ସର୍ଵେ ତେ ତୃପ୍ତିମାଯାଂତୁ ମଦ୍ଦତ୍ତେନାଂବୁନା ସଦା। ମରୀଚିମତ୍ର୍ଯଂଗିରସୌ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍
ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣିରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ସଦା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ: ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରସ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ।
ପ୍ରଚେତସଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ଭୃଗୁଂ ନାରଦମେଵ ଚ। ଦେଵବ୍ରହ୍ମଋଷୀନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତର୍ପଯେତ୍ସାକ୍ଷତୋଦକୈଃ
ପ୍ରଚେତସ, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଏବଂ ନାରଦ; ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ତର୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅପସଵ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସଵ୍ଯଂ ଜାନୁ ଚ ଭୂତଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଂସ୍ତଥା ସୌମ୍ଯାନ୍ହଵିଷ୍ମଂତସ୍ତଥୋଷ୍ମପାନ୍
ତାପରେ, ଉପବୀତକୁ ଅପସବ୍ୟ କରି ଏବଂ ଡାହାଣ ହାଟୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ, ହବିଷ୍ମତ୍ ଓ ଉଷ୍ମପାନ୍ମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସୁକାଲିନୋ ବର୍ହିଷଦସ୍ତଥା ଚୈଵାଜ୍ଯପାନ୍ପୁନଃ। ସଂତର୍ପଯେତ୍ପିତୄନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସତିଲୋଦକଚଂଦନୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମୟରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ବର୍ହିଷଦ୍ ଏବଂ ଘିଅ ପିଇଥିବା ପିତୃମାନେ—ସେମାନଙ୍କୁ ତିଳ, ପାଣି ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସଦର୍ଭପାଣିର୍ଵିଧିନା ପିତୄଂନ୍ସ୍ଵାଂସ୍ତର୍ପଯେତତ୍ତଃ। ପିତ୍ରାଦୀନ୍ନାମଗୋତ୍ରେଣ ତଥା ମାତାମହାନପି
ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ବିଧିମାନ୍ୟ ଭାବେ, ନିଜ ପିତୃମାନେ, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏବଂ ମାତାମହମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମଂ ମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍। ଯୋ ବାଂଧଵା ବାଂଧଵା ଯେ ଯେନ୍ଯଜନ୍ମନି ବାଂଧଵାଃ
ବିଧିମତ ଭାବେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ତର୍ପଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍: 'ଯେଉଁମାନେ ବାନ୍ଧବ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ବାନ୍ଧବ ଥିଲେ—'
ତେ ତୃପ୍ତିମଖିଲାଯାଂ ତୁ ଯେପ୍ଯସ୍ମତ୍ତୋଯକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିନା ସମ୍ଯଗାଲିଖେତ୍ପଦ୍ମମଗ୍ରତଃ
'ମୋଠାରୁ ପାଣି ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।' ଏହା ପରେ, ବିଧିମତ ଭାବେ ଆଚମନ କରି, ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଉଥିବା ଉଚିତ୍।
ସାକ୍ଷତାଦ୍ଭିସ୍ସପୁଷ୍ପାଭିଃ ସତିଲାରୁଣଚଂଦନୈଃ। ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସୂର୍ଯନାମାନୁକୀର୍ତନୈଃ
ସତ୍ୟ ଫୁଲ, ତିଳ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯଥାଯଥ୍ନରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ନମସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵରୂପାଯ ନମସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପିଣେ। ସର୍ଵଦେଵନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପ୍ରସୀଦ ମମ ଭାସ୍କର
ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଷ୍ଣୁରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଭାସ୍କର, ମୋତେ କୃପା କର।
ଦିଵାକର ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପ୍ରଭାକର ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ଏଵଂ ସୂର୍ଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ହେ ଦିବାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ପ୍ରଭାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦ୍ଵିଜଂ ଗାଂ କାଂଚନଂ ଚୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ସ୍ଵଗେହସ୍ଥାଂ ତତଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଚାପି ପୂଜଯେତ୍
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ସୁନା ଦେଖି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ, ଘରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଜନଂ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିଜପୂର୍ଵଂ ଚ କାରଯେତ୍। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵୠଷଯଃ ସିଦ୍ଧିମାଗତାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରକାର ବିଧିରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ସୁହୃଚ୍ଛକ୍ରସ୍ଯ ନିହତା ଯେନ ଦୈତ୍ଯାସ୍ସହସ୍ରଶଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିଲେ, ସେହି ହଜାର-ହଜାର ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ,
ସୋମସୂର୍ଯାଦଯୋ ଯସ୍ଯ ତେଜସା ଵିଗତପ୍ରଭାଃ।। ଭଵଂତି ଶତଶୋ ଯେନ ଦାନଵାଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ
ଯାହାଙ୍କ ତେଜରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅପ୍ରଭା ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯିଏ ଶତ-ଶତ ଦାନବକୁ ଜିତିଥିଲେ,
ଯଥେଚ୍ଛରୂପଧାରୀ ଚ ମାନୁଷୋପ୍ଯପରାଜିତଃ।। ତସ୍ଯ ଭାନୁମତୀ ଭାର୍ଯା ସତୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀ
ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ମାନବ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି— ସେମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ଭାନୁମତୀ, ଏକ ସତୀ ଓ ତିନି ଲୋକର ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସଦୃଶରୂପେଣ ନିର୍ଜିତାମରସୁଂଦରୀ।। ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରମହିଷୀ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ରୂପ ଥିବା, ଦେବାଙ୍କ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାରିଯାନ୍ତି; ସେ ରାଜାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ଦଶନାରୀସହସ୍ରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୀରିଵ ରାଜତେ।। ନୃପକୋଟିସହସ୍ରେଣ ନ କଦାଚିତ୍ସମୁଚ୍ଯତେ
ଦଶ ହଜାର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଚମକେ; ଲକ୍ଷ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
କଦାଚିଦାସ୍ଥାନଗତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍।। ଵିସ୍ମଯେନାଵୃତୋ ନତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠମୃଷିସତ୍ତମମ୍
କେବେକି ରାଜସଭାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ—
ଭଗଵନ୍କେନ ଧର୍ମେଣ ମମ ଲକ୍ଷ୍ମୀରନୁତ୍ତମା।। କସ୍ମାଚ୍ଚ ଵିପୁଲଂ ତେଜୋ ମଚ୍ଛରୀରେ ସଦୋତ୍ତମମ୍
‘ଭଗବନ୍ତ, କେଉଁ ଧର୍ମର ଫଳରେ ମୋତେ ଏମିତି ଅତୁଳନୀୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଳିଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ସଦା ମୋ ଦେହରେ ରହୁଛି?’
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ତଯା ଦତ୍ତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରେ ଲଵଣାଚଲଃ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ — ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୁଷ୍କର ତୀରେ, ସେ ଲବଣାଚଳ ପର୍ବତ ଦାନ କରିଥିଲେ,
ହେମଵୃକ୍ଷାମରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଥାଵଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକଂ।। ଶୂଦ୍ରଃ ସୁଵର୍ଣକାରଶ୍ଚ କର୍ମକୃତ୍ସୋଽଭଵତ୍ତଦା
ସୁନା ଗଛ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ; ସେ ବେଳେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ସୁନା କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ଏହି କାମ କରିଥିଲେ।
ଭୃତ୍ଯୋ ଲୀଲାଵତୀଗେହେ ତେନ ହୈମା ଵିନିର୍ମିତାଃ।। ତରଵୋ ହେମପୁଷ୍ପାଶ୍ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତେନ ପାର୍ଥିଵ
ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ଘରରେ ଏକ ଦାସ, ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସୁନା ଫୁଲ ଥିବା ସୁନା ଗଛ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ରାଜନ।
ଅତିରୂପେଣ ସଂପନ୍ନା ଘଟିତାସ୍ତେ ସୁଶୋଭନାଃ।। ଧର୍ମକାର୍ଯମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ଗୃହୀତଂ ଚ ଵେତନମ୍
ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ନିପୁଣ ଭାବରେ ସେଇ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା; ଧର୍ମ କାମ ବୋଲି ଜାଣି, ସେ କୌଣସି ମଜୁରି ନେଇନଥିଲେ।
ଉଜ୍ଜ୍ଵାଲିତାଶ୍ଚ ତେ ପତ୍ନ୍ଯା ସୁଵର୍ଣମଯପାଦପାଃ।। ଲୀଲାଵତୀଗୃହେ ଚାପି ପରିଚର୍ଯା ଚ ପାର୍ଥିଵ
ସେ ସୁନା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ସେବା କରାଯାଇଥିଲା, ରାଜନ।
କୃତା ତାଭ୍ଯାମଶାଠ୍ଯେନ ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦିକା।। ସା ଚ ଲୀଲାଵତୀ ଵେଶ୍ଯା କାଲେନ ମହତାନଘ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଭଳି ଭାବରେ, ଚତୁରାଇ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ କାମ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଲୀଳାବତୀ ଯେଉଁଠି ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ, ସମୟ ପରେ, ହେ ନିର୍ମଳ,
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଜଗାମ ଶିଵମଂଦିରମ୍।। ଯୋଽସୌ ସୁଵର୍ଣକାରଶ୍ଚ ଦରିଦ୍ରୋପ୍ଯତିସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ; ଏହି ସୁନା କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ନ ମୂଲ୍ଯମାଦାଦ୍ଵେଶ୍ଯାତଃ ସ ଭଵାନିହ ସାଂପ୍ରତମ୍।। ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତିର୍ଜାତଃ ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଭଃ
ସେ ବେଶ୍ୟାଠାରୁ କୌଣସି ମଜୁରି ନେଇନଥିଲେ; ଏବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ରାଜା ହୋଇଛନ୍ତି, ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଯଯା ସୁଵର୍ଣକାରସ୍ଯ ତରଵୋ ହେମନିର୍ମିତାଃ।। ସମ୍ଯଗୁଜ୍ଜ୍ଵଲିତାଃ ପତ୍ନ୍ଯା ସେଯଂ ଭାନୁମତୀ ତଵ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୁନା କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ସୁନା ଗଛ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଇ ଭଳି ଭାବରେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦାନ କରିଥିଲେ— ସେଇ ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ ଭାନୁମତୀ।
ତସ୍ମାନ୍ନୃଲୋକେଷ୍ଵପରାଜିତସ୍ତ୍ଵମାରୋଗ୍ଯସୌଭାଗ୍ଯଯୁତା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ।। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପ୍ଯତ୍ର ଵିଧାନପୂର୍ଵଂ ଧାନ୍ଯାଚଲାଦୀନ୍ନୃପତେ କୁରୁଷ୍ଵ
ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କେବେ ହାରିନାହାଁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ; ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜନ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଧାନ ପର୍ବତ ଓ ଏପରି ଦାନ କର।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଧାନ୍ଯାଚଲାଦୀନ୍ଵିଧିନାସ୍ମରାରେର୍ଲୋକଂ ଗତୋସୌ ସୁରପୂଜ୍ଯମାନଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଧାନ ପର୍ବତ ଓ ଏପରି ଦାନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରି, ସେ ମହାଦେବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।