ଯଦନ୍ଯଦ୍ରୋଚତେ ତୁଭ୍ଯଂ ତନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସ୍ଵ ପାର୍ଥିଵ ଭଗଵନ୍ଭଵସଂସାରସାଗରୋତ୍ତାରକାରକମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଆଉ କିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ପଚାର; ଯାହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
କିଂଚିଦ୍ଵ୍ରତଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵର୍ଗାରୋଗ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍ ସୌରଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମ୍ନା କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥିବା କିଛି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହ; ମୁଁ ସୂର୍ୟ ଧର୍ମ, 'ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ' ନାମକ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଵିଶୋକସପ୍ତମୀଂ ତଦ୍ଵତ୍ତୃତୀଯାଂ ଫଲସପ୍ତମୀମ୍।। ଶର୍କରାସପ୍ତମୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ତଥା କମଲସପ୍ତମୀମ୍
ବିଶୋକ ସପ୍ତମୀ, ତେଣିଁପରି ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଫଳ ସପ୍ତମୀ, ଶର୍କରା ସପ୍ତମୀ ଏବଂ କମଳ ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂଦାରସପ୍ତମୀଂ ଷଷ୍ଠୀଂ ସପ୍ତମୀଂ ଶୁଭସପ୍ତମୀମ୍।। ସର୍ଵାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସର୍ଵା ଦେଵର୍ଷିପୂଜିତାଃ
ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ, ଷଷ୍ଠୀ ସପ୍ତମୀ ଏବଂ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ — ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵିଧାନମାସାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ।। ଯଦା ତୁ ଶୁକ୍ଲସପ୍ତମ୍ଯାମାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଦିନଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ବ୍ରତମାନଙ୍କର ବିଧିକ୍ରମ ମୁଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି; ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର ପଡ଼େ।
ସା ତୁ କଲ୍ଯାଣିନୀ ନାମ ଵିଜଯା ଚ ନିଗଦ୍ଯତେ।। ପ୍ରାତର୍ଗଵ୍ଯେନ ପଯସା ସ୍ନାନଂ ନଦ୍ଯାଂ ସମାଚରେତ୍
ସେହି ଦିନକୁ 'ଶୁଭ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ବିଜୟା' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ପ୍ରଭାତେ ଗାଈର ଦୁଧ ନଦୀରେ ନାହାଇବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଃ ପଦ୍ମମକ୍ଷତୈଃ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍।। ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଷ୍ଟଦଲଂ ମଧ୍ଯେ ତଦ୍ଵଦ୍ଵୃତ୍ତାଂ ଚ କର୍ଣିକାମ୍
ଧଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଅଭେଦ୍ୟ ଅକ୍ଷତ ଦାଣାରେ ପଦ୍ମ ତିଆରି କରିବା, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ପତ୍ର ରଖିବା, ଏବଂ ଏଭଳି ଗୋଲାକାର କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟ ରଖିବା।
ପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାଦ୍ଭିର୍ଦେଵେଶଂ ଵିନ୍ଯସେତ୍ସର୍ଵତଃ କ୍ରମାତ୍।। ପୂର୍ଵେଣ ତପନାଯେତି ମାର୍ତଂଡାଯେତି ଵୈ ତତଃ
ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ଦେବେଶଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ 'ତପନା' ଭାବେ, ତାପରେ 'ମାର୍ତଣ୍ଡ' ଭାବେ।
ଯାମ୍ଯେ ଦିଵାକରାଯେତି ଵିଧାତ୍ର ଇତି ନୈର୍ଋତେ।। ପଶ୍ଚିମେ ଵରୁଣାଯେତି ଭାସ୍କରାଯେତି ଚାନିଲେ
ଯାମ୍ୟ ଦିଗରେ ଦିବାକରଙ୍କୁ, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ବିଧାତାଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଭାସ୍କର ଓ ଅନିଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୌମ୍ଯେ ଵିକର୍ତନାଯେତି ଦେଵାଯେତ୍ଯଷ୍ଟମେ ଦଲେ।। ଆଦାଵଂତେ ଚ ମଧ୍ଯେ ଚନମୋସ୍ତୁ ପରମାତ୍ମନେ
ଉତ୍ତରୈଶାନ ଦିଗରେ ବିକର୍ତନଙ୍କୁ, ଅଷ୍ଟମ ପଙ୍କଜରେ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ ଓ ମଧ୍ୟରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରୈରେତୈସ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନମସ୍କାରାଂତ ଦାପିତୈଃ।। ଶୁକ୍ଲୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ଫଲୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଧୂପମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସହିତ, ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରଣାମ ସହିତ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଫଳ, ଭୋଜ୍ୟ, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥଂଡିଲେ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୁଡେନ ଲଵଣେନ ଵୈ।। ତତୋ ଵ୍ଯାହୃତିମଂତ୍ରେଣ ଵିସୃଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାନ୍
ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଉପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଡ଼ ଓ ଲୁଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତିତସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୁଡକ୍ଷୀରଘୃତାଦିଭିଃ।। ତିଲପାତ୍ରଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଡ଼, ଖୀର, ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିଳପାତ୍ର, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନିଯମକୃତ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ।। କୃତସ୍ନାନଜପୋ ଵିପ୍ରୈଃ ସହୈଵ ଘୃତପାଯସମ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ରଖି, ରାତିରେ ଶୋଇ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଘିଅ ଖିର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵେଦଵିଦୁଷି ଵୈଡାଲଵ୍ରତଵର୍ଜିତେ।। ଘୃତପାତ୍ରଂ ସକନକଂ ସୋଦକୁଂଭଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ଭୋଜନ କରି, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୈଡାଳ ବ୍ରତ ନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘିଅ ଭରା ପାତ୍ର, ସୁନା ଓ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପରମାତ୍ମା ଦିଵାକରଃ।। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍
ଏଠାରେ ପରମାତ୍ମା ଦିବାକର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ମାସି ଗାଶ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯୋଦଶ।। ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସଂଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗାଃ ପଯସ୍ଵିନୀଃ
ତେରୋଟିଏ ମାସରେ, ତେରୋଟି ଗାଈ, ଯାହାକି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାମପି ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଵିତ୍ତହୀନୋ ଵିମତ୍ସରଃ।। ନ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ କୁର୍ଵୀତ ଯତୋ ମୋହାତ୍ପତତ୍ଯଧଃ
ଯଦି ଧନ ନାହିଁ, ତେବେ ଏକଟି ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ। ଧନ ନେଇ ଚତୁରତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋହରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଧୋଗତିକୁ ଯାଏ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀଂ।। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମନଂତମିହ ଜାଯତେ।। ସର୍ଵପାପହରା ଚେଯଂ ସର୍ଵଦୈଵତପୂଜିତା
ଏଠାରେ ଅନନ୍ତ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ସର୍ଵଦୁଷ୍ଟୋପଶମନୀ ସଦା କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀ।। ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ଯସ୍ତୁ କଲ୍ଯାଣସପ୍ତମୀଂ
କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ସଦା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଶାନ୍ତ କରେ। ଏହି ବ୍ରତ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ଏହା କରେ,
ଶୃଣୋତି ଯଃ ପଠେଦ୍ଵାପି ସ ଚ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ।। ଵିଶୋକସପ୍ତମୀଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନୃପସତ୍ତମ
ଯିଏ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଭାବେ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏବେ ବିଶୋକ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିବରଣ କରିବି।
ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରଃ ଶୋକଂ ନ କଦାଚିଦିହାଶ୍ନୁତେ।। ମାଘେ କୃଷ୍ଣତିଲୈ ସ୍ନାତଃ ପଂଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ
ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, କଳା ତିଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତାହାରଃ କୃସରଯା ଦଂତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍।। ଉପଵାସଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିଶି ସ୍ଵପେତ୍
ଦାନ୍ତ ମାଜି, ଖିଚୁଡ଼ି ଭୋଜନ କରି, ଉପବାସ ବ୍ରତ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରାତିରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତ ଉତ୍ଥାଯ କୃତସ୍ନାନଜପଃ ଶୁଚିଃ।। କୃତ୍ଵା ତୁ କାଂଚନଂ ପଦ୍ମମର୍କାଯେତି ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସୁନାର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କରଵୀରେଣ ରକ୍ତେନ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗେନ ଚ।। ଯଥା ଵିଶୋକଂ ଭୁଵନଂ ତ୍ଵଯୈଵାଦିତ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ଲାଲ ତଗର ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଯେପରି ଆପଣ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ସଦା ଏଇ ସଂସାରକୁ ଦୁଃଖ ରହିତ କରନ୍ତି।
ତଥା ଵିଶୋକତା ମେ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରତିଜନ୍ମ ଚ।। ଏଵଂ ସପୂଜ୍ଯ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏଭଳି, ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରହୁ। ଏହିପରି, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯଂ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ଗୋମୂତ୍ରମୁତ୍ଥାଯ କୃତନୈତ୍ଯକଃ।। ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ଯତ୍ନେନ ଗୁଡପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ନିଜେ ଗାଈର ମୁତ୍ର ପାନ କରି, ଉଠି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସତ୍କାର ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ଭରା ପାତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ପଦ୍ମଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍।। ଅତୈଲଲଵଣଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମୌନସଂଯୁତଃ
ଭଲ ଜୋଡ଼ା କପଡ଼ା ଓ ପଦ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତେଲ ଓ ଲୁଣ ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସପ୍ତମୀ ଦିନ ମୌନ ରହିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା।। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵମୁଭଯୋରପି ପକ୍ଷଯୋଃ
ତାପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେୟ ଆଶା କରେ, ସେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୁଇଁ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର।