ହଂସସାରସଯୁକ୍ତେନ କିଂକିଣୀଜାଲମାଲିନା।। ଵିମାନେନାପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୈର୍ଵୃତଃ
ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଘଣ୍ଟିର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଯାଏ।
ଵିଚରେତ୍ପିତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍।। ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରତ୍ନାଚଲମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିର ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରିବେ। ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନପର୍ବତ ବିଷୟରେ କହିବି।
ମୁକ୍ତାଫଲସହସ୍ରେଣ ପର୍ଵତସ୍ସ୍ଯାଦନୁତ୍ତମଃ।। ମଧ୍ଯମଃ ପଂଚଶତିକସ୍ତ୍ରିଶତେନାଧମଃ ସ୍ମୃତଃ
ହଜାରଟି ମୁକ୍ତାରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ପର୍ବତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପାଞ୍ଚଶେ ମୁକ୍ତାରେ ମଧ୍ୟମ ଓ ତିନିଶେ ମୁକ୍ତାରେ ଅଧମ ମନାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଵିଷ୍କଂଭ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ଯୁଃ ସମନ୍ତତଃ।। ପୂର୍ଵେଣ ଵଜ୍ରଗୋମେଦୈର୍ଦକ୍ଷିଣେନେଂଦ୍ରନୀଲକୈଃ
ଚାରିଅଂଶରେ ଧାନ୍ୟପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବଦିଗରେ ବଜ୍ର ଓ ଗୋମେଦ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ରଖିବା ଦରକାର।
ପୁଷ୍ଯରାଗୈର୍ଯୁତଃ କାର୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଗଂଧମାଦନଃ।। ଵୈଡୂର୍ଯଵିଦ୍ରୁମୈଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସଂମିଶ୍ରୋ ଵିପୁଲାଚଲଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପୁଷ୍ୟରାଗ ଓ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବେ। ପଶ୍ଚିମରେ ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ପ୍ରବାଳ ମିଶାଇ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।
ପଦ୍ମରାଗୈଃ ସ ସୌଵର୍ଣୈରୁତ୍ତରେଣାପି ଵିନ୍ଯସେତ୍।। ଧାନ୍ଯପର୍ଵତଵତ୍ସର୍ଵମତ୍ରାପି ପରିକଲ୍ପଯେତ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପଦ୍ମରାଗ ଓ ସୁନାରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସବୁ କାମ ଧାନ୍ୟପର୍ବତ ପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ତଦ୍ଵଦାଵାହନଂ କୃତ୍ଵା ଵୃକ୍ଷାନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ କାଂଚନାନ୍।। ପୂଜଯେତ୍ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରଭାତେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିସର୍ଜନମ୍
ଏହିପରି ଆବାହନ କରି, ସୁନାର ବୃକ୍ଷ ଓ ଦେବତା ତିଆରି କରି, ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତେ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଵଵଦ୍ଗୁରୁଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯ ଇମଂ ମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍।। ଯଥା ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵରତ୍ନେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ
ପୂର୍ବର ପରି, ଗୁରୁ ଓ ରିତ୍ବିଜମାନେଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର କୁହିବା ଉଚିତ୍— 'ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀମାନେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ବିଦ୍ୟମାନ,'
ତ୍ଵଂ ଚ ରତ୍ନମଯୋ ନିତ୍ଯମତଃ ପାହି ମହାଚଲ।। ଯସ୍ମାଦ୍ରତ୍ନପ୍ରଦାନେନ ତୁଷ୍ଟିମେତି ଜନାର୍ଦନଃ
'ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ରତ୍ନମୟ ଅଟୁଟ ଅଛ, ତେଣୁ ହେ ବଡ଼ ପର୍ବତ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେହେତୁ ରତ୍ନ ଦାନ କରିବାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି,'
ପୂଜାମଂତ୍ରପ୍ରସାଦେନ ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପାହି ପର୍ଵତ।। ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ରତ୍ନମଯଂ ଗିରିମ୍
'ପୂଜା ମନ୍ତ୍ରର କୃପା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ ଦାନ କରେ,'
ସ ଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକମମରେଶ୍ଵରପୂଜିତଃ।। ଯାଵତ୍କଲ୍ପଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଵସେତ୍ତତ୍ର ନରାଧିପ
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅମରେଶ୍ୱର ପୂଜିତ। ଏବଂ ସେ ରାଜା ସେଠାରେ ଏକଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରିଥାଏ।
ରୂପାରୋଗ୍ଯଗୁଣୋପେତଃ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପୋ ଭଵେତ୍।। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ କିଂଚିଦତ୍ରାମୁତ୍ରାଥଵା କୃତମ୍
ସେ ରୂପ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ହୋଇ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହୁଏ। ଏଠି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଅପରାଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ,
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ଗିରିର୍ଵଜ୍ରାହତୋ ଯଥା।। ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରୌପ୍ଯାଚଲମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସବୁ କଥା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଲେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୌପ୍ୟ ପାହାଡ଼ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଯତ୍ପ୍ରଦାନାନ୍ନରୋ ଯାତି ସୋମଲୋକଂ ନରୋତ୍ତମ।। ଦଶଭିଃ ପଲସାହସ୍ରୈରୁତ୍ତମୋ ରଜତାଚଲଃ
ଏହା ଦାନ କଲେ ମଣିଷ ସୋମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୌପ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦଶ ହଜାର ପଳା ରୌପ୍ୟରୁ ତିଆରି ହୁଏ।
ପଂଚଭିର୍ମଧ୍ଯମଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତଦର୍ଧେନାଧମଃ ସ୍ମୃତଃ।। ଅଶକ୍ତୋ ଵିଂଶତେରୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ କାରଯେଚ୍ଛକ୍ତିତଃ ସଦା
ପାଞ୍ଚ ହଜାର ପଳା ରୌପ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ପାହାଡ଼ ହୁଏ, ତାହାର ଅର୍ଧ ରୌପ୍ୟରେ ନିମ୍ନ ଗଣାଯାଏ। ଯଦି କେହି ବିଶି ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ସେମାନେ ଯେତେ ସମ୍ଭବ ତେତେ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିଷ୍କଂଭପର୍ଵତାଂସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତୁରୀଯାଂଶେନ କଲ୍ପଯେତ୍।। ପୂର୍ଵଵଦ୍ରାଜତାନ୍କୁର୍ଯାନ୍ମଂଦରାଦୀନ୍ଵିଧାନତଃ
ସେଇପରି, ଚାରି ଭାଗ ରୌପ୍ୟରେ ସହାୟକ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ଦରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ରୌପ୍ୟରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କଲଧୌତମଯାଂସ୍ତଦ୍ଵଲ୍ଲୋକେଶାନ୍କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ।। ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍କଵାନ୍କାର୍ଯୋ ନିତଂବୋତ୍ର ହିରଣ୍ମଯଃ
ଏହିପରି, ଶୁଧ୍ଧ ରୌପ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକପତିମାନେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜତଂ ସ୍ଯାତ୍ତଦନ୍ଯେଷାଂ ପର୍ଵତାଂନା ଚ କାଂଚନମ୍।। ଶେଷଂ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମଜାଗରଣାଦିକମ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ସୁନା ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ସବୁ କାମ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଧୂଆଁ, ଜାଗରଣ ଓ ଆଦି ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵତ୍ପ୍ରଭାତେ ତୁ ଗୁରଵେ ରୌପ୍ଯପର୍ଵତମ୍।। ଵିଷ୍କଂଭଶୈଲାନୃତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣୈଃ
ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ରୌପ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ସହାୟକ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ପାଇଁ ଦେଇ, ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇମଂ ମଂତ୍ରଂ ପଠନ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦର୍ଭପାଣିର୍ଵିମତ୍ସରଃ।। ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ଯସ୍ମାଦିନ୍ଦୋର୍ଵା ଶଂକରସ୍ଯ ଚ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ— 'ଏହା ପିତୃମାନେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହେବାରୁ।'
ରଜତଂ ପାହି ତସ୍ମାନ୍ନଃ ଶୋକସଂସାରସାଗରାତ୍।। ଇତ୍ଥଂ ନିଵେଶ୍ଯ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ରଜତାଚଲମୁତ୍ତମମ୍
'ହେ ରୌପ୍ୟ, ଆମକୁ ଶୋକ ଓ ସଂସାର ସାଗରରୁ ରକ୍ଷା କର।' ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୌପ୍ୟ ପାହାଡ଼ ସ୍ଥାପନା କରି ଦାନ କରେ—
ଗଵାମଯୁତସାହସ୍ରଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ।। ସୋମଲୋକେ ସଗଂଧର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ସେ ଲୋକ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ସେ ସୋମ ଲୋକରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ରହେ।
ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଵସେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍।। ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶର୍କରାଚଲମୁତ୍ତମମ୍
ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନି ପାହାଡ଼ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରଦାନାଦ୍ଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍କରୁଦ୍ରାସ୍ତୁଷ୍ଯଂତି ସର୍ଵଦା।। ଅଷ୍ଟଭିଃ ଶର୍କରାଭାରୈରୁତ୍ତମଃ ସ୍ଯାନ୍ମହାଚଲଃ
ଯାହାର ଦାନରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ର ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଆଠ ଭାର ଚିନିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ତିଆରି ହୁଏ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ମଧ୍ଯମଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭାରାଭ୍ଯାମଧମଃ ସ୍ମୃତଃ।। ଭାରେଣ ଚାର୍ଦ୍ଧଭାରେଣକୁର୍ଯାଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଲ୍ପଵିତ୍ତଵାନ୍
ଚାରି ଭାର ଚିନିରେ ମଧ୍ୟମ, ଦୁଇ ଭାରରେ ନିମ୍ନ ଗଣାଯାଏ। ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଅଛି, ସେ ଏକ ଭାର କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଭାର ଚିନିରେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିପାରିବେ।
ଵିଷ୍କଂଭପର୍ଵତାନ୍କୁର୍ଯାତ୍ତୁରୀଯାଂଶେନ ମାନଵଃ।। ଧାନ୍ଯପର୍ଵତଵତ୍ସର୍ଵଂ ହୈମାଂବରସୁସଂଯୁତମ୍
ଚାରି ଭାଗ ଚିନିରେ ସହାୟକ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାମ ଧାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପରି, ସୁନା ପୋଶାକରେ ଶୋଭିତ ହେବା ଉଚିତ।
ମେରୋରୁପରିତଃ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ ହୈମଂ ତତ୍ର ତରୁତ୍ରଯମ୍।। ମଂଦାରଃ ପାରିଜାତଶ୍ଚ ତୃତୀଯଃ କଲ୍ପପାଦପଃ
ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତିନିଟି ସୁନା ଗଛ ରଖିବା ଉଚିତ— ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ ଓ ତୃତୀୟ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ।
ଏତଦ୍ଵୃକ୍ଷତ୍ରଯଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ନିଵେଶଯେତ୍।। ହରିଚଂଦନସଂତାନୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମଭାଗଯୋଃ
ଏହି ତିନିଟି ଗଛ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଶିରା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହଳଦୀଚନ୍ଦନ ଓ ଚମ୍ପା ଗଛ ରଖିବା ଉଚିତ।
ନିଵେଶ୍ଯୌ ସର୍ଵଶୈଲେଷୁ ଵିଶେଷାଚ୍ଛର୍କରାଚଲେ।। ମଂଦରେ କାମଦେଵସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ସଦା ଭଵେତ୍
ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ରେ, ବିଶେଷକରି ଚିନି ପାହାଡ଼ରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ରେ କାମଦେବ ସଦା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହିବେ।
ଗଂଧମାଦନଶୃଂଗେ ତୁ ଧନଦଃ ସ୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ।। ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵେଦମୂର୍ତ୍ତିସ୍ତୁ ହଂସଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵିପୁଲାଚଲେ୨୦୦ 1.21.
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଶିଖରେ କୁବେର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହିବେ। ବଡ଼ ପାହାଡ଼ରେ ବେଦର ଆକୃତି ହଂସ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହିବ।