, 'ବିଶୋକା' ନାମକ ସପ୍ତମୀ,
ସୋପୀଂଦ୍ରଲୋକମାସାଦ୍ଯ ନ ଦୁଃଖୀ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍।। ଅନ୍ଯାମପି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମ୍ନା ତୁ ଫଲସପ୍ତମୀମ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, କେବେ ଦୁଃଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ 'ଫଳ ସପ୍ତମୀ' ନାମକ ବ୍ରତ କୁହେଁ।
ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରଃ ପାପୈର୍ଵିମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଭାଗ୍ଭଵେତ୍।। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁଭେ ମାସି ପଂଚମ୍ଯାଂ ନିଯତଵ୍ରତଃ
ଯାହା ଉପବାସ କଲେ, ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଶୁଭ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଷଷ୍ଠୀମୁପୋଷ୍ଯ କମଲଂ କାରଯିତ୍ଵା ତୁ କାଂଚନମ୍।। ଶର୍କରାସଂଯୁତଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁଂବିନେ
ଷଷ୍ଠୀ ଉପବାସ କରି, ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଚିନି ସହିତ କୁଟୁମ୍ବ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ରୂପଂ ଚ କାଂଚନଂ କୃତ୍ଵା ଫଲସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍।। ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିକାଲଵେଲାଯାଂ ଭାନୁର୍ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଏକ ଫଳର ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଦିନର ଦୁଇବେଳେ ଦେଇ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଵିପ୍ରାନ୍ସଂପୂଜ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ କ୍ଷୀରଭୋଜନମ୍।। କୃତ୍ଵା କୁର୍ଯାତ୍ଫଲତ୍ଯାଗଂ ଯାଵତ୍ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣସପ୍ତମୀ୨୫୦ 1.21.
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଦୁଧ ଭୋଜନ କରି, ଏହିପରି ଫଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ସପ୍ତମୀ ଆସିନାହିଁ।